Τα σύνορα της ανατολικής Πελοποννήσου «μεγάλωσαν», αποκτώντας πλέον παγκόσμια εμβέλεια και διεθνή θεσμική θωράκιση. Σε μια τελετή που υπερέβη τον χαρακτήρα μιας τυπικής εκδήλωσης και προσέλαβε χαρακτήρα ιστορικού οροσήμου, πραγματοποιήθηκε στο Λεωνίδιο η επίσημη τελετή ένταξης του Αποθέματος Βιόσφαιρας Πάρνωνα–Μαλέα στο Παγκόσμιο Δίκτυο της Unesco. Ένα όραμα ετών έλαβε την απόλυτη δικαίωση, μετατρέποντας την περιοχή σε ένα διεθνές «ζωντανό εργαστήριο» βιώσιμης ανάπτυξης και αρμονικής συνύπαρξης του ανθρώπου με τη φύση.
Η εκδήλωση συγκέντρωσε εκπροσώπους της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και των τοπικών φορέων. Την οικουμενική διάσταση της αναγνώρισης υπογράμμισε με την ομιλία του ο Δρ. Αντόνιο Ντε Σόουζα Αμπρέου, γραμματέας του Προγράμματος MAB/Unesco και διευθυντής του Τμήματος Οικολογίας και Γεωεπιστημών της Unesco, ενώ στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής MAB/ Unesco, Καθηγητής Μιχαήλ Σκούλλος, εξαίροντας τη σημασία της ένταξης.
«Ανοίγει μια νέα εποχή
για την Πελοπόννησο»
Το κεντρικό μήνυμα της εκδήλωσης έδωσε ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου, Δημήτρης Πτωχός, ο οποίος χαρακτήρισε την ένταξη του Πάρνωνα και του Ακρωτηρίου Μαλέα στο Παγκόσμιο Δίκτυο ως δικαίωση μιας συλλογικής προσπάθειας πολλών ετών, που στηρίχθηκε στη συνεργασία της επιστημονικής κοινότητας, των φορέων, της αυτοδιοίκησης και, κυρίως, των ανθρώπων της περιοχής. Όπως τόνισε, για την Περιφέρεια Πελοποννήσου η αναγνώριση αυτή αποτελεί ταυτόχρονα τιμή και ευθύνη, καθώς ενισχύει τη δέσμευση για ένα μοντέλο ανάπτυξης που συνδυάζει την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με την εξωστρέφεια, την καινοτομία, τις επενδύσεις και την ευημερία των τοπικών κοινωνιών.
Ο περιφερειάρχης ανέδειξε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής το πρόγραμμα Peloponnese Trails, μέσα από το οποίο αναπτύσσεται ένα δίκτυο περισσότερων από 1.700 χιλιομέτρων σηματοδοτημένων μονοπατιών, με σημείο αναφοράς το Parnonas Trail, ενισχύοντας τον ήπιο τουρισμού και δημιουργώντας νέες αναπτυξιακές προοπτικές. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η βιώσιμη ανάπτυξη απαιτεί σύγχρονα θεσμικά εργαλεία και αναφέρθηκε στην ολοκλήρωση, μετά από πολλά χρόνια, του νέου Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου, το οποίο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ισορροπημένη ανάπτυξη, με σαφείς κανόνες που διασφαλίζουν την προστασία του περιβάλλοντος, την παραγωγική δραστηριότητα, τις επενδύσεις και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Πτωχός και στον ενεργό ρόλο που αναλαμβάνει πλέον η Περιφέρεια Πελοποννήσου στη διακυβέρνηση του νέου Αποθέματος, εκφράζοντας τη βεβαιότητά του για την επιτυχημένη πορεία του αναπληρωτή περιφερειάρχη, Χρήστου Λαμπρόπουλου, ο οποίος αναλαμβάνει την προεδρία της Επιτροπής Διακυβέρνησης. «Η ένταξη στο Παγκόσμιο Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας αποτελεί την αρχή μιας νέας εποχής ευθύνης, συνεργασίας και δημιουργίας. Μιας εποχής που μπορεί να καταστήσει την Πελοπόννησο σημείο αναφοράς για τη βιώσιμη ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης», ανέφερε ο περιφερειάρχης.
Νωρίτερα, στο πλαίσιο των δράσεων της τελετής, είχε πραγματοποιηθεί το πρώτο Σχολείο της Θερινής Ακαδημίας Πάρνωνα, το οποίο συγκέντρωσε επιστήμονες, στελέχη φορέων, επαγγελματίες και πολίτες σε μια ολοήμερη εκπαιδευτική δράση αφιερωμένη στο περιβάλλον, τον πολιτισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη, αναδεικνύοντας τη σημασία της επιστημονικής γνώσης και της συμμετοχικής διακυβέρνησης.
