Με στοχευμένα, προσωρινά και δημοσιονομικά ελεγχόμενα μέτρα σκοπεύει να κινηθεί η Ευρώπη απέναντι στις νέες οικονομικές και ενεργειακές πιέσεις, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Πρόεδρος του Eurogroup και Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την εισηγητική του τοποθέτηση στη συνεδρίαση της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων (ECON) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι κυβερνήσεις της Ευρώπης ήδη εξετάζουν ή εφαρμόζουν παρεμβάσεις για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στις υψηλές τιμές της ενέργειας, σημειώνοντας ότι η προστασία των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση τόσο για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης όσο και για τη διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, καμία ευρωπαϊκή στρατηγική δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένη αν δεν διαθέτει κοινωνικά δίκαιο χαρακτήρα. Παράλληλα, όμως, προειδοποίησε ότι οι παρεμβάσεις στήριξης δεν μπορούν να είναι ανεξέλεγκτες ή μόνιμου χαρακτήρα, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να ενισχύσουν τον πληθωρισμό και να δημιουργήσουν νέες δημοσιονομικές πιέσεις.
Για τον λόγο αυτό, τόνισε ότι τα μέτρα πρέπει να είναι αυστηρά προσωρινά και στοχευμένα, ώστε οι τιμές να συνεχίσουν να λειτουργούν ως κίνητρο περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας
. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ευρώπη δεν πρέπει να αντιμετωπίσει μια κρίση δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια νέα κρίση στο μέλλον.
Ο Πρόεδρος του Eurogroup στάθηκε ιδιαίτερα στον περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο των κρατών-μελών, υπενθυμίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν ήδη επιβαρυνθεί από διαδοχικά σοκ τα τελευταία χρόνια, όπως η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός και οι γεωπολιτικές εντάσεις.
Όπως σημείωσε, η Ευρώπη καλείται ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσει σημαντικές επενδυτικές ανάγκες, αλλά και αυξημένες αμυντικές δαπάνες, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την προσεκτική σχεδίαση κάθε νέας παρέμβασης.
Επισήμανε ακόμη ότι η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να κινείται εντός των κοινά συμφωνημένων ευρωπαϊκών κανόνων, οι οποίοι ήδη παρέχουν ένα επίπεδο ευελιξίας για την αντιμετώπιση έκτακτων συνθηκών.
Παρόλα αυτά, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης των επιλογών σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη οφείλει να παραμένει έτοιμη να προσαρμόσει τις αποφάσεις της ανάλογα με τις εξελίξεις.
Υπενθύμισε επίσης ότι κατά την παρουσίαση του τελευταίου πακέτου μέτρων στις 22 Απριλίου είχε αναφερθεί στη δυνατότητα ύπαρξης πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου τόσο για το 2026 όσο και για το 2027. Για το 2026 παραμένει διαθέσιμο αποθεματικό περίπου 200 εκατ. ευρώ για έκτακτες παρεμβάσεις, ενώ για το 2027 εκτιμάται ότι μπορεί να υπάρξει πρόσθετος χώρος περίπου 1 δισ. ευρώ μετά την κάλυψη των αμυντικών δαπανών.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε την Ευρώπη ως μια ήπειρο που βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, αντιμέτωπη με γεωπολιτικές, ενεργειακές και τεχνολογικές προκλήσεις. Όπως τόνισε, η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται πλέον σε μια νέα περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας και κατακερματισμού, όπου οι εξελίξεις δεν ακολουθούν πλέον γραμμική πορεία.
«Η αβεβαιότητα τείνει να γίνει το νέο περιβάλλον στο οποίο λειτουργούμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι οι κυβερνήσεις καλούνται πλέον να λαμβάνουν αποφάσεις σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Απαντώντας σε ερωτήσεις Ευρωβουλευτών σχετικά με πιθανή επιβολή έκτακτης φορολόγησης υπερκερδών στις ενεργειακές εταιρείες, δεν απέκλεισε αυτό το ενδεχόμενο, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι πρόκειται για επιλογή που παραμένει στην αρμοδιότητα των ίδιων των κρατών-μελών.
