Μία ιστορική στιγμή, ένα όνειρο γενεών που φάνταζε άπιαστο για περισσότερες από επτά δεκαετίες, γίνεται επιτέλους πραγματικότητα. Την Πέμπτη 23 Ιουλίου 2026, ο επιβλητικός Βράχος της Μονεμβασιάς, το «πέτρινο καράβι» του Γιάννη Ρίτσου, θα λουστεί για πρώτη φορά στο φως αποκαλύπτοντας το μεγαλείο του στο παγκόσμιο στερέωμα.
Η κορυφαία αυτή τελετή εγκαινίων του έργου δεν επιλέχθηκε τυχαία να πραγματοποιηθεί τη συγκεκριμένη ημέρα. Συνδέεται άρρηκτα με τις επετειακές εκδηλώσεις για την απελευθέρωση της Μονεμβασιάς από τον τουρκικό ζυγό, στις 23 Ιουλίου 1821. Έτσι, παράλληλα με την καθιερωμένη, καθηλωτική αναπαράσταση της πυρπόλησης της τουρκικής γολέτας, οι παρευρισκόμενοι θα γίνουν μάρτυρες της επίσημης φωταγώγησης των τειχών και του βράχου, σε μια βραδιά όπου η ιστορική μνήμη θα συναντήσει τη σύγχρονη αισθητική.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «ΛΤ», στην εμβληματική αυτή εκδήλωση, πέραν εκπροσώπων αρχών και φορέων της Πελοποννήσου και της Λακωνίας, έχει προσκληθεί και αναμένεται να δώσει το «παρών» η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, υπογραμμίζοντας τη σημασία του έργου σε εθνικό και πολιτιστικό επίπεδο. Άλλωστε, η ίδια περιέβαλε εξαρχής με απόλυτη εμπιστοσύνη το έργο, στηρίζοντας καθοριστικά κάθε βήμα για την υλοποίησή του.
Από τη διεκδίκηση
στη δικαίωση
Το αίτημα για τον φωτισμό του Κάστρου δεν είναι τωρινό. Ανατρέχοντας στις ιστορικές καταγραφές και τον τοπικό Τύπο, συναντά κανείς χαρακτηριστικές αναφορές ήδη από τη δεκαετία του 1960. Ήταν ένας διαρκής πόθος των Μονεμβασιωτών, μια υπόσχεση που μεταφερόταν από γενιά σε γενιά ως χρέος προς την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου.
Για την ιστορική αυτή δικαίωση μίλησε στον «ΛΤ» ο αντιδήμαρχος Μονεμβασίας, κ. Σταύρος Χριστάκος, αποτυπώνοντας το μέγεθος της συγκίνησης που επικρατεί στην περιοχή: «Γενιές ανθρώπων έζησαν με το όνειρο να δουν φωτισμένο το κάστρο. Ένα όνειρο ζωής για τους ανθρώπους της περιοχής μας, ένα χρέος προς την ιστορία μας, ολοκληρώθηκε πλέον με επιτυχία».
Η γέννηση και η χρηματοδότηση του έργου
Η αντίστροφη μέτρηση για την υλοποίηση του οράματος ξεκίνησε το 2022. Ο Δήμος Μονεμβασίας πρωτοστάτησε, συνάπτοντας μια πολυεπίπεδη προγραμματική σύμβαση με τη συμμετοχή του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Πελοποννήσου και της Αναπτυξιακής Εταιρείας Πάρνωνας.
Ο προϋπολογισμός του έργου ανήλθε στο ποσό του 1.000.000 ευρώ, με τη χρηματοδότηση να εξασφαλίζεται εξ ολοκλήρου από τους πόρους της Περιφέρειας Πελοποννήσου, αποδεικνύοντας έμπρακτα τη βούληση για ανάδειξη του λακωνικού πολιτιστικού αποθέματος.
