Ένα σοβαρό περιστατικό λαθροθηρίας σημειώθηκε την Τετάρτη 21 Ιανουαρίου στη λίμνη Πικρή, στη Νεάπολη Λακωνίας, μια περιοχή ιδιαίτερης οικολογικής σημασίας, ενταγμένη στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών «Natura 2000». Πρόκειται για έναν υγρότοπο που φιλοξενεί σημαντικά είδη ορνιθοπανίδας και λειτουργεί ως καταφύγιο για μεταναστευτικά πτηνά, ο οποίος, για ακόμη μία φορά, βρέθηκε στο στόχαστρο παράνομης ανθρώπινης δραστηριότητας, υπενθυμίζοντας με τον πιο ωμό τρόπο πόσο εύθραυστη παραμένει η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, ακόμη και σε περιοχές με θεσμική κατοχύρωση.
Πώς αποκαλύφθηκε το περιστατικό από τον Σύλλογο «Τουλίπα Γουλιμή»
Σύμφωνα με ενημέρωση του Συλλόγου «Τουλίπα Γουλιμή», εθελόντριες της φιλοζωικής οργάνωσης -η οποία με έδρα τη Νεάπολη αποτελεί και σταθμό πρώτων βοηθειών άγριας ζωής για όλο τον Δήμο Μονεμβασίας- εντόπισαν δύο ένοπλα άτομα κατά τη διάρκεια επιτόπιας επίσκεψής τους στη λίμνη. Όπως φαίνεται και στο βίντεο που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μόλις οι δύο άνδρες αντιλήφθηκαν την παρουσία τους, τράπηκαν εις άτακτον φυγήν με τις καραμπίνες ανά χείρας, γεγονός που, όσοι είδαν το βίντεο χαρακτηριστικά σχολιάζουν, υποδηλώνει, επίγνωση της παρανομίας των πράξεών τους.
Το περιστατικό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στη λίμνη είχε παραμείνει τους τελευταίους μήνες ένα φλαμίνγκο που δεν είχε καταφέρει να συνεχίσει τη μεταναστευτική του πορεία και παρακολουθούνταν συστηματικά από εθελοντές. Κατά την επίσκεψη, το φλαμίνγκο δεν εντοπίστηκε, εντοπίστηκαν όμως στην επιφάνεια του νερού δύο νεκρά μαυροβουτηχτάρια και ένα ακόμη βαριά τραυματισμένο, το οποίο τελικά κατέληξε. Όπως φαίνεται και από τις φωτογραφίες που δόθηκαν στη δημοσιότητα, ο ακτινογραφικός έλεγχος απέδειξε την ύπαρξη σκαγιών στο σώμα του τραυματισμένου πτηνού. Το μαυροβουτηχτάρι αποτελεί προστατευόμενο και μη θηρεύσιμο είδος, γεγονός που καθιστά τη θανάτωσή του παράνομη και επιφέρει βαριές κυρώσεις.
Πέρα από τον άμεσο θάνατο των πτηνών, περιβαλλοντικές οργανώσεις επισημαίνουν και τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο για το οικοσύστημα. Η χρήση μολύβδινων σκαγιών σε υγροτόπους οδηγεί σε συσσώρευση βαρέων μετάλλων στον πυθμένα, με σοβαρές συνέπειες για την ορνιθοπανίδα, καθώς τα πουλιά κινδυνεύουν από μολυβδίαση.
