Υπάρχουν στιγμές που ακόμα και η ίδια η Ιστορία δεν μπορεί να τα βάλει με την τρέλα της ελληνικής γραφειοκρατίας. Μια τέτοια τραγελαφική στιγμή ζει η γειτονική μας Τρίπολη η οποία βλέπει τον Κολοκοτρώνη της να κινδυνεύει να βρεθεί, κυριολεκτικά, ξεσπιτωμένος.
Ο μεγαλοπρεπής ανδριάντας του «Γέρου του Μοριά» στην καρδιά της πόλης κατέβηκε από το βάθρο του για κάτι απολύτως λογικό: συντήρηση. Μετά από πενήντα και πλέον χρόνια έκθεσης, η φθορά δεν συγχωρεί ούτε τους ήρωες. Έτσι, μετά από μελέτη και παρότρυνση ειδικών, και υπό τις οδηγίες και του ίδιου του γλύπτη, το άγαλμα μεταφέρθηκε με γερανό προσεκτικά, σχεδόν ευλαβικά, με τη φροντίδα που θα άρμοζε στον ίδιο τον Κολοκοτρώνη, για να ξεκινήσουν οι διαδικασίες συντήρησης στην Αθήνα και, φυσικά, της επανατοποθέτησης στη βάση. Μέχρι εδώ, όλα καλά. Επειδή, όμως, στην Ελλάδα ζούμε… το plot twist (ανατροπή πλοκής) μάς περίμενε στη γωνία.
Γιατί στην ωραιότερη χώρα του κόσμου, τίποτα δεν είναι μια απλή διαδικασία. Είναι ταυτόχρονα μια ερώτηση στη Βουλή, μια διαφωνία για διαδικασίες, μια ανησυχία πολιτών και, φυσικά, μια δήλωση υπουργού που ρίχνει λάδι στη φωτιά. Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, με τη γνωστή κυνική ψυχραιμία της, μας θύμισε κάτι που μέχρι τώρα φάνταζε ασήμαντη λεπτομέρεια: το άγαλμα δεν είναι «νεότερο μνημείο», επειδή δεν έχει συμπληρώσει τον αιώνα που απαιτείται για να χαρακτηριστεί ως τέτοιο. Άρα, το Υπουργείο δεν έχει άμεση αρμοδιότητα. Και κάπου εκεί, η λογική συγκρούστηκε με το συναίσθημα.
Διότι για τον νόμο είναι ένα άγαλμα της δεκαετίας του 1970. Για τους Τριπολιτσιώτες, όμως, είναι ο Κολοκοτρώνης, ο ελευθερωτής, ο άνθρωπος που έδεσε τον θρύλο του με την ιστορία και τον χαρακτήρα της πόλης. Και σαν να μην έφτανε αυτό, προστέθηκε και η φράση που πάγωσε το τριπολιτσιώτικο αίμα -περισσότερο και από τα χειμωνιάτικα βράδια του Δεκέμβρη- και στοίχειωσε την, ήδη άδεια πια, πλατεία Άρεως: η θέση επανατοποθέτησης «θα εξεταστεί», καθώς η σημερινή του θέση βρίσκεται κοντά σε άλλο χαρακτηρισμένο μνημείο, το Δικαστικό Μέγαρο. Εν ολίγοις, ο Κολοκοτρώνης μπορεί να επιστρέψει. Ή μπορεί και όχι. Ή μπορεί να επιστρέψει αλλά λίγο πιο δίπλα, ή λίγο παραδίπλα, ή λίγο πιο πέρα, ή σε κάποιο «άλλο κατάλληλο σημείο».
Και κάπως έτσι, η μορφή που ούτε μπροστά στον Ιμπραήμ δεν έκανε βήμα πίσω, κινδυνεύει να μετακινηθεί ολοκληρωτικά από τη θέση της από μια υπηρεσιακή εισήγηση. Η όλη υπόθεση, όμως, δεν είναι μια ακόμα γραφειοκρατική φαρσοκωμωδία, είναι μια βαθιά συμβολική ανησυχία. Γιατί τα μνημεία δεν αποτελούνται μόνο από την πέτρα και το μέταλλο που τα συνθέτουν, παρά έχει μπολιαστεί στην όψη τους η ιστορία, η ταυτότητα και η ιερή συμφωνία ενός τόπους πως δεν θα ξεχάσει το παρελθόν του. Και όταν αυτή η συμφωνία αρχίζει να «εξετάζεται», τότε, δικαίως, ζώνουν μια ολόκληρη πόλη τα φίδια.
Ίσως, τελικά, το πιο ελληνικό στοιχείο στην όλη αυτή ιστορία να είναι το γεγονός ότι, διακόσια χρόνια μετά, ο «Γέρος του Μοριά» εξακολουθεί να προκαλεί πάθη, αλλά και να ταλαιπωρείται. Σκεφτείτε, αν μια μέρα ξυπνούσαμε στη Σπάρτη και μας έλεγαν «δεν ξέρουμε αν θα σας στείλουμε πίσω το άγαλμα του Λεωνίδα ή αν θα το βάλουμε στη ίδια θέση με πριν», τι θα γινόταν; Της Τροίας. Γιατί, για κάποια πράγματα, η θέση που τους έχουμε δώσει στην καρδιά μας είναι υπεράνω υπουργικών υποσημειώσεων και αστερίσκων.
Τελευταία εξέλιξη:
Σύμφωνα με τις τελευταίες δηλώσεις του δήμαρχου Τρίπολης, Κώστα Τζιούμη, αν και το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων ομόφωνα αποφάσισε ότι ο ανδριάντας και η βάση του δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως "νεώτερα μνημεία", εντούτοις, λόγω της συναισθηματικής αξίας και σημασίας για την πόλη της Τρίπολης, μετά τη συντήρηση, το άγαλμα θα τοποθετηθεί ξανά στη θέση του -και δικαίως!
Ι.Ρ.
