επιμέλεια: Νίκος Καρμοίρης // φωτο: Χριστιάνα Χιώτη
Τον Μάρτιο του 2024, μια δραστήρια ομάδα Σπαρτιατών, με πρωτεργάτη τον «φωτογράφο της αναβίωσης της Επανάστασης» Ηλία Περγαντή, ίδρυσε τον Σύλλογο Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης. Σκοπός του νεοσύστατου φορέα είναι η προβολή και ανάδειξη της ιστορίας και της παράδοσης της ευρύτερης περιοχής της Λακεδαίμονος, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
Μέσα από τη διοργάνωση εκδηλώσεων, τη δημιουργία ιστορικών μνημείων, τη διάσωση της πολιτισμικής κληρονομιάς και το εντυπωσιακό Σώμα Απόδοσης Τιμών, ο σύλλογος έχει καταφέρει, μέσα σε μόλις δύο χρόνια, να αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στα πολιτισμικά δρώμενα εντός και εκτός Λακωνίας.
Είναι ενδεικτικό πως η πλούσια δραστηριότητα του Συλλόγου έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον των περιφερειακών και εθνικών μέσων ενημέρωσης (όπως για παράδειγμα η ΕΡΤ), αναδεικνύοντας το έργο του σε ευρύτερο κοινό. Υπό την καθοδήγηση του Διοικητικού Συμβουλίου, οι δράσεις του συλλόγου αναπτύσσονται σε μια πληθώρα κομβικών αξόνων:
Δυναμική παρουσία στις Εθνικές Παρελάσεις της Σπάρτης
Από την πρώτη του κιόλας χρονιά, ο Σύλλογος άφησε το στίγμα του στις παρελάσεις της 25ης Μαρτίου στην πόλη της Σπάρτης. Το 2024, η πρώτη επίσημη εμφάνιση περιλάμβανε 40 άτομα με τοπικές φορεσιές, ενώ συμμετείχε και μέλος του Συλλόγου Ευζώνων Προεδρικής Φρουράς με αντάρτικη ποντιακή φορεσιά. Η παρέλαση άνοιξε με τα μέλη του Συλλόγου να κρατούν στα χέρια τους την εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου που φυλάσσεται στον Μητροπολιτικό Ι.Ν. Σπάρτης, γεγονός που έκτοτε δημιούργησε μια νέα παράδοση για τα επετειακά δρώμενα της λακωνικής πρωτεύουσας.
Το 2025, το Σώμα Απόδοσης Τιμών αυξήθηκε, φέροντας σημαίες του καπετάν Ζαχαριά και το μπαϊράκι του Ηλία Μπισμπίνη, ενώ ξεχώρισε η εντυπωσιακή παρουσίαση των αυθεντικών κειμηλίων της οικογένειας Γιατράκου, προσφορά της απογόνου της ιστορικής οικογένειας, Μαρίας Γιατράκου.
Εφέτος, την παρέλαση άνοιξε ξανά η εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου από τον Μητροπολιτικό Ναό Σπάρτης, ενώ την πρώτη γραμμή των γυναικών κόσμησε η αυθεντική πάλα του αγωνιστή Αναστασίου Κεχαγιά από τη Βαμβακού, ο οποίος έπεσε ηρωικά το 1821 στη Μάχη της Βλαχοκερασιάς πολεμώντας υπό τον Πέτρο Βαρβιτσιώτη, όπως πιστοποιεί έγγραφο του 1865 που βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη.
