Του Βασίλη Λαδά
Υπάρχουν εικόνες που δεν προσβάλλουν μόνο την αισθητική μιας πόλης. Προσβάλλουν την ίδια την ιστορία της. Στη Σπάρτη, δίπλα στο άγαλμα του Λεωνίδα, στο Δημοτικό Στάδιο, στέκονται εδώ και δεκαετίες τριάντα ασπίδες. Τοποθετήθηκαν για να θυμίζουν τη δύναμη, την ταυτότητα και το όνομα της πόλης. Μαζί τους είχε προβλεφθεί και φωτισμός, ώστε τη νύχτα να αναδεικνύονται και να αποτελούν ένα ξεχωριστό σημείο αναφοράς. Σήμερα όμως οι ασπίδες αυτές βρίσκονται βυθισμένες στο σκοτάδι. Τριάντα ασπίδες στο σκοτάδι. Μια πόλη χωρίς όραμα δεν μπορεί να φωτίσει ούτε τα σύμβολά της.
Οι λάμπες έχουν καεί εδώ και χρόνια. Τα φωτιστικά έχουν εγκαταλειφθεί και κανείς δεν μπήκε στον κόπο να τα αποκαταστήσει. Πέρασαν δημοτικές αρχές, αντιδήμαρχοι, τεχνικές υπηρεσίες, επιτροπές και συμβούλια. Οι ασπίδες όμως παραμένουν σβησμένες, σαν να μην υπάρχουν.
Και όμως, δεν πρόκειται για μια ασήμαντη γωνιά της πόλης. Εκεί βρίσκεται ο Λεωνίδας. Εκεί καταλήγει το ΣΠΑΡΤΑΘΛΟΝ. Από εκεί ξεκινούν και ολοκληρώνονται αθλητικές διοργανώσεις που προβάλλουν τη Σπάρτη σε ολόκληρο τον κόσμο. Εκεί φωτογραφίζονται επισκέπτες, αθλητές και συνοδοί. Είναι ένα από τα πιο συμβολικά σημεία της πόλης.
Και το πιο χαρακτηριστικό είναι ότι ο συγκεκριμένος χώρος βρίσκεται σε έναν από τους πιο γνωστούς και πολυσύχναστους δρόμους της Σπάρτης. Από εκεί πιθανόν περνούν καθημερινά ή σχεδόν καθημερινά άνθρωποι που κατέχουν θέσεις ευθύνης στον Δήμο και γενικότερα στη δημόσια ζωή της πόλης. Η εικόνα αυτή δεν είναι κρυμμένη. Είναι γνωστή σε όλους. Δεν χρειάζεται να την ανακαλύψει κανείς. Χρειάζεται μόνο η απόφαση να διορθωθεί.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι γιατί οι ασπίδες παραμένουν στο σκοτάδι. Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί η Σπάρτη παραμένει στο σκοτάδι. Και η απάντηση ίσως βρίσκεται πολύ βαθύτερα.
Το μέλλον μιας πόλης είναι ο καθρέφτης των οραμάτων της. Και εμείς, στη Σπάρτη, με μια ιστορία που δεν χωρά σε καμία άλλη μικρή πόλη του κόσμου, παραμένουμε επί δεκαετίες αδρανείς, σαν να κοιμόμαστε πάνω σε έναν ανεκτίμητο θησαυρό.
Στον πολιτισμό της Σπάρτης δεν αρκεί η εκλογή. Απαιτείται γνώση. Όταν όσοι αναλαμβάνουν θέσεις ευθύνης δεν διαθέτουν την αναγκαία γνώση της ιστορίας, του συμβολισμού και της παγκόσμιας αξίας της πόλης, τότε είναι αναγκαίο να πλαισιώνονται από ανεξάρτητους, καταρτισμένους επιστημονικούς συμβούλους πολιτισμού. Ανθρώπους με σπουδές, εμπειρία και όραμα, που μπορούν να σχεδιάσουν τη μακροπρόθεσμη πολιτιστική ανάπτυξη της Σπάρτης.
