Τρία χρόνια μετά την καταστροφή της μεγαλύτερης αποικίας αργυροπελεκάνων στον κόσμο στη Μικρή Πρέσπα, επιστήμονες εντόπισαν τα αίτια που οδήγησαν στον θάνατο περισσότερων από 2.300 πουλιών το 2022. Η επιζωοτία από τη γρίπη των πτηνών είχε μειώσει κατά 60% την αποικία, προκαλώντας τη σοβαρότερη οικολογική απώλεια της χώρας για άγρια πουλιά.
Η μόλυνση προήλθε κυρίως από την επαφή των αργυροπελεκάνων με απεκκρίσεις άλλων προσβεβλημένων, αλλά ασυμπτωματικών ειδών, όπως χήνες και πάπιες. Αντίθετα, οι ροδοπελεκάνοι που φωλιάζουν στις ίδιες νησίδες έμειναν αλώβητοι. Παρά την ανίχνευση του ιού και τα επόμενα χρόνια, οι απώλειες ήταν πολύ μικρότερες, αν και οι επιστήμονες παραμένουν σε εγρήγορση για πιθανή νέα μετάλλαξη με μεγαλύτερη νοσηρότητα.
Απώλειες και επιζώντες
Την άνοιξη του 2022, οι αργυροπελεκάνοι της ΝΑ Ευρώπης υπέστησαν μεγάλο πλήγμα, χάνοντας πάνω από το 40% του αναπαραγωγικού πληθυσμού, που αντιστοιχεί στο 10% του παγκόσμιου είδους. Στην Ελλάδα καταγράφηκαν περίπου 2.300 θάνατοι, ενώ άλλοι 190 καταγράφηκαν στην Αλβανία, το Μαυροβούνιο και τη Ρουμανία. Οι παράκτιες αποικίες στον Αμβρακικό και το Μεσολόγγι δεν επλήγησαν, πιθανόν λόγω υψηλότερων θερμοκρασιών και της αλατότητας των λιμνοθαλασσών.
Στην έρευνα του 2023 βρέθηκαν νεοσσοί με αντισώματα, απόδειξη ότι κάποια πουλιά επέζησαν και μετέφεραν ανοσία στους απογόνους τους. Σημαντικό στοιχείο είναι ο θολός κερατοειδής χιτώνας πολλών επιζώντων, χαρακτηριστικό που συνδέεται με πουλιά που έχουν ξεπεράσει τη νόσο.
Πώς εξαπλώθηκε ο ιός
Ο ιός πιθανώς έφτασε με πουλιά που διαχειμάζουν βόρεια, βρίσκοντας ευνοϊκές συνθήκες στις κρύες νησίδες της Πρέσπας. Πάπιες, χήνες και άλλα υδρόβια που χρησιμοποιούν τις νησίδες πριν φτάσουν οι πελεκάνοι, απεκκρίνουν τον ιό, μεταδίδοντάς τον στους αργυροπελεκάνους κατά την άφιξή τους.
Η ανάκαμψη θα πάρει δεκαετίες
Η αναπαραγωγή των αργυροπελεκάνων ξεκινά στα 3–4 χρόνια με έναν νεοσσό ανά χρόνο. Έτσι, η αποικία δεν αναμένεται να φτάσει τα προ κρίσης επίπεδα πριν περάσουν δεκαετίες. Η ξηρασία και τα θηρευτικά ζώα πέρσι κατέστρεψαν εκατοντάδες φωλιές νεοσσών, δυσχεραίνοντας ακόμη περισσότερο την ανάκαμψη.
Η έρευνα διεξήχθη από την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών σε συνεργασία με το ισπανικό IREC/CSIC, με τη συμμετοχή των επιστημόνων Όλγας Αλεξάνδρου και Γιώργου Κατσαδωράκη.