Καθιέρωση εορτασμού για την απελευθέρωση του Μυστρά
Μία ιστορική εκκρεμότητα 204 ετών αποκαταστάθηκε χάρη στις ενέργειες του συλλόγου, ο οποίος σε συνεργασία με το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο Μυστρά και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Μυστρά, καθιέρωσε τον εορτασμό της απελευθέρωσης της περιοχής τον Μάρτιο του 1821. Οι εκδηλώσεις λαμβάνουν χώρα στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου στην ιστορική πρωτεύουσα του Δήμου Σπάρτης. Κατά την πρώτη διοργάνωση του 2025, τελέστηκε εσπερινός και δοξολογία προεξάρχοντος του Μητροπολίτη κ.κ. Ευσταθίου, με ομιλητή τον ιστορικό Δημήτριο Βαχαβιώλο. Κατά τον εφετινό εορτασμό το ιστορικό της απελευθέρωσης παρουσίασε η συγγραφέας Ελένη Τζικάκου, ενώ πολύτιμη υπήρξε η συμμετοχή του Σώματος Απόδοσης Τιμών του Δήμου Ανατολικής Μάνης, του Συλλόγου «Η Τριπολιτσά» και των μαθητών του Δημοτικού Σχολείου Μυστρά. Αξιοσημείωτο είναι πως και τις δύο χρονιές διανεμήθηκε στους παρευρισκόμενους σχετικό έντυπο υλικό, το οποίο είχαν επιμεληθεί τα μέλη του συλλόγου. 
Αφιερώματα στους Λάκωνες ήρωες του Έπους του '40
Ο σύλλογος έχει θεσπίσει σε ετήσια βάση μεγάλες εκδηλώσεις μνήμης για τους Λάκωνες που πολέμησαν στο Αλβανικό Μέτωπο, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Πελοποννήσου. Τον Οκτώβριο του 2024 η εκδήλωση επικεντρώθηκε στους πεσόντες, ενώ τον Οκτώβριο του 2025 στους Λάκωνες Αξιωματικούς. Κατά τη διάρκεια των αφιερωμάτων στους Λάκωνες του ’40, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές εισηγήσεις από κορυφαίους ομιλητές, ενώ το κοινό είχε τη δυνατότητα να θαυμάσει αυθεντικά κειμήλια του ήρωα Συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη από το Πολεμικό Μουσείο Αθηνών. Και τις δύο χρονιές διανεμήθηκε δωρεάν εφημερίδα με καταγεγραμμένα τα ονόματα των Λακώνων πεσόντων.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης του Οκτωβρίου 2025, ο Σύλλογος προχώρησε σε αδελφοποίηση με την Ομάδα Αναβίωσης Ελληνικού Στρατού 1940. Πρόκειται για έναν φορέα που εξειδικεύεται από το 2014 στην αναβίωση και ανάδειξη της περιόδου του Ελληνοϊταλικού Πολέμου 1940 και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με πιστή ανακατασκευή στολών και αντικειμένων, στηριζόμενος σε συστηματική πρωτογενή ιστορική έρευνα.
Παράλληλα, στο περιθώριο της περσινής εκδήλωσης, ο Πρόεδρος Ηλίας Περγαντής κατέθεσε στον δημόσιο διάλογο την πρόταση για τη δημιουργία ενός παλλακωνικού μνημείου για τους Πεσόντες Λάκωνες του 1940-41 στη Σπάρτη. Αξίζει να αναφερθεί πως ο Σύλλογος έχει αναλάβει μια σημαντική πρωτοβουλία σχετικά με την ιστορική περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του αλβανικού έπους: τη συλλογή αρχειακού υλικού από τους πολίτες με στόχο τη διάσωση και ανάδειξη της συγκεκριμένης όψης της τοπικής ιστορίας.
Ιστορικό οδοιπορικό στη Βόρειο Ήπειρο
Τον Οκτώβριο του 2025, ο σύλλογος διοργάνωσε το πρώτο του ταξίδι εκτός συνόρων, επισκεπτόμενος τα πεδία των μαχών του Ελληνοϊταλικού Πολέμου. Με την καθοδήγηση του ιστορικού ερευνητή Απόστολου Μπρέντα, τα μέλη επισκέφθηκαν το Μουσείο στο Καλπάκι, τη σπηλιά του Αντιστράτηγου Κατσιμήτρου και τα στρατιωτικά νεκροταφεία στους Βουλιαράτες και την Κλεισούρα. Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η στιγμή της επιμνημόσυνης δέησης στο θρυλικό Ύψωμα 731 για τους Λάκωνες πεσόντες.
