Η σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον και η ανάγκη προστασίας των φυσικών μας πόρων αποτελούν διαχρονικά τα μεγαλύτερα στοιχήματα για τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη κάθε τόπου. Ιδιαίτερα για την Περιφέρεια Πελοποννήσου, η εκτεταμένη ακτογραμμή της, εκτός από γεωγραφικό κατατεθέν, συνιστά έναν ζωντανό οργανισμό, άρρηκτα συνδεδεμένο με την τοπική οικονομία, την κοινωνική συνοχή και την πολιτιστική μας ταυτότητα.
Ωστόσο, η σταθερή και αθόρυβη υποχώρηση των ακτών μας, μέσα από το φαινόμενο της διάβρωσης που εξελίσσεται με όρους γεωλογικής απώλειας και εντείνεται πλέον εξαιτίας των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, καθιστά τις άμεσες παρεμβάσεις επιτακτική ανάγκη.
Τα 8,5 εκατ. ευρώ για ένα «οπλοστάσιο»
σύγχρονης ακτομηχανικής
Μπροστά σε αυτή την ευρύτερη περιβαλλοντική πρόκληση, η Περιφέρεια Πελοποννήσου επιδιώκει να υψώσει ένα συγκροτημένο χρηματοδοτικό και θεσμικό ανάχωμα. Με απόφαση του περιφερειάρχη Δημήτρη Πτωχού, ενεργοποιείται μια νέα, εξειδικευμένη πρόσκληση συνολικού προϋπολογισμού 8,5 εκατομμυρίων ευρώ μέσω του Προγράμματος «Πελοπόννησος 2021-2027». Οι παρεμβάσεις αποσκοπούν στη διατήρηση της ακτογραμμής, στην προστασία του φυσικού και τουριστικού κεφαλαίου της Πελοποννήσου, καθώς και στη βελτίωση της ασφάλειας και της ποιότητας ζωής των κατοίκων των παράκτιων περιοχών. Παράλληλα, συμβάλλουν στη διαφύλαξη σημαντικών οικοσυστημάτων και στη στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης των παράκτιων ζωνών.
Η φιλοσοφία της νέας αυτής χρηματοδότησης ξεφεύγει οριστικά από τις αποσπασματικές και πρόχειρες τεχνικές λιθοριπής του παρελθόντος. Η Περιφέρεια και οι κατά τόπους δήμοι -μεταξύ των οποίων φυσικά και οι δήμοι της Λακωνίας- καλούνται πλέον να επιστρατεύσουν τις σύγχρονες μεθόδους της ακτομηχανικής επιστήμης. Η περιφερειακή πρόσκληση χρηματοδοτεί, μεταξύ άλλων, έργα κατασκευής βυθισμένων ή πλωτών κυματοθραυστών, τη δημιουργία προβόλων για την αποτελεσματική απόσβεση της ενέργειας των κυμάτων, την τεχνητή αναπλήρωση των ακτών, την αποκατάσταση υποβαθμισμένων παράκτιων περιοχών, αποστραγγιστικά έργα, καθώς και εξειδικευμένες τεχνικές παρεμβάσεις συγκράτησης υλικών και περιορισμού των απωλειών από τη διάβρωση.
Οι «κόκκινες» ζώνες στη Λακωνία
Μέσα σε αυτό το ευρύ περιφερειακό κάδρο, η Λακωνία περιλαμβάνει ορισμένα από τα πιο χαρακτηριστικά και επιβαρυμένα παράκτια τμήματα, τα οποία χρήζουν άμεσης τεχνικής παρέμβασης.
Περιοχές με εκτεταμένο παράκτιο μέτωπο και έντονη αναπτυξιακή δραστηριότητα, όπως συμβαίνει σε σημαντικό βαθμό στον Δήμο Μονεμβασίας, εντάσσονται στις προτεραιότητες για την υλοποίηση των αναγκαίων έργων θωράκισης. Η περίπτωση της παραλίας του Ξιφιά αποτελεί το πλέον απτό παράδειγμα αυτής της γεωλογικής εξέλιξης. Η συνεχής και ορατή διά γυμνού οφθαλμού οπισθοχώρηση της ακτογραμμής, στο παρελθόν, κινητοποίησε επανειλημμένα τους τοπικούς φορείς και τους κατοίκους, ενώ το ζήτημα έχει μεταφερθεί κατ’ επανάληψη και στα έδρανα της Βουλής μέσω μέσων κοινοβουλευτικού ελέγχου από Λάκωνες βουλευτές, οι οποίοι ζητούσαν την επίσπευση των αναγκαίων παρεμβάσεων.