Αντί γι' αυτό, πολύ συχνά ο πολιτισμός αντιμετωπίζεται ως ένας ακόμη τομέας διοίκησης, όπου αλλάζουν πρόσωπα χωρίς συνέχεια, χωρίς εξειδίκευση και χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό. Αντιμετωπίζεται πάντα η θέση Αντιδημάρχου ως θέση προσωρινής οικονομικής τακτοποίησης συμβούλων με μισθό, στην τύχη με εναλλαγή να βολευτούν όλοι, και όχι ως ευθύνη στρατηγικής σημασίας. Έτσι δεν παράγεται έργο με διάρκεια. Ανακυκλώνεται η ίδια προχειρότητα, η ίδια άγνοια και η ίδια αδράνεια που κρατούν την πόλη στάσιμη επί δεκαετίες.
Αντί να αναζητούμε ανθρώπους με επιστημονική κατάρτιση και βαθιά γνώση της ιστορίας της Σπάρτης, δημιουργούνται συχνά θέσεις στον Δήμο χωρίς ουσιαστικό αντικείμενο. Η πόλη όμως δεν χρειάζεται περισσότερες καρέκλες. Χρειάζεται περισσότερη γνώση.
Και αντί να δημιουργούμε έργα που θα μείνουν στις επόμενες γενιές, αναλωνόμαστε σε εκδηλώσεις μιας ημέρας, σε γλέντια και πανηγύρια σε πρόχειρους ανάξιους στολισμούς, σε στημένες χαμογελαστές φωτογραφίες, σε αλληλοσυγχαρητήρια και σε δημόσιες σχέσεις που ξεχνιούνται μόλις σβήσουν τα φώτα.
Γι' αυτό οι ασπίδες της ντροπής δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι το αποτέλεσμα μιας νοοτροπίας. Μιας νοοτροπίας που δεν θεωρεί προτεραιότητα τον πολιτισμό, που δεν σχεδιάζει, που δεν προβλέπει και που αρκείται στη διαχείριση της καθημερινότητας.
Γιατί η εγκατάλειψη δεν είναι πάντα θέμα χρημάτων. Είναι θέμα προτεραιοτήτων. Και όταν στη Σπάρτη αφήνουμε ακόμη και τις ασπίδες δίπλα στον Λεωνίδα στο σκοτάδι, τότε το πραγματικό σκοτάδι δεν βρίσκεται στα φωτιστικά. Βρίσκεται στη νοοτροπία που επιτρέπει αυτή την εικόνα να παραμένει επί δεκαετίες.
Και μαζί με τις ασπίδες, παραμένει υποφωτισμένο και το ίδιο το άγαλμα του Λεωνίδα. Ένα μνημείο παγκόσμιου συμβολισμού δεν αρκεί να φωτίζεται από τον γενικό δημοτικό φωτισμό του δρόμου. Αξίζει τον δικό του ιδιαίτερο, θερμό και καλαίσθητο φωτισμό, όπως συμβαίνει με τα εμβληματικά μνημεία σε κάθε πόλη που σέβεται την ιστορία της. Εκεί ξεκινούν και ολοκληρώνονται διεθνείς αγώνες. Εκεί καταλήγει το ΣΠΑΡΤΑΘΛΟΝ. Εκεί χιλιάδες επισκέπτες φωτογραφίζουν το σύμβολο της Σπάρτης. Η εικόνα αυτού του χώρου θα έπρεπε να προκαλεί θαυμασμό και όχι απογοήτευση.
Η ιστορία της Σπάρτης δεν ζητά θαυμασμό. Ζητά γνώση. Δεν ζητά μεγάλα λόγια. Ζητά σχέδιο. Δεν ζητά άλλες δικαιολογίες. Ζητά ανθρώπους που να καταλαβαίνουν τι σημαίνει να διοικείς την πόλη με το βαρύτερο ιστορικό όνομα του κόσμου.
Γιατί μια πόλη δεν παρακμάζει όταν δεν έχει ιστορία. Παρακμάζει όταν ξεχνά την ιστορία που έχει. Οι ασπίδες της Σπάρτης δεν ηττήθηκαν από κανέναν εχθρό. Ηττήθηκαν από την αδιαφορία.