Άμεση αντίδραση του Κυνηγετικού Συλλόγου Μολάων
Σε σχόλιό του στο επίμαχο βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Νίκος Μέμιτσας του Κυνηγετικού Συλλόγου Μολάων, καταδικάζει το περιστατικό και επισημαίνει ότι το πρόβλημα της παράνομης θήρας επιτείνεται από την υποστελέχωση των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών. Όπως αναφέρει, το Δασαρχείο, λόγω σοβαρής έλλειψης προσωπικού, αδυνατεί να ασκήσει επαρκείς ελέγχους. Παράλληλα, τονίζει ότι οι κυνηγετικοί σύλλογοι, με ίδιους πόρους που καταβάλλουν οι νόμιμοι κυνηγοί, χρηματοδοτούν το Σώμα Θηροφυλακής. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, το κόστος λειτουργίας του Σώματος πανελλαδικά ανέρχεται σε περίπου 7 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, ενώ από την ίδρυσή του το 2000 έχει πραγματοποιήσει πάνω από 2 εκατομμύρια ελέγχους και έχει οδηγήσει περισσότερες από 10.000 υποθέσεις λαθροθηρίας στις δικαστικές αρχές. Δηλώνει, επίσης, ότι ο Κυνηγετικός Σύλλογος Μολάων θα εντείνει τις περιπολίες των θηροφυλάκων στην περιοχή και, σε πλήρη συνεργασία με τον σύλλογο «Τουλίπα Γουλιμή», θα υποβάλλει μήνυση κατά αγνώστων και θα συμβάλλει στις έρευνες με στόχο τον εντοπισμό και τη σύλληψη των δραστών, υπογραμμίζοντας ότι η οργανωμένη κυνηγετική κοινότητα δεν ανέχεται φαινόμενα λαθροθηρίας.
Μέχρι στιγμής, ο Κυνηγετικός Σύλλογος Μολάων δεν έχει προβεί στην έκδοση σχετικού δελτίου Τύπου, όμως σύμφωνα με πληροφορίες του «ΛΤ», ήδη κλιμάκιο θηροφυλάκων του συλλόγου πραγματοποίησε αυτοψία στον τόπο του συμβάντος και αναμένονται τα πορίσματα για τις επίσημες ανακοινώσεις, ενώ αυξήθηκαν και οι περιπολίες θηροφυλάκων στην περιοχή. Το περιστατικό έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και αναπόφευκτα επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ουσιαστικής προστασίας των υγροτόπων της περιοχής. Να σημειωθεί πως όλο το αποδεικτικό υλικό βρίσκεται ήδη στα χέρια των Αρχών και έχουν γίνει επίσημες καταγγελίες για την πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης.
Τι είναι το δίκτυο «Natura 2000»
Το δίκτυο «Natura 2000» αποτελεί το μεγαλύτερο οργανωμένο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δημιουργήθηκε με στόχο τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και την προστασία σπάνιων ή απειλούμενων ειδών χλωρίδας και πανίδας, καθώς και των φυσικών τους οικοτόπων.
Οι περιοχές «Natura 2000» δεν είναι ζώνες απόλυτης απαγόρευσης ανθρώπινης δραστηριότητας. Ωστόσο, σε αυτές ισχύουν αυστηρότεροι κανόνες για δραστηριότητες που μπορούν να προκαλέσουν υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, όπως η παράνομη θήρα.
Οι υγρότοποι που εντάσσονται στο δίκτυο «Natura 2000» έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη μεταναστευτική ορνιθοπανίδα, καθώς λειτουργούν ως σταθμοί ανάπαυσης και διατροφής για δεκάδες είδη πτηνών.
Η λίμνη Πικρή, όπως και οι υγρότοποι της Στρογγύλης και του Νερατζιώνα στη Λακωνία, αποτελούν τμήματα αυτού του προστατευόμενου δικτύου, γεγονός που καθιστά κάθε περιστατικό λαθροθηρίας όχι μόνο παράνομο, αλλά και ιδιαίτερα επιβαρυντικό για τη διατήρηση της τοπικής βιοποικιλότητας.
Τι προβλέπει ο νόμος για τη λαθροθηρία σε περιοχές «Natura 2000»
Η θήρα σε περιοχές ενταγμένες στο δίκτυο «Natura 2000» ρυθμίζεται από ειδικό καθεστώς προστασίας, το οποίο προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πλήρη απαγόρευση.
Η παράνομη θήρα, και ιδίως η θανάτωση προστατευόμενων ή μη θηρεύσιμων ειδών, συνιστά ποινικό αδίκημα και επισύρει ποινικές και διοικητικές κυρώσεις, όπως:
- χρηματικά πρόστιμα,
- αφαίρεση άδειας θήρας,
- κατάσχεση όπλων και εξοπλισμού,
- καθώς και ποινές φυλάκισης, ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης.