Το πρόγραμμα περιελάμβανε επίσης σημαντική κοινωνική προσφορά, με τη δωρεά βιβλίων και σχολικών ειδών στα Ελληνικά Σχολεία του Αργυροκάστρου και της Χειμάρρας, υλικό το οποίο είχε συγκεντρώσει ο Σύλλογος μέσω οργανωμένης καμπάνιας. Το οδοιπορικό ολοκληρώθηκε με επισκέψεις στους Αγίους Σαράντα και τον αρχαιολογικό χώρο του Βουθρωτού.
Ανάδειξη του τόπου θυσίας του Κωνσταντή Κολοκοτρώνη
Τον Ιούλιο του 2024, μια ακόμα σπουδαία πτυχή της τοπικής ιστορίας ήρθε στο φως με πρωτοβουλία του Συλλόγου Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης, ο οποίος διοργάνωσε δράσεις προς τιμήν του πρωτοκλέφτη Κωνσταντή Κολοκοτρώνη, πατέρα του Γέρου του Μοριά. Αρχικά τελέστηκε τρισάγιο στο σημείο όπου σκοτώθηκε ηρωικά το 1780 ο Κωνσταντής Κολοκοτρώνης, στην Κοτσαντίνα (σημερινή Σπαρτιά Λακωνίας), ενώ κατόπιν, με μέριμνα του μέλους Χρήστου Γιάννακα, τοποθετήθηκε μαρμάρινη επιγραφή και ιστός με την ελληνική σημαία δίπλα στη βρύση του Σωτήρα, ως δωρεά του Συλλόγου προς την οικεία Δημοτική Κοινότητα, αποτελώντας πλέον ένα μόνιμο τοπόσημο μνήμης.
Συμμετοχή σε επετειακές και ιστορικές δράσεις εντός Λακωνίας
Ο Σύλλογος είναι σταθερά παρών στα σημαντικά τοπικά δρώμενα. Ήδη από τον Μάρτιο του 2024, συμμετείχε στην επιστημονική ημερίδα του Φορέα Ιστορικής Έρευνας «Σπάρτη 2034» για τον αγωνιστή Παναγιώτη Κρεββατά, συμβάλλοντας ουσιαστικά με τη δημιουργία φωτογραφικής αναπαράστασης της δολοφονίας του, αλλά και με την έκθεση μιας αυθεντικής ενδυμασίας του 1821. Παράλληλα, αποδίδει σταθερά φόρο τιμής στις ετήσιες επετειακές εκδηλώσεις της 17ης Μαρτίου για την κήρυξη της Επανάστασης στην Αρεόπολη του Δήμου Ανατολικής Μάνης.
Κορυφαία στιγμή αποτέλεσε η συμμετοχή του Συλλόγου τον Νοέμβριο του 2024 στην επίσημη υποδοχή του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου στη Σπάρτη, ανήμερα των εορτασμών του πολιούχου της πόλης Οσίου Νίκωνος.
Οι δράσεις συνεχίστηκαν δυναμικά το επόμενο έτος: Τον Ιούλιο του 2025, συμμετείχε στα θυρανοίξια του Ιερού Ναού του Αγίου Ανανία, του φλογερού Μητροπολίτη Λακεδαιμονίας που οργάνωσε απελευθερωτικό κίνημα πριν αποκεφαλιστεί το 1764 στον Μυστρά. Τον ίδιο μήνα, σε εκδήλωση που διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ο Λεωνίδας» και η Παλλακωνική Ομοσπονδία Αμερικής - Καναδά, παρουσίασε τις τοπικές φορεσιές στους ομογενείς. Τέλος, τον Σεπτέμβριο του ιδίου έτους, μετά από πρόσκληση του Δήμου Ευρώτα, απέτισε φόρο τιμής στους 400 άμαχους εθνομάρτυρες του Παλαιομονάστηρου του Βρονταμά, οι οποίοι κάηκαν ζωντανοί από τον Ιμπραήμ το 1825.
Καθιέρωση μνημοσύνου για τους Λακεδαιμόνιους Αγωνιστές του 1821
Ως αυτοτελή δράση τιμής και μνήμης, ο Σύλλογος τελεί ετησίως μνημόσυνο για τους Λακεδαιμόνιους αγωνιστές στον Ιερό Ναό Οσίου Νίκωνος στη Σπάρτη, διατηρώντας άσβεστη τη σύνδεση της τοπικής κοινωνίας με τους ήρωες του παρελθόντος.
