Συναντηθήκαμε στο «φούρνο» το πρωί. Εγώ για τη φρατζόλα ολικής κι εκείνη για το φρατζολάκι του διαλείμματος. Μαθήτρια του Δημοτικού, παιδί μεταναστών της γειτονιάς μου, ευγενικό, χαριτωμένο, μα αδύνατο, μικροσκοπικό, αυτό που λέμε… τελευταίο στην παρέλαση.
Έβαλε το ψωμάκι στην τσάντα που είχε αποθέσει πάνω στις μύτες των σπορτέξ κι έκανε να την φορέσει στους μικρούς της ώμους.
Αδύνατον! Φορτίο και «υποζύγιο» έγειραν ομού επικινδύνως. Κι αν αποφύγαμε την τελική πτώση είναι χάρη στην ετοιμότητα της γυναίκας του πρατηρίου. Πρόλαβε στο τσακ! ¶ρπαξε στον αέρα την τσάντα της μικρής κι έκανε πως τη «ζυγίζει» με το ένα χέρι, διαμαρτυρόμενη εντόνως:
- Αχθοφόροι τα παιδιά μας. Μαζί με το δικό μου πάει. Και πού να δεις την Παρασκευή με φουλ πρόγραμμα. Μια τσάντα ασήκωτη!
Με πήρανε τα σκάγια κι ας είμαι στο απυρόβλητο της σύνταξης. Κοίτα πώς έρχονται τα πράγματα. Μετά από έξι χρόνια… παλιά μου τέχνη κόσκινο.
Πήρα από τα χέρια της ενισταμένης το «γυλιό» με τη «μπάρμπι» ραμμένη στο καπάκι και κινήθηκα προς τη ζυγαριά. Κατάλαβε… Έστρωσε με σβελτάδα ένα χαρτί και μόλις ακούμπησα επάνω την τσάντα, φώναξε με ύφος δικαιωμένου:
- Χριστός και Παναγιά! εξίμισι και κάτι ! Και μου λες εμένα…
Δεν της είπα… Απέφυγα. Φόρτωσε τη Ρηνούλα με… τα εξίμισι και κάτι, της είπε να προσέχει τΆ αυτοκίνητα (για τη σπονδυλική της στήλη τι να της πει…) και πήρε το έρμο το παιδί το δρόμο του σχολείου μΆ ένα φόρτωμα στη ράχη φανταχτερά δυσανάλογο για το κορμάκι του, καμπουριάζοντας απεγνωσμένα για να ισορροπήσει. Θέαμα αστείο και σοβαρό μαζί, που παίρνει πολλή κουβέντα…
Όχι σαν θέαμα. Σαν θέμα. Των αρμοδίων και λοιπών ενδιαφερομένων.
Εγώ, να σας πω, το πήρα στα ζεστά. Έτσι…«αυτεπαγγέλτως». Με τη σκέψη ότι η «δειγματοληψία» στο φούρνο μπορεί και να Άταν κάτι μεμονωμένο, κινήθηκα… στατιστικά. Ζύγισα, άδειασα κι «έψαξα» πολλές τσάντες γνωστών μου παιδιών σε διαφορετικές ημέρες της εβδομάδας κι απΆ όλες τις τάξεις του σχολείου. Προχώρησα και στο Γυμνάσιο. Τι Έκτη Δημοτικού, τι Πρώτη Γυμνασίου…
Οι οκτώ στις δέκα υπέρβαρες! Πάνω δηλαδή από το όριο ασφαλείας που έχουν βάλει οι ειδικοί (Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία) και που είναι το 10% του βάρους του μαθητή. Πχ για το μαθητή των 30 κιλών το όριο του βάρους της τσάντας είναι 3 κιλά. Από κει και πάνω αρχίζουν οι κίνδυνοι για προβλήματα στο μυοσκελετικό σύστημα του παιδιού.
Η μεγαλύτερη μάλιστα ζημιά -λένε μερικοί- μπορεί να γίνει την ώρα της ορθοστασίας στην πρωϊνή προσευχή (με τη σάκα στους ώμους) και την ώρα της μεταφοράς του από το σπίτι στο σχολείο με φορεμένη την τσάντα μέσα στο αυτοκίνητο (μπες-βγες από δίπορτο κυρίως αμάξι, βροχή, ομπρέλα, χειροτεχνίες ή τυρόπιτες στα χέρια του παιδιού, κλπ).
Γιατί όμως τόσο βαριά ο σχολική τσάντα;
Οι δάσκαλοι είπαν:
- Πολλά και μεγάλα (μεγέθους Α4) τα βιβλία, αφού πρέπει να χωρέσουν τη συσσωρευμένη δύσχρηστη ή και άχρηστη κάποιες φορές ύλη. Κάθε βιβλίο είναι διπλό αφού συνοδεύεται κι από ένα ίδιου μεγέθους «τετράδιο» του Υπουργείου. Όλα τα μαθήματα, ακόμη και η Γυμναστική, έχουν πλέον βιβλίο και τετράδιο.
Να προσθέσουμε και τον «στάνταρ εξοπλισμό», όπως τετράδιο ορθογραφίας και λοιπά τετράδια του εμπορίου, την κασετίνα, το μπουκάλι με το νερό ή το χυμό, το κολατσιό ή το «τάπερ» για το Ολοήμερο; Και άσε το Ανθολόγιο, τη Γραμματική, το Μπλοκ της Ζωγραφικής, τις μπογιές και τα υλικά των Τεχνικών, τις διάφορες κατασκευές, τα όργανα της Γεωμετρίας, την ομπρέλα και τόσα άλλα, που έρχονται ευκαιριακά στο σχολείο. (Βρήκαμε: κινητό τηλέφωνο, κομπιουτεράκι, γουόκμαν, ηλεκτρονικό παιγνίδι, σι-ντι, σχοινάκι, καθρέφτη, νεροπίστολο, ποδοσφαιρικά παπούτσια και πασχαλιάτικες κροτίδες. Σε μια… τέσσερα μπουκάλια νερό)!
