Μια βόλτα στα Γιάννενα αρκεί για να μας πείσει πως εμείς εδώ κάτι έχουμε κάνει λάθος. Η πρωτεύουσα της Ηπείρου δεν έχει απλώς διατηρήσει ακέραιη την ταυτότητά της, διαφυλάσσοντας το ιστορικό της κέντρο –εντός κι εκτός του κάστρου– σε άριστη κατάσταση και κρατώντας τον συντελεστή δόμησης σε χαμηλά επίπεδα. Διακρίνεται, ταυτόχρονα, για την άρτια αξιοποίηση του ιστορικού και πολιτισμικού της αποθέματος, η οποία βασίζεται κυρίως στην ιδιωτική πρωτοβουλία, τη διορατικότητα και τον άδολο πατριωτισμό δραστήριων πολιτών.
Χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγμα αποτελεί το Μουσείο Ελληνικής Ιστορίας Παύλου Βρέλλη, γνωστό και ως Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων.
Το Μουσείο είναι έργο ενός και μόνο ανθρώπου, του καλλιτέχνη Παύλου Βρέλλη. Το 1983, σε ηλικία 60 ετών, ο συνταξιούχος Γυμνασιάρχης και απόφοιτος του τμήματος Γλυπτικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, αγόρασε μια βραχώδη έκταση 17 στρεμμάτων, πάνω στην οποία εργάστηκε ακατάπαυστα επί δεκατρία ολόκληρα χρόνια. Διαμόρφωσε ο ίδιος τον εξωτερικό και εσωτερικό χώρο, σχεδίασε και έχτισε το κτίριο του Μουσείου, δίνοντάς του τη μορφή της αστικής φρουριακής αρχιτεκτονικής της ηπειρώτικης ενδοχώρας του 18ου αιώνα. Εργάστηκε ολομόναχος, ως γλύπτης, αρχιτέκτονας, ζωγράφος και ενδυματολόγος. Παράλληλα, αξιοποίησε μια προσωπική έρευνα τουλάχιστον τριών δεκαετιών για τη συγκέντρωση του απαραίτητου λαογραφικού και ιστορικού υλικού.
Σκοπός του ήταν να αναπαραστήσει ιστορικά γεγονότα από διάφορες περιοχές της Ελλάδας σε φυσικό μέγεθος. Με τις δικές του ιδέες, μελέτες και φυσικά με ανυπολόγιστη προσωπική εργασία, έφτιαξε τόπους και ανθρώπους, επιτρέποντας στον επισκέπτη να βιώσει τα γεγονότα και να «συναντήσει» τους ήρωες στους φυσικούς τους χώρους. Με αφετηρία την αρχαιότητα και καταλήγοντας στην Κυρά της Ρω (1982), τα 36 θέματα του μουσείου αναπτύσσονται σε έναν συνολικό όγκο 2.500 κυβικών μέτρων, μοιρασμένα έξυπνα σε παράλληλα, συνάλληλα και διάλληλα επίπεδα, με κεντρικούς θεματικούς πυλώνες την προεπαναστατική περίοδο, την Επανάσταση του 1821 και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Παύλος Βρέλλης έφυγε από τη ζωή στις 23 Ιουλίου 2010, αφήνοντας μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη στον τόπο του και τη χώρα. Το Μουσείο του δεν είναι απλώς ένας τόπος ιστορικής μνήμης ή ένας ισχυρός μοχλός βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης, δημιουργημένο μάλιστα σε μια εποχή που έννοιες σαν τη δεύτερη δεν είχαν καν εφευρεθεί.
Αποτελεί ένα πανανθρώπινο μάθημα για το τι μπορούν να καταφέρουν άνθρωποι που διαθέτουν όραμα, αφοσίωση, εργατικότητα, επιμονή και υπομονή. Και, βεβαίως, αποτελεί την πιο ηχηρή απόδειξη του τι συμβαίνει όταν μια κοινωνία είναι έτοιμη να αγκαλιάσει τέτοιες οραματικές πρωτοβουλίες, αντί να τους υψώνει αναχώματα και να τους δημιουργεί σκοπέλους.
Αξιοσημείωτο είναι πως στο τέλος της διαδρομής, ο επισκέπτης συναντά το κέρινο ομοίωμα του ίδιου του δημιουργού, ο οποίος με απόλυτη σεμνότητα άφησε το αποτύπωμά του στον χώρο που οραματίστηκε. Σήμερα, το Μουσείο υποδέχεται χιλιάδες επισκέπτες ετησίως, αποτελώντας βασικό μοχλό της τοπικής οικονομίας. Δεν είναι τυχαίο ότι, τον Ιανουάριο του 2023, η Ένωση Ξενοδόχων Ιωαννίνων τίμησε μετά θάνατον τον Παύλο Βρέλλη για την πολυετή και ουσιαστική συνεισφορά του στην τουριστική ανάπτυξη της περιοχής.
Ένα αληθινό παράδειγμα προς μίμηση για κάθε ενεργό πολίτη και κάθε δραστήρια κοινωνία…
| Από την εβδομαδιαία έντυπη έκδοση «Λακωνικός Τύπος Plus+»
> Κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα στα περίπτερα και στην πόρτα σας.