Εκπροσώπηση εκτός Λακωνίας: Η Μυστική Συνέλευση της Βοστίτσας
Αποδεχόμενα την τιμητική πρόσκληση του Δήμου Αιγιαλείας, τα μέλη του σπαρτιατικού φορέα εκπροσώπησαν τη Σπάρτη τον Ιανουάριο του 2025 και του 2026 στις λαμπρές επετειακές εκδηλώσεις στο Αίγιο, για τη Μυστική Συνέλευση της Βοστίτσας. Σε αυτή τη μεγάλη συγκέντρωση, όπου συμμετείχαν περίπου 80 σύλλογοι από όλη την Ελλάδα, τα μέλη του Συλλόγου Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης συνεργάστηκαν στενά με τον Σύλλογο «Βοστίτσα 1821», χτίζοντας γέφυρες σύνδεσης ιστορίας και πολιτισμού με άλλες περιοχές της Πελοποννήσου.
Δράσεις και συμμετοχές εκτός Πελοποννήσου
Ανάμεσα στην πολυσχιδή δράση του, συγκαταλέγεται η διοργάνωση βιωματικών εξορμήσεων ιστορικού ενδιαφέροντος. Για παράδειγμα, τον Φεβρουάριο του 2025 πραγματοποιήθηκε εκδρομή στην Αθήνα, όπου τα μέλη ξεναγήθηκαν στο Στρατόπεδο της Προεδρικής Φρουράς, βλέποντας από κοντά το τελετουργικό των Ευζώνων, καθώς και στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο για να θαυμάσουν κειμήλια της Επανάστασης.
Αντίστοιχα, έχει προγραμματιστεί για τον ερχόμενο Απρίλιο μονοήμερη εκδρομή στο Μεσολόγγι, όπου ο σύλλογος θα λάβει μέρος στις εορταστικές εκδηλώσεις του ιστορικού οροσήμου των 200 ετών από την ηρωική Έξοδο. Η εξόρμηση θα περιλαμβάνει ξενάγηση στο Αιτωλικό και συμμετοχή στη μεγάλη νυχτερινή πομπή των Συλλόγων προς τον Κήπο των Ηρώων.
Πολιτιστικά δρώμενα: Θεατρική παράσταση για τον Πετρόμπεη
Πέραν των αναβιώσεων, ο Σύλλογος στηρίζει ενεργά και τις τέχνες που συνδέονται με την ιστορική μνήμη. Σε αυτό το πλαίσιο, την Τετάρτη 11 Μαρτίου 2026, σε συνδιοργάνωση με το Σώμα Απόδοσης Τιμών του Δήμου Ανατολικής Μάνης, πραγματοποιήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο Σπάρτης το θεατρικό μονόπρακτο «Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και το φάσμα των φατριών». Η παράσταση του συγγραφέα Παντελή Μπουκάλα, σε σκηνοθεσία Φώτη Μακρή, ήταν αφιερωμένη στον Αρχιστράτηγο των Σπαρτιατικών δυνάμεων της Ελληνικής Επανάστασης.
--*--
Το πενταμελές Διοικητικό Συμβούλιο του δραστήριου Συλλόγου Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης απαρτίζεται σήμερα από τους κάτωθι συμπολίτες μας:
- Περγαντής Ηλίας, Πρόεδρος
- Κριτσέπης Ιωάννης, Αντιπρόεδρος
- Φουντούκης Στέφανος, Γραμματέας
- Μπουγάδης Κυριάκος, Ταμίας
- Κατσουγκράκη Γιάννα, Έφορος
Για περισσότερες πληροφορίες για τους σκοπούς και τις δράσεις του συλλόγου, καθώς και για εγγραφές νέων μελών, μπορείτε να καλέσετε στα τηλέφωνα: 6977717676 (Ηλίας Περγαντής) και 6937480953 (Καρρά Δήμητρα) ή να επικοινωνήσετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε..
| Από την εβδομαδιαία έκδοση «Λακωνικός Τύπος Plus+»
> Κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα στα περίπτερα και στην πόρτα σας.