Οι γονείς είπαν:
- Εξαιτίας και… της βαριάς τσάντας, κουβαλάμε τα παιδιά με το αυτοκίνητο στο σχολείο. Κάτι πρέπει να γίνει…
(Πάντως, αγαπητοί γονείς… τα τέσσερα μπουκάλια δεν τα Άβαλε η δασκάλα στην τσάντα….)
Οι μαθητές είπαν:
- Να πηγαίνουμε… «με» χωρίς τσάντες!!
Μου άρεσε το χιούμορ τους. Αμ δε γίνεται παιδιά μου. Στο ελληνικό σχολείο η περισσότερη δουλειά γίνεται… στο σπίτι!! Μακάρι να μπορούσαμε να αφήνουμε τα βιβλία στο σχολείο. Ίσως έλθει η ώρα που κάποιοι μελλοντικοί μαθητές θα πηγαίνουν με ντι-βι-ντι στην τσάντα ή μΆ ένα μικρό λαπ-τοπ στο χέρι.
Υπάρχουν βέβαια και οι γιατροί που υποστηρίζουν ότι η σχολική τσάντα δεν προκαλεί σκολίωση ούτε την επιδεινώνει! ΜΆ άλλα λόγια «να μην τα κάνουμε και μαμόθρεφτα….».
Κι έτσι όμως να είναι, η βαριά τσάντα δεν παύει να δημιουργεί… οδυνηρό φόρτωμα για το σώμα του μαθητή και αρνητικό στοιχείο για την ήδη επιβαρημένη ψυχολογία του απέναντι σΆ ένα «ασυμπάθηστο» σχολείο, από το οποίο ένα πράγμα μόνο αγαπάει. Το… διάλειμμα!
Λέω λοιπόν κι εγώ, χωρίς πρόθεση για παρέμβαση ή υπόδειξη:
Αφού το Υπουργείο δεν μπορεί να περιορίσει το «ωφέλιμο φορτίο» της σάκας με «ελαφρότερα» βιβλία (μικρότερες διαστάσεις, περισσότερα τεύχη το κάθε βιβλίο) κι εφόσον δεν υπάρχει τρόπος κάποια απΆ αυτά να μένουν στην αίθουσα, τουλάχιστον ας φροντίζει το σχολείο να μην υπάρχουν ημέρες με «φουλ πρόγραμμα» που κάνει ασήκωτη την τσάντα.
Και τέλος οι δυο -πιο κοντινοί- από τους εμπλεκόμενους στην καθημερινή σχολική διαδικασία, ας προσπαθήσουν να πολεμήσουν κάπως το «κακό».
Ο δάσκαλος της τάξης και ο γονέας. ΜΆ ένα στόχο. Να μάθουμε στον «άμεσα ενδιαφερόμενο» να διαχειρίζεται υπεύθυνα και σωστά αυτό το υποχρεωτικό «άχθος», όπως καλείται καθημερινά να διαχειριστεί «κατΆ οίκον» και τον υπέρογκο δυστυχώς «φόρτο» της σχολικής του εργασίας.
Ο πρώτος, με «αυστηρές» οδηγίες από την αρχή του διδακτικού έτους και με συνεχή έλεγχο στη συνέχεια, μέχρι να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές του, ότι η τσάντα θα περιέχει μόνο τα απολύτως απαραίτητα της ημέρας.   Η αντίληψη «ας το βάλουμε κι αυτό… για καλό και για κακό» είναι λανθασμένη και δεν πρέπει επΆ ουδενί να καλλιεργείται από το δάσκαλο. Απαραίτητη βεβαίως η σχετική συζήτηση με τους γονείς.
Όπως απαραίτητη και μια ειδική επίδειξη πριν από το σχόλασμα (για δυο - τρεις μέρες στην αρχή της χρονιάς), πώς να μάθουν τουλάχιστον να την φορτώνονται σωστά. Να την περνούν δηλαδή στους ώμους, αφού πρώτα την ανεβάσουν πάνω στο θρανίο και να ρυθμίζουν τα λουριά, ώστε το «φόρτωμα» να μένει ψηλά στην πλάτη και να μην «κρεμάει» χαμηλά προς τη μέση τους.
Ο γονέας να επιλέξει την τσάντα, με ανατομικά και εργονομικά κριτήρια (φαρδιά λουριά-βάτες-θήκες) και όχι με τη μόδα και με τη μάρκα… για φιγούρα (σακίδιο στον ένα ώμο ή με… ρόδες που προσθέτουν ένα ακόμη βάρος στις πλάτες του μαθητή).
Ύστερα να «δημιουργήσει» στο παιδί του τη συνήθεια να φτιάχνει την τσάντα του αποβραδίς μόνο με τα αναγκαία και τη σωστή κατανομή (τα πιο βαριά στο κέντρο) και όχι το πρωί, που όλα γίνονται βιαστικά και κανείς δεν προλαβαίνει να νοιαστεί, για το τι έχει μέσα και πόσο ζυγίζει αυτός ο έρμος σάκος με το εκπαιδευτικό «προϊόν» που δίνει καθημερινά στο μικρό της πολίτη η ελληνική δημόσια εκπαίδευση.
Και κάτι άλλο. Αυτής της εκπαίδευσης είναι δουλειά, να δει πόσο οξύμωρο πράγμα αρχίζει να φαντάζει η υπέρβαρη τσάντα, τώρα… με τις λιποθυμίες από υποσιτισμό!