Η ποίηση έχει μια μαγική ικανότητα που δύσκολα βρίσκεις στη πεζογραφία: σκύβει πάνω από τις πιο μύχιες σκέψεις σου και σου ψιθυρίζει αλήθειες που δεν ήξερες πως κουβαλούσες. «Τα Άνθη του Κακού» του Σαρλ Μπωντλαίρ μιλούν για εκείνες τις ανίερες γωνιές της ψυχής όπου μέσα από τη βρώμα αναδύεται η πιο καθάρια μορφή ομορφιάς. Αν, φυσικά, ο αναγνώστης αντέξει αυτό το δυσοίωνο ταξίδι μέχρι και την τελευταία σελίδα.
Όταν πρωτοκυκλοφόρησε η συλλογή στο Παρίσι, το 1857, σκανδάλισε μια ολόκληρη εποχή. Σήμερα, σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, εξακολουθεί να μοιάζει ανησυχητικά σύγχρονη. Γιατί ο Μπωντλαίρ δεν έγραψε για την αμαρτία, τον έρωτα ή τον θάνατο ως αφηρημένες έννοιες. Έγραψε για τη μόνιμη ανθρώπινη πάλη ανάμεσα στο ιδανικό και στην πτώση, ανάμεσα στην ανάγκη για φως και στη γοητεία του σκοταδιού -ένα δίπολο που καθορίζει την ανθρώπινη φύση όσοι αιώνες ιστορίας και αν περάσουν.
Η εξαιρετικά φροντισμένη έκδοση των εκδόσεων Gutenberg προσεγγίζει αυτό το αριστούργημα ως ένα ζωντανό λογοτεχνικό σύμπαν. Με εκτενή εισαγωγή, σχόλια και φιλολογικό υπομνηματισμό, γίνεται ένας πολύτιμος συνοδοιπόρος τόσο για τον αναγνώστη που συναντά για πρώτη φορά τον Μπωντλαίρ όσο και για εκείνον που επιστρέφει στους στίχους του αναζητώντας νέες αναγνώσεις.
Το πιο δυνατό χαρτί όμως αυτής της έκδοσης βρίσκεται στη μετάφραση του Γιώργου Κεντρωτή. Ο Κεντρωτής δεν μεταφράζει απλώς τις λέξεις του Μπωντλαίρ, μεταφράζει την ανάσα τους. Επιμένει να διατηρεί τον ρυθμό, τη μουσικότητα και την ομοιοκαταληξία του πρωτοτύπου, ακόμη κι όταν αυτό απαιτεί μια ελληνική γλώσσα απαιτητική, πυκνή και βαθιά ποιητική. Διαβάζοντας ποιήματα όπως η «Εσπερινή Αρμονία», «Η Μουσική» ή «Το Δηλητήριο», έχει κανείς την αίσθηση ότι δεν κρατά στα χέρια του μια απλή μετάφραση, αλλά μια συνομιλία δύο μεγάλων ποιητικών γλωσσών.
Φυσικά και δεν πρόκειται για ένα εύκολο ανάγνωσμα -και ευτυχώς. Ο Μπωντλαίρ δεν υπήρξε ποτέ εύκολος ποιητής. Η ποίησή του απαιτεί χρόνο, σιωπή και διάθεση να χαθείς μέσα στις εικόνες της. Ο Κεντρωτής αντιστέκεται στον πειρασμό της απλοποίησης και επιλέγει τον δρόμο της πιστότητας. Δεν εξημερώνει τον ποιητή, παρά τον αφήνει να παραμείνει όσο σκοτεινός, όσο λαμπρός και όσο επικίνδυνος χρειάζεται.
Για εμάς τους Λάκωνες, η έκδοση αυτή αποκτά και μια ξεχωριστή συναισθηματική διάσταση. Ο Γιώργος Κεντρωτής, με λακωνικές ρίζες, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ελληνικής μεταφραστικής τέχνης. Μεταφραστής, ποιητής και πανεπιστημιακός, έχει αφιερώσει τη ζωή του στο να γεφυρώνει κόσμους και γλώσσες, αποδεικνύοντας ότι η μετάφραση δεν είναι μια μηχανική διαδικασία, αλλά μια πράξη βαθιάς δημιουργίας. Μέσα από το έργο του, ο Έλληνας αναγνώστης ακούει τους μεγάλους ποιητές της παγκόσμιας λογοτεχνίας να μιλούν ελληνικά, χωρίς να χάνουν τη φωνή τους.
«Τα Άνθη του Κακού» είναι από εκείνα τα σπάνια έργα που μεταμορφώνουν τον αναγνώστη και κάθε φορά του συστήνουν και ένα καινούργιο κομμάτι της ψυχής του. Σε κάθε αναγνωστική επιστροφή ανακαλύπτει και έναν διαφορετικό στίχο, μια εικόνα που άλλοτε περνούσε απαρατήρητη, μια αλήθεια που περίμενε υπομονετικά τη δική της στιγμή. Και αν κάτι μάθαμε όλοι εμείς που αντέξαμε την κατάβαση στον κήπο των «Άνθεων του Κακού» είναι πως, κάποιες φορές, τα ομορφότερα και σπανιότερα λουλούδια δεν χρειάζονται το φως για ν’ ανθίσουν. Ξεδιπλώνουν τα φύλλα και διαχέουν τα μεθυστικά τους αρώματα μέσα στο σκοτάδι, εκεί όπου η ποίηση βρίσκει τον πιο αυθεντικό της εαυτό.
| Από την εβδομαδιαία έντυπη έκδοση «Λακωνικός Τύπος Plus+»
> Κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα στα περίπτερα και στην πόρτα σας.
