Μ’ ένα έργο βαθιά ριζωμένο στην ιστορία και στη λαϊκή παράδοση της Λακωνίας, ο Σπαρτιάτης γλύπτης Δημοσθένης Τζανάκος συστήνεται στο αθηναϊκό κοινό μέσα από την έκθεση «Μοιρολογίστρες», η οποία εγκαινιάζεται την Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου στην Αίθουσα Τέχνης «Τεχνοχώρος», στην Αθήνα.

Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκεται ένα εντυπωσιακό γλυπτικό σύνολο πέντε γυναικείων μορφών σε φυσικό μέγεθος. Οι Μανιάτισσες μοιρολογίστρες, φιλοτεχνημένες κυρίως από γύψο, αποδίδονται σε διαφορετικές στάσεις οδύνης, απόγνωσης και σπαραγμού, μετατρέποντας τον εκθεσιακό χώρο σε ένα βιωματικό σκηνικό θρήνου.

Πηγή έμπνευσης του δημιουργού αποτέλεσε ένα μανιάτικο μοιρολόι του 1900, το οποίο αφηγείται την πραγματική ιστορία του Δήμου Τζανάκου ή Τζανιάνου. Πρόκειται για μια ιστορία βεντέτας και εκδίκησης που εκτυλίχθηκε στην περιοχή της Κοίτας, με πρωταγωνιστή έναν νέο άνδρα ο οποίος οδηγήθηκε στα δεκαοκτώ του χρόνια στη φυλακή για φόνο. Έπειτα από δεκατρία χρόνια εγκλεισμού επέστρεψε στον τόπο του, όμως ενεπλάκη σε νέο φονικό και τελικά έπεσε νεκρός από τα πυρά συγγενών του θύματος.

Το μοιρολόι έφτασε στα χέρια του σύγχρονου γλύπτη, κατά τραγική ειρωνεία συνονόματου του πρωταγωνιστή, μέσα από το βιβλίο του Α. Γ. Κουτσιλιέρη «Μοιρολόγια της Μάνης». Η ιστορία μεταπλάστηκε σε ένα έργο που συνδέει τη γλυπτική με τη συλλογική μνήμη, τη μανιάτικη παράδοση και τον απόηχο της αρχαίας τραγωδίας.

Όπως σημειώνει η ιστορικός Τέχνης και επιμελήτρια της έκθεσης Νικολένα Καλαϊτζάκη–Ζούνη, οι πέντε γυναίκες παρουσιάζονται ως «άλλες μητέρες» που θρηνούν το χαμένο τους σπλάχνο. Με λυγισμένα γόνατα, πρόσωπα κρυμμένα μέσα στις παλάμες ή χέρια υψωμένα στον ουρανό σε μια ύστατη δέηση, αναδεικνύονται σε διαχρονικά σύμβολα της ανθρώπινης οδύνης.

Η τραχιά και ανάγλυφη όψη των μορφών, οι έντονες αυλακώσεις και τα εμφανή ίχνη της ανθρώπινης χειρονομίας επάνω στο υλικό ενισχύουν τη δραματικότητα του έργου. Η σύνθεση, παραστατική και εξπρεσιονιστική, παραπέμπει σε χορό αρχαίας τραγωδίας, ενώ συνομιλεί με σημαντικά έργα της ευρωπαϊκής γλυπτικής, όπως οι «Αστοί του Καλαί» του Ογκίστ Ροντέν.

Μέσα από τις «Μοιρολογίστρες», ο Δημοσθένης Τζανάκος δεν ανασύρει απλώς μια σκοτεινή ιστορία από το παρελθόν της Μάνης. Μετατρέπει τον θάνατο σε καθρέφτη της ζωής και τις γυναικείες μορφές σε φορείς μιας μνήμης που ξεπερνά τα όρια ενός συγκεκριμένου τόπου και χρόνου.

Ο δημιουργός
Ο Δημοσθένης Τζανάκος γεννήθηκε το 1992 και μεγάλωσε στη Σπάρτη. Είναι αριστούχος απόφοιτος της Σχολής Καλών Τεχνών Φλώρινας και μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος. Από το 2016 διατηρεί εργαστήριο γλυπτικής στη Σπάρτη, ενώ από το 2018 εργάζεται ως καθηγητής Καλλιτεχνικών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Έχει λάβει μέρος σε πολυάριθμες ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και έργα του βρίσκονται μόνιμα σε δημόσιους χώρους και μουσεία εντός και εκτός χώρας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το μνημείο του Μιχάλη Κατσούρη στη Νέα Φιλαδέλφεια, η προτομή του συγγραφέα Δημήτρη Πετσετίδη στο Μουσείο Νεότερης Σπάρτης, η προτομή του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη στο ΚΕΕΜ και η προτομή του ιατρού Χρήστου Καρβούνη στη Σπάρτη.

Το καλοκαίρι του 2025 φιλοτέχνησε, επίσης, το «Μνημείο Ελληνικής Μετανάστευσης» για λογαριασμό κοινότητας Ελλήνων ομογενών της Αυστραλίας, το οποίο προορίζεται να τοποθετηθεί στη Μελβούρνη.

Εγκαίνια έκθεσης:
Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου, 18:00-22:00

Ημέρες και ώρες λειτουργίας:
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 12:00 – 20:00

Τετάρτη, Σάββατο 10:00-18:00

Κυριακή, Δευτέρα κλειστά