Μια νέα σελίδα στην περιβαλλοντική ιστορία της Λακωνίας γράφτηκε στις 28 Απριλίου 2026, με τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, της απόφασης που θέτει τον ορεινό όγκο του Χιονοβουνίου Πάρνωνα υπό αυστηρό καθεστώς προστασίας.
Η απόφαση, την οποία υπέγραψε ο προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), Κωνσταντίνος Δημόπουλος, χαρακτηρίζει πλέον επίσημα τα δύο τρίτα του ορεινού όγκου του Πάρνωνα ως «Προστατευόμενο Τοπίο».
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί το αποκορύφωμα πολυετών διεκδικήσεων της τοπικής κοινωνίας και των φορέων, διασφαλίζοντας ότι ένας από τους τελευταίους ανέγγιχτους φυσικούς θησαυρούς της ανατολικής Πελοποννήσου, σε λακωνικό έδαφος, θα παραμείνει αδιατάρακτος από βαριές βιομηχανικές παρεμβάσεις.
«Πυξίδα» η επιστημονική μελέτη «Natland»
Η θεσμοθέτηση της προστασίας βασίστηκε σε επιστημονικά δεδομένα υψηλού επιπέδου που αναγνωρίζουν τη μοναδικότητα του οικοσυστήματος. Όπως επεσήμανε ο βουλευτής Νεοκλής Κρητικός, ο οποίος παρακολουθούσε στενά το θέμα, κλειδί για την έκδοση της απόφασης ήταν η μελέτη «Natland – Αδιατάρακτες Φυσικές Περιοχές στην Ελλάδα». Πρόκειται για μια μελέτη-σταθμό που εκπονήθηκε από το Εργαστήριο Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Τμήματος Βιολογικών Εφαρμογών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Η συγκεκριμένη έρευνα αποτελεί πλέον τη στρατηγική βάση για την ανάσχεση της αλλαγής χρήσης γης, η οποία θεωρείται η κύρια αιτία απώλειας της βιοποικιλότητας τόσο σε εθνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο βουλευτής έδωσε το στίγμα της συνέχειας, περιγράφοντας την παρούσα εξέλιξη ως την «πράξη 1η», καθώς με τον χαρακτηρισμό των 2/3 της περιοχής -του τμήματος δηλαδή που βρίσκεται εκτός δικτύου Natura- ως «Προστατευόμενο Τοπίο», ολοκληρώνεται η πρώτη φάση της παρέμβασης. Ωστόσο, ο στρατηγικός σχεδιασμός δεν σταματά εδώ. Σύμφωνα με τον βουλευτή, ο δρόμος έχει ήδη χαραχθεί για την υπαγωγή του εναπομείναντος 1/3 του όρους στο αυστηρό καθεστώς των Περιοχών Άνευ Δρόμων (ΠΑΔ). Πρόκειται για το τμήμα που είναι ήδη ενταγμένο στο δίκτυο Natura 2000 και πλέον αναμένεται να θωρακιστεί περαιτέρω.
«Στην έκδοση της απόφασης συνετέλεσε η ανάγκη θέσπισης μέτρων για την αποτελεσματική προστασία και ελέγχου επεμβάσεων και δραστηριοτήτων που ενδέχεται να επιφέρουν βλαπτική επίδραση στην περιοχή του ορεινού όγκου Χιονοβουνίου», ανέφερε συγκεκριμένα ο κ. Κρητικός, συμπληρώνοντας πως «ελήφθη (σσ η απόφαση), αφού συνυπολογίσθηκε η μελέτη “Νatland-Αδιατάρακτες Φυσικές Περιοχές στην Ελλάδα”, για την οποία σας έχω μιλήσει πολλές φορές, μιας και συνιστά τη βάση για όλες αυτές τις αποφάσεις». Για το χαρακτηρισμό του ως «Προστατευόμενο Τοπίο», ο βουλευτής παρατήρησε ότι, έτσι «επιδιώκεται η αποτελεσματική προστασία και διατήρηση των στοιχείων της φύσης που έχουν ιδιαίτερη οικολογική, γεωμορφολογική, επιστημονική, αισθητική και πολιτισμική αξία». Ο ίδιος ξεχώρισε στη στοχοθεσία την ανάσχεση της αλλαγής χρήσης γης, η οποία ευθύνεται για την απώλεια της βιοποικιλότητας σε ελληνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Χάρτης οριοθέτησης και όροι χρήσης
Η περιοχή εφαρμογής αποτυπώνεται στο χάρτη άνευ κλίμακας του Παραρτήματος I, με κόκκινη συνεχή γραμμή (βλ. παράρτημα κάτω).
