«Το στόμα που είναι δαίμονας μιλιά κρατήρας»
Οδυσσέας Ελύτης
Τί δουλειά έχει ο Καραγκιόζης στο Ελληνικό Ιωαννίνων το 2020, σε ένα ορεινό χωριό στα Τζουμέρκα της Ηπείρου, όπου φώλιασαν γλυπτά; Τί ιστορία πάει να γράψει; Τί έκανε ο καμπούρης ήρωας του θεάτρου σκιών, για να υψωθεί κι αυτός σε μια μεταλλική φιγούρα 3 μέτρων;
Ως ήρωας, τί έκανε ή τί δεν έκανε; Άλλωστε, ήρωας δεν είναι μόνο αυτός που πολεμάει και πέφτει νεκρός στη μάχη. Είναι κι αυτός που σκοπός της ζωής του είναι να υψώνει τα πιστεύω του, να βοηθά τους συνανθρώπους του και να προσπαθεί να βελτιώσει τη ζωή τους.
Ποιος λοιπόν περισσότερο απ’ τον Καραγκιόζη θα άξιζε τον χαρακτηρισμό «ήρωας»; Για αιώνες ζει με την φτώχεια του, επιμένει με τον σατιρικό και γι’ αυτό ανατρεπτικό λόγο του, μετατρέποντας την αδυναμία του σε δύναμη.
Δεν ελπίζει τίποτα, δεν φοβάται τίποτα, είναι ελεύθερος, για να θυμηθούμε τον συντοπίτη του Μανούσου, του φίλου του Καραγκιόζη. Δεν πτοείται, βάζει την τέχνη μπροστά και της εμπιστεύεται τα πάντα. Την τέχνη της γαλιφιάς για να καταφέρει την Αγλαΐα που πάλι δεν έχει να μαγειρέψει, την τέχνη της πλάκας για να πειράξει τον μπάρμπα του, την τέχνη της σάτιρας για να βάλει στη θέση του όλους τους πασάδες του κόσμου, ακόμα κι αν ο κάθε Βεληγκέκας τον ξυλοφορτώσει.
Κι οι τέχνες όμως με τη σειρά τους δεν τον αφήνουν παραπονεμένο. Η τέχνη του λόγου ζωντανεύει στο στόμα του, η τέχνη της ζωγραφικής πλουμίζει τις φιγούρες και τα σκηνικά στο πανί του μπερντέ, η τέχνη της μουσικής κάνει διπλό το θεατρικό ταξίδι και ντύνει τους στίχους.
Πώς θα μπορούσε η γλυπτική να μείνει αμέτοχη; Αυτή η τέχνη που για χιλιετίες δίνει μορφή και σχήμα σε ιδέες και μεταμορφώνει τα χέρια και τον νου του ανθρώπου σε μάστορες της πέτρας, του πηλού, του μετάλλου.
Έρχεται λοιπόν η γλυπτική στον δημόσιο χώρο, ενός χωριού μάλιστα, για να επικοινωνήσει με τον καμπούρη ήρωα. Να της πει αυτός για τους αιώνες που ζει και ταξιδεύει, δεν είναι λίγοι. Να του πει κι αυτή για ένα χωριό, το Ελληνικό Ιωαννίνων, που μεταμορφώθηκε σε ένα ολάκερο σύμπαν γλυπτών, απ’ την αγαθή τρέλα και τον σεβασμό ενός γλύπτη προς τη μάνα γη, προς τους δασκάλους του και προς την πέτρα που τον γέννησε.
Πόσα παιδιά θα περάσουν απ’ το Ελληνικό και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης «Θεόδωρος Παπαγιάννης»; Πόσοι μεγάλοι θα δουν τη μεταλλική φιγούρα του Καραγκιόζη και θα του κλείσουν το μάτι; Πόσοι θα ξαφνιαστούν που θα βρουν τον κατεργάρη κι εδώ, να στέκεται ακόμα όρθιος, αυτός, ένας καμπούρης, μια σκιά, ισότιμα ανάμεσα σε άλλα έργα σύγχρονης τέχνης;
Όσοι πιστοί στο όνειρο μιας σκιάς, κάντε το ταξίδι στην Ήπειρο και στο Ελληνικό Ιωαννίνων στις 12 Αυγούστου. Ακολουθώντας τα λόγια του ποιητή, «ο κόσμος θα ‘ναι ή ο χαμός ή το διπλό ταξίδι. Εδώ στου ανέμου το σεντόνι εκεί στου απείρου τη θωριά».
Νατάσα Μιχαηλίδου
Αρχαιολόγος-μουσειολόγος-ξεναγός