Ένας κατασκευαστικός άθλος
με υψηλή τέχνη και σφραγίδα Ντεκό
Η γεωμορφολογία του Βράχου της Μονεμβασιάς αποτέλεσε μια τεράστια πρόκληση. Η μεγάλη περίμετρος, το ανάγλυφο του εδάφους και τα εξαιρετικά δύσβατα, απόκρημνα σημεία κατέστησαν το έργο έναν πραγματικό κατασκευαστικό άθλο. Για την προσέγγιση των πλέον απρόσιτων σημείων και τη μεταφορά των υλικών επιστρατεύτηκαν ακόμη και ελικόπτερα, ενώ πραγματοποιήθηκαν εξαντλητικές δοκιμές υπό αντίξοες συνθήκες.
Το έργο εκτελέστηκε με υποδειγματικό τρόπο από την τεχνική εταιρεία Kontos Concrete ΑΤΕ, υπό την επίβλεψη της Αναπτυξιακής Πάρνωνα. Το αισθητικό αποτέλεσμα φέρει την υπογραφή της διεθνούς φήμης, καταξιωμένης και βραβευμένης με EMMY σχεδιάστριας φωτισμού, Ελευθερίας Ντεκό —της δημιουργού που επιμελήθηκε και τον φωτισμό της Ακρόπολης των Αθηνών. Η συνεργασία της με τους συντελεστές εγγυάται ένα αποτέλεσμα που σέβεται απόλυτα την ιερότητα και την αρχιτεκτονική ταυτότητα του μνημείου.
Οικολογική συνείδηση
και «έξυπνη» τεχνολογία
Πέρα από το αισθητικό σκέλος, ο σχεδιασμός του συστήματος βασίστηκε σε προδιαγραφές απόλυτης περιβαλλοντικής προστασίας και εξοικονόμησης ενέργειας. Το δίκτυο λειτουργεί σε χαμηλή τάση, ενώ έχει ληφθεί ειδική μέριμνα ώστε οι αυτοματισμοί του να θωρακίζουν τη λειτουργία του από τυχόν αυξομειώσεις της τάσης ή ξαφνικές διακοπές ρεύματος.
Ο Σταύρος Χριστάκος έσπευσε να καθησυχάσει κάθε ανησυχία σχετικά με το ενεργειακό αποτύπωμα του έργου, τονίζοντας στον «ΛΤ»: «Πρόκειται για ένα σύστημα εξαιρετικά χαμηλής κατανάλωσης. Δεν είναι καθόλου ενεργοβόρο και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν απαιτήθηκε καμία επαύξηση της ισχύος του ηλεκτρικού ρεύματος στο Κάστρο».
Παράλληλα, ο έλεγχος του συστήματος γίνεται ηλεκτρονικά και εξ αποστάσεως, συνοδευόμενος από ένα αυστηρό, μακροχρόνιο πρόγραμμα συντήρησης και προστασίας.
Με οδηγό το αστρικό χρονόμετρο
και τις φάσεις της Σελήνης
Το πιο γοητευτικό, ίσως, στοιχείο του νέου φωτισμού είναι η αλληλεπίδρασή του με το φυσικό περιβάλλον. Μέσω δικτύου οπτικών ινών, τα φωτιστικά σώματα θα ρυθμίζονται βάσει ενός «αστρικού χρονομέτρου» και των φάσεων του φεγγαριού, προσφέροντας διαφορετικά σενάρια φωτισμού.
Χαρακτηριστικό είναι πως τις νύχτες με πανσέληνο ο τεχνητός φωτισμός δεν θα ανάβει, αφήνοντας το φυσικό φως του φεγγαριού να αγκαλιάζει τον βράχο. Επιπλέον, η φωταγώγηση δεν θα διαρκεί καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, σεβόμενη την ηρεμία του οικοσυστήματος. Κατά τους θερινούς μήνες, το Κάστρο θα παραμένει φωτισμένο έως τις 3 πμ, ενώ τον χειμώνα ο φωτισμός θα σβήνει τα μεσάνυχτα.
Η Μονεμβασιά ετοιμάζεται να γράψει μια λαμπρή σελίδα της σύγχρονης ιστορίας της. Εκεί που η πέτρα σμίγει με τη θάλασσα, το φως έρχεται πλέον να «στεφανώσει» τον αιώνιο Βράχο.
