«Η ζωή συνυπάρχει με τον θάνατο και ο θάνατος συνυπάρχει με τη ζωή.
Είναι αντίθετοι πόλοι, αλλά συμπληρώνουν ο ένας τον άλλο.
Μισώντας τον θάνατο, μισείς τη ζωή.»
Osho, Ινδός μυστικιστής (1931-1990)
Ο άνθρωπος, ως ένα σύνολο εσωτερικών και εξωτερικών χαρακτηριστικών που προσδιορίζουν τη φύση του, η οποία είναι διαμορφωμένη από τις εναλλαγές του περιβάλλοντος, προσαρμοσμένη στη φυσική πραγματικότητα και ως μια ξεχωριστή μονάδα ύπαρξης, συγκατοικεί και συζεί με όλους τους φυσικούς οργανισμούς. Είναι μια υλική, πνευματική και ψυχική υπόσταση, όπως όλα τα όντα. Η ύπαρξή του με βάση την επιστήμη δεν έχει χρονικά ιστορική αφετηρία και από πουθενά δεν προκύπτει ότι η ζωή του είναι δώρο κάποιου ιδεατού ή οραματικού δημιουργού, όπως ισχυρίζονται και πρεσβεύουν κάποιες θρησκείες.
Το ανθρώπινο διάβα, αποτελούμενο από μια αλληλουχία καθημερινών διαστημάτων, ανασύρεται από το βάθος της μνήμης, παρουσιάζεται ανάγλυφα και τότε γίνεται αντιληπτό και κατανοητό και συνειδητοποιείται το ελάχιστο εύρος της ατομικής πραγματικότητας. «Μέτρησα τη ζωή μου μ’ ένα κουταλάκι του καφέ» γράφει ο Τόμας Έλιοτ. Και όταν ο μπροστινός χρόνος και η κλεψύδρα της ζωής πλησιάζουν στο τέλος τους, αναρωτιέμαι με ποιο μέτρο θα μπορούσα να μετρήσω τη ζωή μου. Και μέσα στην πορεία της μάζας του κόσμου χαράζεται και η δική μου, με την ακροτελεύτια φράση ότι, με όποια μεζούρα και να γίνει το μέτρημα της ζωής, η ταφόπλακα του θανάτου καραδοκεί για να καθορίσει τις διαστάσεις της μη ύπαρξης, της μη ζωής.
Ο θάνατος είναι μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα, μια αναπόφευκτη φυσική κατάσταση. Έτσι, η απώλεια της ζωής από την κοινωνία των ανθρώπων είναι υπαρκτή και σίγουρη. Τα δυσάρεστα συναισθήματα είναι περισσότερο έντονα, παρά το βέβαιο ενδεχόμενο. Ο φόβος όμως και η διαχείρισή του είναι στοιχεία της εξουσίας. Οι οργανωμένες κοινωνίες και οι θρησκείες είναι θεμελιωμένες στον φόβο. Ανέκαθεν, ο πιο δυνατός φόβος του ανθρώπου είναι ο φόβος του θανάτου. Η αντιμετώπιση της πραγματικότητας αυτής πρέπει να συνειδητοποιηθεί, να εμπεδωθεί και να κυριαρχήσει. Η αφοβία, η γενναιότητα και η αναγκαιότητα απομακρύνουν και εξουδετερώνουν τα ασθενικά εμφυτευμένα στοιχεία, με τα οποία οι εξουσιαστικές δυνάμεις έχουν εμβολίσει τον ανθρώπινο εγκέφαλο, με τον Νίκο Καζαντζάκη να προτρέπει: «Αν μπορείς, κοίταξε τον φόβο κατάματα και ο φόβος θα φοβηθεί και θα φύγει». «Το μόνο πράγμα που πρέπει να φοβόμαστε είναι ο φόβος» (Φραγκλίνος Ρούσβελτ, 32ος Πρόεδρος των ΗΠΑ).
