Σημαντικές δυνατότητες καινοτομίας διαθέτουν οι επιχειρήσεις της ευρωπαϊκής υπαίθρου, παρά τα εμπόδια στη χρηματοδότηση και την περιορισμένη πρόσβαση σε υποστηρικτικές δομές.
Σύμφωνα με έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (JRC), που βασίζεται σε έρευνα περισσότερων από 12.000 επιχειρήσεων στην ΕΕ, το 64% των επιχειρήσεων στις αγροτικές περιοχές αναπτύσσει καινοτόμο δραστηριότητα, έναντι 70% στις πόλεις.
Τα ευρήματα αμφισβητούν την αντίληψη ότι η ύπαιθρος υστερεί εκ φύσεως στην καινοτομία. Αναδεικνύουν, αντίθετα, ένα διαφορετικό μοντέλο, που στηρίζεται στον οργανωμένο σχεδιασμό και στις συνεργασίες με άλλες επιχειρήσεις και πανεπιστήμια. Ωστόσο, οι επιδόσεις διαφοροποιούνται ανά κλάδο και μέγεθος, με μεγαλύτερες αδυναμίες στη βιομηχανία, στη μεταποίηση και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Το χρηματοδοτικό κενό
και η δύναμη των συνεργασιών
Η πρόσβαση σε κεφάλαια παραμένει κρίσιμο εμπόδιο. Μόλις το 5% των επιχειρήσεων στις αγροτικές περιοχές ανέφερε ότι έλαβε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για καινοτομία, έναντι 6,5% στις πόλεις. Μεγαλύτερη εμφανίζεται η συμβολή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, οι οποίες χρηματοδοτούν το 9,1% των επιχειρήσεων της υπαίθρου, έναντι 8,2% των αστικών.
Εντονότερες δυσκολίες αντιμετωπίζουν οι νεοφυείς επιχειρήσεις, που καταφεύγουν συχνότερα σε άτυπες πηγές χρηματοδότησης και έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι συμπράξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Ακόμη και ανταγωνιστικές επιχειρήσεις συνεργάζονται, ανταλλάσσοντας γνώσεις και συγκε- ντρώνοντας πόρους που δύσκολα θα εξασφάλιζαν μεμονωμένα. Ιδιαίτερα ισχυρή είναι η σύνδεση της καινοτομίας με τα τοπικά πανεπιστήμια.
Οι συνεργασίες, πάντως, δεν οδηγούν εύκολα σε κατοχυρωμένα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η συμβουλευτική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να μετα- τρέψουν τη γνώση και τις τοπικές σχέσεις σε επίσημα κατοχυρωμένα αποτελέσματα.
Η αποτελεσματικότερη στήριξη χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, αλλά και το μέγεθος και τον κλάδο των επιχειρήσεων. Οι πολύ μικρές μονάδες της υπαίθρου αντιμετωπίζουν πρόσθετες δυσκολίες στην ανάπτυξη καινοτόμων δραστηριοτήτων.
Κοινό εμπόδιο για ύπαιθρο και πόλεις αποτελεί το τοπικό και περιφερειακό φορολογικό καθεστώς. Αντίθετα, το κόστος γης λειτουργεί ανασταλτικά στις αστικές περιοχές, ενώ στην ύπαιθρο καταγράφεται ως παράγοντας που ευνοεί την καινοτομία.