Ιδιαίτερα επιβαρυντική θεωρείται η χρήση μολύβδινων σκαγιών σε υγροτόπους, λόγω της σοβαρής και μακροχρόνιας περιβαλλοντικής επιβάρυνσης που προκαλεί.
Προστατευόμενα είδη στους υγροτόπους της Λακωνίας
Οι υγρότοποι της Λακωνίας, όπως η λίμνη Πικρή, η Στρογγύλη και ο Νερατζιώνας, αποτελούν σημαντικούς σταθμούς για τη μεταναστευτική ορνιθοπανίδα και φιλοξενούν πλήθος προστατευόμενων ειδών, στα οποία ήδη παρατηρείται δραματική μείωση στους πληθυσμούς τους λόγω της κλιματικής αλλαγής. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- το μαυροβουτηχτάρι, προστατευόμενο και μη θηρεύσιμο είδος,
- είδη ερωδιών και παρυδάτιων πτηνών,
- μεταναστευτικά πτηνά που χρησιμοποιούν τους υγροτόπους ως περιοχές ανάπαυσης και τροφοληψίας.
Η υποβάθμιση των υγροτόπων και τα περιστατικά λαθροθηρίας απειλούν άμεσα τη βιοποικιλότητα της περιοχής, η οποία ήδη πιέζεται από την κλιματική αλλαγή, τη ρύπανση και την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Αντί επιλόγου, συλλογισμός
Το περιστατικό λαθροθηρίας στη λίμνη Πικρή είναι αφορμή ν’ αναλογιστούμε πως οι υγρότοποι της Λακωνίας, όπως και εκατοντάδες ανά την Ελλάδα, αποτελούν μικρές αλλά ζωτικές «δεξαμενές ζωής», όπου κάθε πλάσμα μετράει για την ισορροπία του περιβάλλοντος και την υγεία του οικοσυστήματος και κάθε ανθρώπινη παρέμβαση επιφέρει σοβαρές οικολογικές συνέπειες.
Ως πολίτες αυτού του τόπου και πάνω απ’ όλα άνθρωποι που σέβονται τη φύση, καλούμαστε ν’ αναλογιστούμε το μέλλον των υγροτόπων μας και να πιέσουμε για ουσιαστική προστασία, συντήρηση και σεβασμό της βιοποικιλότητας. Κάθε μικρή δράση, κάθε ενημέρωση μπορεί να κάνει τη διαφορά και ν’ απλώσει ένα δίχτυ ενσυναίσθησης και ευθύνης απέναντι σε τέτοια φαινόμενα. Σύλλογοι όπως η «Τουλίπα Γουλιμή» έχουν έναν πολύ δύσκολο και ταυτόχρονα κρίσιμο ρόλο στην προστασία των τοπικών βιοσυστημάτων, καλύπτοντας συχνά κενά που αφήνει η επίσημη πολιτεία: βρίσκονται στο πεδίο, καταγράφουν, παρεμβαίνουν, φροντίζουν την άγρια ζωή και υπενθυμίζουν ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά καθημερινή, απαιτητική δέσμευση. Η πρακτική και θεσμική στήριξη τέτοιων συλλόγων αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για να συνεχίσουν να υπάρχουν υγρότοποι ζωντανοί και όχι μόνο «προστατευμένοι» στα χαρτιά.
Η φύση δεν είναι στατική ούτε δεδομένη. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να την αντιμετωπίζουμε ως κάτι αυτονόητο, γιατί τίποτα δεν εγγυάται ότι όσα υπάρχουν σήμερα θα υπάρχουν και αύριο. Είναι ευθύνη μας να συνειδητοποιήσουμε, πριν να είναι αργά, ότι η στάση και οι επιλογές μας καθορίζουν αν και πώς η φύση θα συνεχίσει να (συν)υπάρχει για τις επόμενες γενιές.
Ιλέην Ρήγα
* Κάποιες από τις φωτογραφίες που συνοδεύουν το άρθρο είναι στιγμιότυπα από το βίντεο που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από τον σύλλογο «Τουλίπα Γουλιμή».
