Ενώπιον μίας από τις πλέον καθοριστικές πολεοδομικές ανακατατάξεις των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται η ελληνική περιφέρεια, συγκαταλεγόμενης της Λακωνίας, καθώς δρομολογείται ο επανακαθορισμός των ορίων για περίπου 12.000 οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων. Με τη νέα ψηφιακή πλατφόρμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2027, χιλιάδες ιδιοκτήτες γης καλούνται να κινηθούν σε εξαιρετικά στενά χρονικά περιθώρια, αφού το παράθυρο για την υποβολή ενστάσεων θα παραμείνει ανοιχτό μόλις για τριάντα ημέρες.
Η ανάγκη της νέας μεταρρύθμισης, η οποία υλοποιείται μέσω του προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», γεννήθηκε έπειτα από αλλεπάλληλες ακυρωτικές αποφάσεις του Συμβουλίου νέας Επικρατείας (ΣτΕ).
Από το «μπλόκο» του ΣτΕ
στη συρρίκνωση των ορίων
Σύμφωνα με δημοσίευμα νέας εξειδικευμένης τεχνικής πύλης michanikosapps.gr, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο (ΣτΕ), κρίνοντας υποθέσεις σε περιοχές όπως το Λασίθι Κρήτης, το Πήλιο και η Πάρος, αποφάνθηκε ότι οι παλαιές οριοθετήσεις που είχαν θεσπιστεί με αποφάσεις νομαρχών στερούνταν επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης. Η δικαστική αυτή εξέλιξη οδήγησε σε «πάγωμα» των οικοδομικών αδειών, καθιστώντας επιτακτική τη θέσπιση αδιάβλητων κανόνων σε ολόκληρη την επικράτεια. Παρότι αρχικά καλλιεργήθηκε η εντύπωση ότι τα υφιστάμενα όρια θα διατηρηθούν κατά κύριο λόγο αμετάβλητα, τα πρώτα ευρήματα των μελετών προκαλούν έντονη ανησυχία. Η εφαρμογή νέας, αυστηρότερης μεθοδολογίας απειλεί να συρρικνώσει την οικιστική έκταση από 30% έως και 90% κατά τόπους, απομειώνοντας ραγδαία την αξία και την οικοδομησιμότητα χιλιάδων ακινήτων.
Τα δύο νέα πολεοδομικά εργαλεία
Προκειμένου να διασφαλιστούν οι ιδιοκτησίες και να μην ανακοπεί η αναπτυξιακή προοπτική της υπαίθρου, το νέο θεσμικό πλαίσιο επιστρατεύει δύο διακριτές πολεοδομικές ζώνες περιμετρικά των οικισμών. Για τους οικισμούς με πληθυσμό έως 700 κατοίκους θεσπίζεται η Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού (ΖΑΟ), η οποία επιτρέπει τη διεύρυνση του ορίου πέραν του κεντρικού πυρήνα, εφόσον τούτο τεκμηριώνεται επιστημονικά. Στη ζώνη αυτή, η αρτιότητα απαιτεί εμβαδόν οικοπέδου από 500 έως 2.000 τετραγωνικά μέτρα, αναλόγως της περιοχής, και ελάχιστο πρόσωπο δέκα μέτρων σε κοινόχρηστη οδό. Αντιστοίχως, για τους μεγαλύτερους οικισμούς, από 701 έως 2.000 κατοίκους, εισάγεται η Περιοχή Ελέγχου Χρήσεων (ΠΕΧ). Πρόκειται για μια περιμετρική ζώνη αυστηρής επιτήρησης των χρήσεων γης προς αποφυγή χωροταξικών συγκρούσεων, όπου οι όροι δόμησης γίνονται αισθητά αυστηρότεροι, απαιτώντας ελάχιστο εμβαδόν από 2.000 έως 4.000 τετραγωνικά μέτρα και πρόσωπο τουλάχιστον 15 μέτρων σε κοινόχρηστο δρόμο.
