Μεσημέρι Σαββάτου. Στη συμβολή της Παλαιολόγου με την Τριακοσίων, η σκηνή επαναλαμβάνεται με τη συνέπεια ελβετικού ρολογιού. Μια μικρή δανέζικη σημαία, που κρατά περήφανα μια γυναίκα, στην κεφαλή μιας πομπής οδηγεί τους τουρίστες στη βάση του ανδριάντα του Λεωνίδα.  Βλέπεις στα πρόσωπά τους ένα δέος σχεδόν θρησκευτικό. Είναι οι άνθρωποι που έμαθαν τη Σπάρτη «φαρσί» στα θρανία τους, που τη μεγάλωσαν μέσα τους ως το σύμβολο της απόλυτης ανδρείας κι αυταπάρνησης. Και εκεί, μπροστά στο ανάστημα του Βασιλιά, έρχεται το απαραίτητο «κλικ». Η ψηφιακή μνήμη γεμίζει, οι αμφιβληστροειδείς χορταίνουν ιστορία αιώνων σε δευτερόλεπτα. Όμως, μόλις ο φακός χαμηλώσει, η εικόνα προσγειώνεται απότομα. Και η προσγείωση πονάει. Λίγα μέτρα πιο πέρα, το πούλμαν περιμένει. Μηχανή αναμμένη, έτοιμο για την «έξοδο». Γιατί στη σημερινή Σπάρτη, η ιστορία μοιάζει να εξαντλείται σε δύο ώρες. Άντε μιάμιση-δυο μέρες -μην υπερβάλουμε- όπως εκτιμούσε μια τουριστική μελέτη στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας που ακόμα στοιχειώνει τα συρτάρια.

Αναρωτιέμαι καμιά φορά, τι λέμε σε αυτούς τους ανθρώπους όταν ρωτούν για την Αρχαία Ακρόπολη; Πώς τους εξηγούμε ότι το κέντρο μιας παγκόσμιας υπερδύναμης, ο ιερότερος χώρος της Λακεδαίμονος, στερείται ακόμα την εικόνα ενός οργανωμένου, σύγχρονου αρχαιολογικού χώρου; Παρά το γεγονός ότι διαθέτει σπουδαία μνημεία και μοναδικές αρχαιότητες, η γενικότερη εικόνα δεν εκπέμπει τη φροντίδα που αναλογεί στο μέγεθός τους. Το Θέατρο παραμένει σε μια διαρκή, σχεδόν βασανιστική αναμονή ανάδειξης –ευελπιστούμε λίαν συντόμως. Το Αρχαιολογικό Μουσείο, παλαιό και «κουρασμένο», παλεύει μόνο του, σαν τον Λεωνίδα στις Θερμοπύλες, να κρατήσει την τιμή ενός ολόκληρου πολιτισμού, όσο ο διάδοχός του στο ΧΥΜΟΦΙΞ παραμένει μια υπόσχεση στο «οψέποτε».

Δεν είναι ότι η Σπάρτη δεν έχει να «δώσει» και να προσελκύσει τον τουρίστα. Διαθέτει την Οικία των Ψηφιδωτών -ένα πραγματικό κόσμημα που έδωσε ανάσα τα τελευταία χρόνια-, την Κουμαντάρειο Πινακοθήκη, το εξαιρετικό Μουσείο Ελιάς. Όμως, όλα μοιάζουν με ασύνδετα κομμάτια ενός παζλ που κανείς δεν κάθεται να ενώσει σε μια ενιαία πολιτιστική διαδρομή. Το Μανουσάκειο Μουσείο Αστικού & Λαϊκού Βίου και το Μουσείο Νεότερης Σπάρτης αποτελούν μοναδικές κάψουλες χρόνου που συνδέουν το χθες με το σήμερα. Αυτές και άλλες συλλογές συμπληρώνουν έναν πολιτιστικό χάρτη που θα ζήλευαν πολλές πρωτεύουσες. Όμως, αυτοί οι θησαυροί σκοντάφτουν σε ασαφή ωράρια και υποτονική προβολή.

Ας μην πιάσουμε την πονεμένη ιστορία των Μενελαΐων ή του Ιερού της Ορθίας Αρτέμιδος. Ιστορικά τοπόσημα παραμένουν δυσπρόσιτα, κρυμμένα σε κακοτράχαλους δρόμους, συχνά σε περιοχές που ο επισκέπτης νιώθει οτιδήποτε άλλο εκτός από ασφάλεια. 

Μέσα σε αυτό το γκρίζο σκηνικό, ευτυχώς, υπάρχουν και ειδήσεις που φέρνουν χαμόγελα. Το άνοιγμα του  Ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνος, που θα είναι προσβάσιμο στο κοινό, αποτελεί μια άκρως θετική εξέλιξη. Ένας χώρος με τεράστιο ιστορικό βάρος βγαίνει από την αφάνεια και μπαίνει στον «χάρτη». Απόδειξη ότι όταν υπάρχει βούληση, όλα μπορούν να αλλάξουν.

Είναι οξύμωρο, σχεδόν εξοργιστικό. Η πόλη με το πιο αναγνωρίσιμο «brand name» στον πλανήτη να αρκείται στον ρόλο του περαστικού σταθμού, την ώρα που ο γειτονικός Μυστράς κρατά (πιο) ψηλά τη σημαία και δείχνει τον δρόμο της ολοκληρωμένης εμπειρίας. Τώρα, μάλιστα, που το βαρύ «πυροβολικό» του Μυστρά, τα αποκατεστημένα Παλάτια, μπαίνουν σε λίγες μέρες στην εξίσωση, η Καστροπολιτεία «τροχοδρομεί» για τους αιθέρες.

Γιατί τα λέμε αυτά; Η Σπάρτη δεν χρειάζεται άλλα «κλικ». Δεν έχει ανάγκη από άλλους τουρίστες που θα κατέβουν από το λεωφορείο, θα απολαύσουν τον καφέ και το φαγητό, θα βγάλουν μια selfie μπροστά στον Λεωνίδα, τον Λυκούργο, τον Σπαρτιάτη Πολεμιστή, ή το Κενοτάφιο, και θα φύγουν για άλλες… πολιτείες. Χρειάζεται όραμα και υποδομές. Χρειάζεται να σταματήσει να είναι το «φόντο» και να γίνει ο «προορισμός». 

Το πούλμαν έκλεισε τις πόρτες κι αναχώρησε. Άλλο ένα γκρουπ έφυγε –ποιος ξέρει με ποιες εντυπώσεις. Κι εμείς μείναμε εδώ, να κοιτάμε τον Λεωνίδα, αναρωτώμενοι αν το «Μολών Λαβέ» αφορά πλέον μόνο τους επισκέπτες που έρχονται... και φεύγουν πριν προλάβουμε να τους πούμε «καλημέρα». Μια πόλη που βιάζεται να ξεπροβοδίσει τους επισκέπτες της…; 

Χρήστος Πετρούλιας

| Από την εβδομαδιαία έντυπη έκδοση «Λακωνικός Τύπος Plus+»
> Κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα στα περίπτερα και στην πόρτα σας.