Επειδή διαβάζω το τελευταίο διάστημα διάφορες γελοιότητες και πολλές ιστορικές ανακρίβειες σχετικά με τον όρο «Δουξ της Σπάρτης», να επισημάνω πως:
όταν ο Οίκος των Γκλύξμπουργκ εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα, ο Βασιλεύς Γεώργιος των Ελλήνων (κι όχι της Ελλάδος, όπως ήταν ο τίτλος του Όθωνος -κι έχει κι αυτό τη σημειολογία του-), θέλησε να αναδειχθούν οι φημολογούμενες ρίζες του Οίκου του από τους Παλαιολόγους του Μυστρά, επιχειρώντας έτσι να δημιουργήσει έναν κάποιου είδους άμεσο «δεσμό» με τους υπηκόους και εν γένει τον ελληνισμό. Εξ ου και το όνομα Κωνσταντίνος που έλαβε ο διάδοχος. Για να επισφραγίσει αυτή τη «σχέση» με το παρελθόν, αλλά και για να δημιουργήσει προσδοκίες για το μέλλον, ο Γεώργιος, μόλις γεννήθηκε ο διάδοχος, απαίτησε την θέσπιση του τίτλου ευγενείας «Δουξ της Σπάρτης». Επιλέχθηκε η Σπάρτη επειδή η αρχαία πόλη υπήρξε πατρίδα ενδόξων προγόνων και η νέα πόλη αποτελούσε οικιστικά την συνέχεια του βυζαντινού Μυστρά -την πατρίδα των «προγόνων» Παλαιολόγων-, σε μια εποχή που κυριαρχούσε η έννοια της Μεγάλης Ιδέας. «Κωνσταντίνος την έκτισε, Κωνσταντίνος την έχασε, Κωνσταντίνος θα την πάρει πίσω», έλεγε, άλλωστε, μια δημώδης φράση, η οποία έφτασε μέσω λαϊκών παραμυθιών για την Πόλη ακόμη και σε εμάς, τα παιδιά των ‘90s!
Η απαίτηση του Γεωργίου πυροδότησε αντιδράσεις και διχόνοια στη Βουλή, καθώς υπήρξε ένα ισχυρό ρεύμα κοινοβουλευτικών που -δικαίως- υποστήριζε πως το Σύνταγμα, θεωρώντας όλους τους πολίτες ίσους, δεν προέβλεπε την απονομή τίτλων ευγενείας, αρνούμενοι να ψηφίσουν και να υιοθετήσουν την βούληση του Βασιλιά. Σε μια περίοδο, όμως, -προ της καθιέρωσης της Αρχής της Δεδηλωμένης- όπου ο Βασιλιάς εφάρμοζε καθεστώς απόλυτης μοναρχίας, κυριάρχησε η επιθυμία του Γεωργίου. Έτσι, ο τίτλος θεσπίστηκε με Βασιλικό Διάταγμα το 1868, το οποίο προέβλεπε ότι τόσο ο Διάδοχος Πρίγκιπας Κωνσταντίνος όσο και οι μέλλοντες Διάδοχοι θα έφεραν επιπρόσθετα την προσεπωνυμία «Δουξ της Σπάρτης». Σε αντίθεση, λοιπόν, με όσα γράφονται, κανείς Δήμαρχος ή Μητροπολίτης Σπάρτης δεν απένειμε τον εν λόγω τίτλο ευγενείας σε Διάδοχο, ενώ ήταν ένας τίτλος που θεσπίστηκε εξυπηρετώντας συγκεκριμένες πολιτικοκοινωνικές σκοπιμότητες μιας συγκεκριμένης εποχής.
Ύστερα από τον θάνατο του τέως Βασιλιά Κωνσταντίνου Β’ στις 10 Ιανουαρίου 2023 και την προαγωγή του τέως διαδόχου Πρίγκιπος της Ελλάδος και Δουκός της Σπάρτης Παύλου, σε Επικεφαλής της πρώην βασιλικής οικογένειας της Ελλάδας (sic), θα πρέπει να θεωρείται πως ο τίτλος του Δούκα της Σπάρτης πέρασε οριστικά στην ιστορία…
Σχετικά με τον τίτλο του «Δούκα της Σπάρτης» πραγματοποιώ από καιρού έρευνα και ίσως στο μέλλον είμαι σε θέση να δημοσιεύσω ένα πλήρες ιστορικό δοκίμιο.
