Η εξαφάνιση των εντόμων σε παγκόσμιο επίπεδο προκαλεί συναγερμό, καθώς η «σιωπή» τους μπορεί να σηματοδοτεί ευρύτερη οικολογική και ανθρωπιστική κρίση. Σκαθάρια, πεταλούδες, μέλισσες, νυχτοπεταλούδες, μύγες και κουνούπια μειώνονται με δραματικούς ρυθμούς, με συνέπειες που εκτείνονται από τα οικοσυστήματα μέχρι τη διατροφή και την ανθρώπινη υγεία.

Ο Τζόζεφ Βάρον, γιατρός εντατικής θεραπείας στο Χιούστον, παρομοιάζει την οικολογική σιωπή των εντόμων με τη σιωπή ενός ασθενούς που σταματά ξαφνικά να αντιδρά: «Στην ιατρική, η σιωπή μπορεί να είναι πιο ανησυχητική από τον θόρυβο. Ένα μόνιτορ που σταματά να δείχνει δραστηριότητα δεν σηματοδοτεί ανάρρωση αλλά αποτυχία του συστήματος. Η οικολογία παρουσιάζει μια παρόμοια εικόνα».

Η απώλεια των εντόμων επηρεάζει άμεσα τα τρόφιμα από τα οποία εξαρτόμαστε, φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς, όσπρια, και μειώνει βασικά θρεπτικά συστατικά, βιταμίνες και αντιοξειδωτικά, αποδυναμώνοντας το ανοσοποιητικό και αυξάνοντας τον κίνδυνο χρόνιων ασθενειών. «Η τρέχουσα σιωπή δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως σταθερότητα. Είναι μια προειδοποίηση», τονίζει ο Βάρον.

Οικολογικός δείκτης και συναγερμός
Μακροχρόνιες μελέτες δείχνουν δραματική μείωση των εντόμων ακόμη και σε προστατευόμενες περιοχές. Μια γερμανική έρευνα που παρακολουθούσε την ιπτάμενη βιομάζα για σχεδόν 30 χρόνια κατέγραψε πτώση πάνω από 75% έως το 2016. Παγκόσμιες αξιολογήσεις δείχνουν ότι πάνω από το 40% των ειδών εντόμων βρίσκονται σε καθοδική πορεία, με προβλέψεις ότι έως το 2030 ένα τέταρτο των ειδών μπορεί να χαθεί ή να κινδυνεύει σοβαρά.

Τα έντομα λειτουργούν ως «δείκτες» περιβαλλοντικής υγείας. Τα σύντομα προσδόκιμα ζωής τους, οι υψηλοί μεταβολισμοί και η ευαισθησία τους σε χημικές και διατροφικές αλλαγές τα καθιστούν πρώτα θύματα οικολογικών διαταραχών, συχνά πριν εμφανιστούν συμπτώματα στον άνθρωπο. Η έκθεσή τους σε φυτοφάρμακα όπως τα νεονικοτινοειδή μπορεί να επηρεάσει τελικά τη νευροανάπτυξη, το ανοσοποιητικό και τον μεταβολισμό των ανθρώπων.

Ο Βάρον τονίζει ότι οι κλινικοί γιατροί παρατηρούν ήδη τις επιπτώσεις αυτές μέσα από αυξημένες αλλεργίες, ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά, επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις και διατροφικές ελλείψεις. Όπως σημειώνει, η μείωση θρεπτικών συστατικών λόγω απώλειας επικονιαστών μεταφράζεται σε πραγματικές συνέπειες για την υγεία, όπως πιο αργή επούλωση πληγών ή αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού.

Η προστασία των εντόμων δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα· είναι ζήτημα δημόσιας υγείας. Οι επιστήμονες και οι γιατροί καλούν σε άμεση δράση, επισημαίνοντας ότι η σύνδεση οικολογίας και ανθρώπινης υγείας είναι πιο στενή από ποτέ. Όπως λέει ο Βάρον: «Οι πολιτισμοί δεν καταρρέουν μόνο από πολέμους ή οικονομικές κρίσεις. Καταρρέουν όταν τα ζωντανά συστήματα που τους στηρίζουν αποδομούνται σιωπηλά».