Η χρονική περίοδος κατά την οποία ο άνθρωπος φτάνει σε μια μεγαλύτερη ηλικία (αναπόφευκτο βιολογικό φαινόμενο), δεν μπορεί να είναι η ερωτοτροπία με τον θάνατο. Εκτός από τις συνηθισμένες ασχολίες με τα παιδιά, τα εγγόνια, το καφενείο κ.λ.π., πολύ περισσότερο σημαντική είναι η δημιουργία. Ο άνθρωπος σε όλα τα στάδια της ζωής του δημιουργεί πνευματικά και υλικά και έτσι σταματάει το χρόνο της φθοράς και της υποτιθέμενης γήρανσης. Γιατί γήρανση δεν υπάρχει. Η αδιάκοπη αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης και η πρόοδος της επιστήμης επιτρέπει σε όλους και όλες να ζουν περισσότερο, ενεργητικά, δραστήρια και αποδοτικά. Σήμερα, τα 50 χρόνια θεωρούνται το τέλος της νιότης και τα 70 χρόνια ως την έναρξη της πορείας της συσσωρευμένης εμπειρίας και της γνώσης, που έχει αποκτηθεί μέσα από τα βιώματα. «Θα μπορούσα να ερωτευθώ και στα 90 μου…» έχει πει η παιδαγωγός και συγγραφέας Έλλη Αλεξίου (1894-1988).
Η επιδίωξη ενός ομαλού, ανώδυνου και χωρίς συμπτώματα φόβου και ταραχής και η προσδοκία και η ελπίδα ενός «γνωστικού» θανάτου, που φέρνει κοντά στην ευθανασία*, πρέπει να αποτελεί κυρίαρχο και μοναδικό στόχο. Η απελευθέρωση από τα στενά όρια των θρησκειών και των υποκατάστατών τους, η αποβολή και η αποστροφή όλων των κατασκευασμένων ιδεών που περισφίγγουν και καταδυναστεύουν το άτομο, το τσάκισμα όλων των μορφών εξάρτησης, εκμετάλλευσης και συμφερόντων και η επικράτηση της ψυχικής ηρεμίας αποτελούν αναγκαιότητα. Όσο η πραγματική ελευθερία -προσπάθεια συνεχούς βελτίωσης και δημιουργίας- εμπεδώνεται, συνειδητοποιείται και κατακτιέται, τόσο η πορεία προς τον θάνατο είναι λιγότερο οδυνηρή και βασανιστική και περισσότερο ευάρεστη.
Με την αποστασιοποίηση από τους θρησκευτικούς αιρετικούς μηχανισμούς περιορισμού και ελέγχου, η αποβολή του «φτιαχτού» και «κατασκευασμένου» ανθρώπου και η ανάδειξη του αληθινού ανθρώπου θα είναι μια αρχή, ένα σταθερό βήμα προς τη νίκη επί του θανάτου. Ο ενταφιασμός του θανάτου θα επέλθει από την ταπείνωση, την αποβολή του εγωισμού, του υλικού πλουτισμού και της τάσης για κυριαρχία και καθοδήγηση, την αλληλεγγύη και τη συμφιλίωση, την πλήρη κατανίκηση των ανθρώπινων παθών, την απεξάρτηση από τα πυκνά νέφη του σκοταδισμού και την παρεμπόδιση της πνευματικής καλλιέργειας.
Αφού η συνάντηση του ανθρώπου με τον θάνατο είναι βέβαιη και η αποδοχή του προκύπτει από μια αναμφισβήτητη πραγματικότητα, πρέπει να είναι ολοκληρωμένη και πλήρης, χωρίς ενδοιασμούς και αμφιταλαντεύσεις, μαύρα ρούχα και περιβραχιόνια, φωνές, κλάματα και μοιρολόγια. Η ψυχική και πνευματική ισορροπία και ηρεμία μπροστά στο αναπόφευκτο γεγονός θα είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή στην ακροτελεύτια πράξη της φύσης.
Η διεύρυνση του χρόνου της ζωής, η ποιότητά της και η απομάκρυνση από τον θάνατο θα προέλθουν μέσα από τον καθημερινό αγώνα και την αδιάκοπη πάλη του ανθρώπου απέναντι στις μορφές εξάρτησης και υποδούλωσης, κατακτώντας ένα-ένα τα σκαλιά που οδηγούν στην ατομική απελευθέρωση. Διαφορετικά, είμαστε «Οι Ζωντανοί Νεκροί» (The Walking Dead, ο πιο διαδεδομένος λογοτεχνικός όρος).
*Στη Γαλλία διαφημίζουν την ευθανασία. «Νέοι γιατροί, εσείς που ακόμη διστάζετε να επιλέξετε την ειδικότητά σας, μην το αναβάλλετε άλλο! Ο νέος νόμος για το τέλος της ζωής, που βρίσκεται στο στάδιο της έγκρισης, σας προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία: γίνετε “ευθανασιαστές”!» (Δηλαδή γιατροί που αντί να σώζουν ζωές, θα τις παίρνουν!).