Όπως εξήγησε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τηρεί προς το παρόν μια ισορροπημένη στάση, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχει η δυνατότητα εφαρμογής σχετικών μέτρων σε εθνικό επίπεδο, όπως είχε συμβεί και το 2022 σε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στα κράτη να προσαρμόζουν τις πολιτικές τους ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε οικονομίας και τις ανάγκες των πολιτών τους. Τόνισε, ωστόσο, ότι σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι επιπτώσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στην ενεργειακή επάρκεια και στην πλευρά της προσφοράς.
Ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε ακόμη ότι οι βραχυπρόθεσμες αποφάσεις δεν πρέπει να υπονομεύουν τους μακροπρόθεσμους στόχους της Ευρώπης για ενεργειακή αυτονομία και ασφάλεια. Συνδέοντας τη σημερινή συγκυρία με ιστορικά παρα- δείγματα, αναφέρθηκε στις αποφάσεις που ελήφθησαν μετά την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970, όπως η δημιουργία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, οι έρευνες στη Βόρεια Θάλασσα και η σημαντική ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας στη Γαλλία.
Όπως είπε, ορισμένες επιλογές αποδείχθηκαν επιτυχημένες και άλλες λιγότερο αποτελεσματικές, όλες όμως επηρέασαν την ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης για δεκαετίες. Για τον λόγο αυτό, σημείωσε ότι κάθε σημερινή απόφαση πρέπει να λαμβάνεται με γνώμονα όχι μόνο το άμεσο όφελος αλλά και τις μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Για το ζήτημα της ακρίβειας και των πιέσεων που δέχονται εργαζόμενοι και νοικοκυριά σε ολόκληρη την Ευρώπη, διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να στηρίζει όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, με τον πιο στοχευμένο τρόπο και πάντα εντός των οικονομικών δυνατοτήτων της χώρας.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο της ενέργειας, την οποία χαρακτήρισε συνώνυμο της κυριαρχίας, της ασφάλειας και της προστασίας των πολιτών. Τόνισε ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης παραμένουν δύσκολο να προβλεφθούν, ενώ οι διαφορετικές προβλέψεις διεθνών οργανισμών για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη αποτυπώνουν τη μεγάλη ρευστότητα της περιόδου.
Αναφερόμενος στη νομισματική πολιτική, σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παραμένει προσηλωμένη στον στόχο επαναφοράς του πληθωρισμού στο 2%, τονίζοντας ότι η σταθερότητα των τιμών αποτελεί βασικό παράγοντα εμπιστοσύνης των πολιτών προς την οικονομία.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στη διατήρηση της ανθεκτικότητας, αλλά να περάσει σε μια νέα φάση ενεργητικής ανάπτυξης. Όπως ανέφερε, η ανθεκτικότητα αποτελεί άμυνα και όχι αναπτυξιακή στρατηγική, ενώ τα διαρθρωτικά προβλήματα της Ευρώπης — όπως η χαμηλή παραγωγικότητα, οι δημογραφικές πιέσεις και η μειωμένη ανταγωνιστικότητα — απαιτούν φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις.
Στις βασικές προτεραιότητες που ανέδειξε περιλαμβάνονται η ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας, η προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και η επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης του χρηματοπιστωτικού τομέα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ψηφιακό ευρώ, το οποίο, όπως σημείωσε, μπορεί να ενισχύσει τη νομισματική κυριαρχία της Ευρώπης και να αποτελέσει βάση για περαιτέρω καινοτομία.
Κλείνοντας, ο Πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι η Ευρώπη διαθέτει ανθρώπινο δυναμικό, πόρους και θεσμική ισχύ για να ανταποκριθεί στις προκλήσεις, ωστόσο το κρίσιμο ζητούμενο πλέον είναι η ταχύτητα και η αποφασιστικότητα στην εφαρμογή των απαραίτητων πολιτικών. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «δεν είναι πλέον θέμα ετών, αλλά μηνών».