«Να μη χαθεί και αυτή η ευκαιρία»
Στο παρόν, με αφορμή την προκήρυξη της παρούσας πρόσκλησης, η πρόεδρος της ΤΚ Νομίων, Νέλλη Κουτσανδρέα, τόνισε: «Ο Ξιφιάς, με ένα πλέον επιστημονικά τεκμηριωμένο πρόβλημα παράκτιας διάβρωσης, δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει άλλη μία ευκαιρία.
Δυστυχώς, η προηγούμενη χρηματοδοτική πρόσκληση χάθηκε. Παρά την εικόνα που καλλιεργούνταν ότι το έργο προχωρά, η συνάντησή μας με τον περιφερειάρχη, τον Σεπτέμβριο του 2025, ανέδειξε ότι δεν υπήρχε εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Τώρα ανοίγει ένας νέος κύκλος χρηματοδότησης. Περιμένουμε, επιτέλους, από τον δήμο να κινηθεί έγκαιρα, με σχέδιο, σοβαρότητα και αποτελεσματικότητα, ώστε να μη χαθεί και αυτή η ευκαιρία. Το προηγούμενο διάστημα, καθώς είχαμε πληροφορίες ότι επίκειται νέα πρόσκληση χρηματοδότησης, ζητήσαμε επίσημη ενημέρωση από τον δήμο για την πορεία της υπόθεσης. Η απάντηση που λάβαμε τον Ιούνιο του 2026 δείχνει ότι εκκρεμούν ακόμη κρίσιμες εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις, ενώ ο ίδιος ο δήμος αναφέρει ότι δεν μπορεί να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των διαδικασιών.
Οι πολίτες δεν ζητούν άλλες υποσχέσεις, ζητούν έναν δήμο που να προετοιμάζεται, να διεκδικεί και να αξιοποιεί κάθε διαθέσιμη χρηματοδοτική ευκαιρία.
Αυτή τη φορά δεν υπάρχουν περιθώρια για άλλη μία χαμένη ευκαιρία…»
Στην υπόλοιπη Λακωνία
Την ίδια στιγμή, στο πρίσμα της επιβάρυνσης εντάσσεται και το αστικό παραλιακό μέτωπο της Νεάπολης, όπου οι νότιοι άνεμοι και ο κυματισμός επηρεάζουν συστηματικά το κρηπίδωμα και το παρακείμενο οδικό δίκτυο των Βατίκων, όπως επίσης και οι τουριστικές ζώνες της Πλύτρας και του Καραβοστασίου.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι αποσπασματικό αλλά δομικό, επηρεάζοντας τη συνολική μορφολογία του Λακωνικού Κόλπου. Στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου Ανατολικής Μάνης, οι ακτές του Γυθείου, με επίκεντρο τις εμβληματικές παραλίες του Μαυροβουνίου και της Σελινίτσας, βρίσκονται αντιμέτωπες με τον ορατό κίνδυνο συρρίκνωσης της στεριάς. Έρευνα του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών είχε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι οι δασικές πυρκαγιές στην ενδοχώρα λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής του διαβρωτικού φαινομένου.
Η κατάσταση παρουσιάζει ανάλογα χαρακτηριστικά και στην ευρύτερη ζώνη των εκβολών του Ευρώτα, προς την Κοκκινιά και την Ελαία. Εκεί, η απομείωση της ροής των φερτών υλικών του ποταμού -απότοκος των ανθρώπινων παρεμβάσεων στο εσωτερικό- στερεί από τις γειτονικές ακτές τη φυσική τους τροφοδοσία και αναπλήρωση, αφήνοντάς τις εκτεθειμένες στη διαβρωτική ενέργεια της θάλασσας.