Με επόμενη απόφαση θα καθορίζονται οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης, καθώς και οι ειδικοί όροι και περιορισμοί στις δραστηριότητες που ασκούνται εντός των περιοχών εφαρμογής της απόφασης. Οι ειδικοί όροι και περιορισμοί θα είναι κι εδώ αντίστοιχοι με αυτούς που προβλέπονται για τη θεσμοθέτηση ΠΑΔ.
Τι σημαίνει πρακτικά η «μεγάλη νίκη»
Για μια «ιστορική και ιδιαίτερα θετική εξέλιξη», καθώς και «μια μεγάλη νίκη για το Χιονοβούνι και το Κυπαρίσσι», έκανε λόγο ο Επιμορφωτικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Κυπαρισσίου «Το Καστράκι», ο οποίος ως γνωστόν έχει πρωτοστατήσει στις κινητοποιήσεις για διακοπή των έργων κατασκευής αιολικών πάρκων στην ευρύτερη περιοχή.
Σύμφωνα με τον σύλλογο, η απόφαση συνεπάγεται:
«• Προστασία της φύσης: Η βιοποικιλότητα, τα οικοσυστήματα, η άγρια ζωή και ο ιδιαίτερος φυσικός και πολιτιστικός χαρακτήρας του τόπου μας θωρακίζονται θεσμικά.
• Αυστηροί περιορισμοί: Στις περιοχές που εντάσσονται στη ζώνη προστασίας τίθενται συγκεκριμένοι όροι για τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες.
• Ουσιαστικό φρένο στα αιολικά πάρκα: Η έκδοση Αδειών Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων για εγκατάσταση ανεμογεννητριών καθίσταται πλέον αδύνατη, συμβάλλοντας στη διαφύλαξη του τοπίου.
• Ήπια ανάπτυξη: Δημιουργούνται προοπτικές για δραστηριότητες που σέβονται το περιβάλλον και αναδεικνύουν τον αυθεντικό χαρακτήρα της περιοχής».
Η συμμαχία των φορέων και η επόμενη ημέρα
Η επιτυχία αυτή χαρακτηρίζεται ως αποτέλεσμα μιας σπάνιας συλλογικής προσπάθειας, με το «Καστράκι» να εκφράζει δημόσια την ευγνωμοσύνη του προς όλους όσοι πίστεψαν και στήριξαν το όραμα για ένα «ελεύθερο» Χιονοβούνι. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον βουλευτή Ν. Κρητικό για την καθοριστική συμβολή του στην προώθηση του θέματος, καθώς και στους Δήμους Μονεμβασίας, Νότιας Κυνουρίας και Ευρώτα, οι οποίοι συμπαρατάχθηκαν στον κοινό σκοπό. Η στήριξη ωστόσο ξεπέρασε τα τοπικά όρια, με τον Σύνδεσμο των Εν Αμερική Κυπαρισσιωτών να αποδεικνύει ότι οι δεσμοί με την πατρίδα παραμένουν ισχυροί όταν πρόκειται για τη διαφύλαξη της φυσικής κληρονομιάς. Παράλληλα, ο σύλλογος ευχαριστεί θερμά την ορειβατική και αναρριχητική κοινότητα, εκπροσωπούμενη από τον Αναρριχητικό-Ορειβατικό Σύλλογο Λεωνιδίου και τον Ελληνικό Ορειβατικό Σύλλογο Μολάων & Νοτιοανατολικής Λακωνίας, οι οποίοι ανέδειξαν την αισθητική και αθλητική αξία του βουνού.
Τέλος, σημαντική αναγνώριση δίνεται στον Σύλλογο Επαγγελματιών Μελισσοκόμων Αρκαδίας-Μεσσηνίας-Λακωνίας, η συμμετοχή του οποίου υπογράμμισε την οικονομική σημασία της διατήρησης ενός υγιούς και αδιατάρακτου φυσικού περιβάλλοντος για την πρωτογενή παραγωγή. Η τροπή αυτή, όπως καταλήγει το «Καστράκι», «στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα για το μέλλον: η φυσική μας κληρονομιά προστατεύεται και διασφαλίζεται για τις επόμενες γενιές».