Φύση, ιστορία, παραγωγή:
Η γεωγραφική «προίκα»
και η ακριβή πολιτιστική κληρονομιά
Πέρα από το τελετουργικό μέρος, η ουσία του Αποθέματος Βιόσφαιρας Πάρνωνα–Μαλέα αποτυπώνεται στα γεωγραφικά και τεχνικά του χαρακτηριστικά. Το Απόθεμα εκτείνεται σε μια ζώνη 516.412 εκταρίων, η οποία αγκαλιάζει έναν πληθυσμό 80.000 κατοίκων. Το 77% της έκτασης αφορά τη χερσαία περιοχή, ενώ το 7% αποτελεί τις ζώνες του πυρήνα, δηλαδή τις πλέον ευαίσθητες οικολογικά περιοχές που τίθενται υπό αυστηρό καθεστώς διαφύλαξης. Γεωγραφικά, η περιοχή περιλαμβάνει το οροπέδιο της Τεγέας, την κοιλάδα του Ευρώτα, την οροσειρά του Πάρνωνα μέχρι την απόληξή της στον Κάβο Μαλιά, την ανατολική Πελοπόννησο και τη θαλάσσια ζώνη που την περιβάλλει.
Η διεθνής τεκμηρίωση και αναγνώριση της περιοχής στηρίχθηκε σε ένα ισχυρό πλέγμα συγκριτικών πλεονεκτημάτων, όπου δεσπόζουν το μοναδικό φυσικό περιβάλλον, το πλήθος μνημείων της ιστορίας και του πολιτισμού, όπως η Μονεμβασιά, ο Μυστράς και το Γεράκι, καθώς και οι βυθισμένες πολιτείες σε Πλύτρα και Παυλοπέτρι.
Παράλληλα, περιλαμβάνει στοιχεία άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς όπως η τσακώνικη γλώσσα και η παραδοσιακή υφαντική σε όρθιο αργαλειό του Γερακίου, ιστορικές Ιερές Μονές όπως της Λουκούς, των Ταξιαρχών και της Καρυάς, γεωλογικούς σχηματισμούς όπως το Σπήλαιο Καστανιάς και το σύμπλεγμα απολιθωμάτων του Αγίου Νικολάου Βοιών, καθώς και πλήθος παραδοσιακών οικισμών, μεταξύ των οποίων το Λεωνίδιο, η Καστάνιτσα, ο Κοσμάς και το Γεράκι.
Την εικόνα συμπληρώνουν τα επώνυμα αγροτικά προϊόντα, όπως τα μήλα Τεγέας-Πιλαφά, οι οίνοι Μαλβαζία και Μοσχοφίλερο, η τσακώνικη μελιτζάνα, τα κρεμμύδια Βατίκων και τα κάστανα Πάρνωνα.
Ένας μαραθώνιος ετών, το «ναι» στην Κίνα
και οι άξονες για το μέλλον
Για να φτάσουμε στην πανηγυρική τελετή του Λεωνιδίου, προηγήθηκε ένας μακρύς δρόμος. Η επίσημη απόφαση ένταξης είχε ληφθεί και ανακοινωθεί κατά τη διάρκεια της 37ης Συνόδου του Διεθνούς Συντονιστικού Συμβουλίου (ICC) του προγράμματος MaB, που διεξήχθη στη Χανγκτσόου της Κίνας, στις 27 Σεπτεμβρίου 2025, παρουσία εκπροσώπων από 150 χώρες. Με την απόφαση εκείνη, η περιοχή έγινε μέρος ενός παγκόσμιου δικτύου με περισσότερες από 780 περιοχές.
Η επιτυχία αυτή υπήρξε το αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης πορείας είκοσι ετών και μιας δεκαετίας ουσιαστικού δημόσιου διαλόγου, που έφερε εις πέρας η Αναπτυξιακή Εταιρεία Πάρνωνας ΑΟ ΟΤΑ, τα στελέχη της και η Επιτροπή Υποστήριξης της Υποψηφιότητας, εκπληρώνοντας τα αυστηρά κριτήρια της Unesco. Το όλο εγχείρημα είχε υποστηριχθεί ενεργά από την Περιφέρεια Πελοποννήσου, την ελληνική κυβέρνηση, περισσότερους από πενήντα φορείς της κοινωνίας των πολιτών και επτά Δήμους της περιοχής (Σπάρτης, Ευρώτα, Μονεμβασίας, Ελαφονήσου, Τρίπολης, Βόρειας Κυνουρίας και Νότιας Κυνουρίας), μέσα από δεκάδες συναντήσεις ενημέρωσης και κινητοποίησης της τοπικής κοινωνίας.
Πλέον, η πρόκληση για την Αναπτυξιακή Εταιρεία Πάρνωνας και τη Συντονιστική Επιτροπή είναι η υλοποίηση του εγκεκριμένου στρατηγικού σχεδίου δράσης, το οποίο βασίζεται σε τρεις άξονες. Τη συμβολή στην επίτευξη των διεθνών περιβαλλοντικών συμφωνιών και της Ατζέντας 2030, την ενίσχυση και διεθνή δικτύωση του προγράμματος MAB με εξασφάλιση πόρων, καθώς και την ανάπτυξη της έρευνας και διάχυση της γνώσης για την εμπέδωση βιώσιμων πρακτικών στην καθημερινότητα των πολιτών.