Η «μέγγενη» των 30 ημερών
και ο αγώνας δρόμου ιδιοκτητών-μηχανικών
Κατά το δημοσίευμα του MichanikosApps, η νέα πλατφόρμα -που αναπτύσσεται με τη συνδρομή του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ)- θα δίνει στους πολίτες τη δυνατότητα να ελέγχουν τα προτεινόμενα όρια μέσω διαδραστικού χάρτη. Το πλέον κρίσιμο σημείο, ωστόσο, έγκειται στην αδιαπραγμάτευτη προθεσμία των τριάντα ημερών για την κατάθεση ενστάσεων. Με την εκπνοή του μήνα, το πληροφοριακό σύστημα θα «κλειδώνει» αυτομάτως, χωρίς καμία πρόβλεψη παράτασης. Οι ενστάσεις θα διέρχονται από επτά διαδοχικά στάδια αξιολόγησης, ξεκινώντας από την αρχική διαλογή με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και καταλήγοντας στην γνωμοδότηση του οικείου δημοτικού συμβουλίου.
Δεδομένου ότι το διάστημα του ενός μηνός κρίνεται ανεπαρκές για τη συγκέντρωση δικαιολογητικών και τη σύνταξη μελετών, η προεργασία επιβάλλεται να ξεκινήσει δίχως χρονοτριβή. Οι ιδιοκτήτες οφείλουν να εντοπίσουν έγκαιρα το ακίνητό τους, να αντλήσουν τον αριθμό ΚΑΕΚ από το Κτηματολόγιο, να συγκεντρώσουν τους τίτλους κτήσης, τυχόν παλαιά τοπογραφικά και οικοδομικές άδειες, και να απευθυνθούν σε μηχανικό για τον έλεγχο της θέσης του γεωτεμαχίου έναντι των ισχυόντων ορίων.
Από την πλευρά τους, οι μηχανικοί καλούνται να αντιπαραβάλουν τα παλαιά ΦΕΚ και τα νομαρχιακά διαγράμματα με τα σενάρια της πλατφόρμας του ΥΠΕΝ, συντάσσοντας σύγχρονα εξαρτημένα τοπογραφικά. Παράλληλα, οφείλουν να καταρτίσουν τεχνική έκθεση και χαρτογραφική τεκμηρίωση -βάσει παλαιών κτισμάτων ή διαμορφωμένων οδών- ώστε να στοιχειοθετήσουν πειστικά τυχόν αιτήματα διόρθωσης των ορίων.
Κάλεσμα σε λακωνική εγρήγορση
από τον Ι. Ράλλη
Τον «κώδωνα του κινδύνου» για τις επιπτώσεις που εγκυμονεί η διαδικασία για τα χωριά της Λακωνίας έκρουσε με παρέμβασή του ο πολιτικός μηχανικός, πρώην δήμαρχος Θεραπνών κι έμπειρος αυτοδιοικητικός, Γιάννης Ράλλης, απευθύνοντας σύσταση προς τοπικούς άρχοντες και κατοίκους του Δ. Σπάρτης. Όπως τόνισε, οι πρόεδροι των κοινοτήτων και οι κάτοικοι των οικισμών οφείλουν να βρίσκονται σε απόλυτη επαγρύπνηση, καθώς όπως είπε, στην προκειμένη περίπτωση δεν ισχύει το γνωμικό «μετά την απομάκρυνση εκ του ταμείου ουδεμία ευθύνη αναγνωρίζεται». Ο κ. Ράλλης υπογράμμισε ότι το βάρος της ευθύνης είναι τεράστιο, εκτιμώντας ότι οι εξελίξεις αυτές θα προδιαγράψουν το μέλλον των χωριών. Προειδοποίησε, μάλιστα, πως «στο τέλος θα υπάρξουν ονοματεπώνυμα για όσους εκ της θέσεώς τους δεν πράξουν τα δέοντα».
