Επιμέλεια: Νίκος Ι. Καρμοίρης
Η υπόθεση του Ινστιτούτου Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού στον Μυστρά εξελίσσεται σε ένα πρώτης γραμμής ακαδημαϊκό και πολιτικό ζήτημα για τη Λακωνία. Ενώ η τοπική κοινωνία παρακολουθεί με έκδηλη αγωνία, η παρατεταμένη «αφωνία» της Διοίκησης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου γεννά βαθύτατα ερωτηματικά.
Ένα ερευνητικό κόσμημα, που στηρίχθηκε ολόθερμα από την τοπική κοινωνία και τις λακωνικές Αρχές, αφέθηκε να ρημάξει διοικητικά αμέσως μετά την απώλεια του Διευθυντή του, Καθηγητή Νικόλαου Ζαχαριά, τον Μάρτιο του 2024. Σήμερα, το ΙΝΕΒΥΠ βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού, στερούμενο διοίκησης και αδυνατώντας να υποβάλει τον απαραίτητο φάκελο αξιολόγησης στην ΕΘΑΑΕ, με την προθεσμία να εκπνέει στις 31 Δεκεμβρίου.
Με τον χρόνο να πιέζει ασφυκτικά και την 20ετή διάρκειά του ως ΕΠΙ, βάσει του ιδρυτικού ΠΔ 155/2007, να πλησιάζει στο τέλος της, ο «ΛΤ plus+» συνεχίζει να κρατά ανοιχτό τον φάκελο του ζητήματος. Μάλιστα, στον ημερήσιο «ΛΤ» στις 20/5 δημοσιεύθηκε αναλυτικό κεντρικό άρθρο για τα τέσσερα σενάρια της «επόμενης ημέρας» του Ινστιτούτου.
1ο Σενάριο: Η αυτονόητη διάσωση
Η Πρυτανεία πράττει το καθήκον της και ορίζει άμεσα νέο Διοικητικό Συμβούλιο και Διευθυντή. Το Ινστιτούτο επανεκκινεί, καταθέτει τον φάκελο αξιολόγησης εντός του 2026 και το Πανεπιστήμιο εισηγείται στο Υπουργείο την τροποποίηση του ιδρυτικού ΠΔ για την παράταση της λειτουργίας του ΙΝΕΒΥΠ. Πρόκειται για την απλούστερη λύση, για την οποία –σύμφωνα με πληροφορίες– υπάρχει ήδη εκδηλωμένο ενδιαφέρον από ακαδημαϊκούς.
2ο Σενάριο: Το ΔΣ ως «Δούρειος Ίππος»
Ορισμός διοικητικού σχήματος με αποκλειστική αποστολή να εισηγηθεί την επίσημη κατάργηση του Ινστιτούτου και την απορρόφησή του από τον ΕΛΚΕ. Σενάριο με ελάχιστες πιθανότητες, καθώς δύσκολα κάποιος καθηγητής θα δεχόταν να βάλει την υπογραφή του στο λουκέτο ενός τέτοιου θεσμού, αναλαμβάνοντας το βάρος της εκκαθάρισης και της λογοδοσίας στην τοπική κοινωνία.
3ο Σενάριο: Η μονομερής εκκαθάριση
Αξιοποιώντας τις υπερεξουσίες του Ν. 4957/2022, το Πανεπιστήμιο παρακάμπτει την –ανύπαρκτη σήμερα– διοίκηση του ΙΝΕΒΥΠ και αποφασίζει μονομερώς την απορρόφησή του από τον ΕΛΚΕ. Το Ινστιτούτο παύει να υφίσταται ως αυτόνομη νομική και ακαδημαϊκή οντότητα και η περιουσία του περνά στον ΕΛΚΕ του ΠΑΠΕΛ. Στην καλύτερη περίπτωση θα παραμείνει ως ένας τίτλος-σφραγίδα, ως ένα εσωτερικό εργαστήριο, στην Τρίπολη ή την Καλαμάτα, αποκομμένο από τον Μυστρά. Σε μια τέτοια περίπτωση, είναι αβέβαιο αν ο Δήμος Σπάρτης θα επιτρέψει τη χρήση του εμβληματικού κτιρίου του Δημοτικού Σχολείου Μυστρά στο ΠΑΠΕΛ.
4ο Σενάριο: Αργός θάνατος διά της αδράνειας
Το Πανεπιστήμιο εμμένει στην… νομικά ελέγξιμη απραξία που επιδεικνύει από το 2024. Έτσι, στις αρχές του 2027, το ΠΑΠΕΛ θα εμφανιστεί «υποχρεωμένο» από τον νόμο να προχωρήσει στην κατάργηση και εκκαθάριση του ΙΝΕΒΥΠ, εφαρμόζοντας μεν τελικά τις διαδικασίες του τρίτου σεναρίου, «νίπτοντας τας χείρας του» δε για τις ευθύνες του.
Ηχηρή παρέμβαση του Επιμελητηρίου Λακωνίας
Στον αγώνα για τη σωτηρία του Ινστιτούτου εισήλθε και ο επιχειρηματικός κόσμος του νομού, προσδίδοντας νέες διαστάσεις στο ζήτημα. Με κατεπείγουσα επιστολή του προς τον πρωθυπουργό και την υπουργό Παιδείας, ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λακωνίας, Γιάννης Παναρίτης, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τις ανυπολόγιστες συνέπειες μιας ενδεχόμενης κατάργησης.
Ο κ. Παναρίτης δεν στάθηκε μόνο στην προφανή πολιτισμική και ακαδημαϊκή υποβάθμιση, αλλά ανέδειξε για πρώτη φορά την άμεση οικονομική αιμορραγία για την περιοχή. Όπως υπογράμμισε, το ΙΝΕΒΥΠ αποτελεί διαχρονικό πόλο έλξης διεθνών ερευνητών, μεταπτυχιακών φοιτητών και συνεδριακού τουρισμού, ενισχύοντας έμπρακτα τα τοπικά καταλύματα και τις επιχειρήσεις εστίασης.
Στρέφοντας τα βέλη του κατά της αδράνειας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου προειδοποίησε με νόημα πως η λακωνική κοινωνία αρνείται να βρεθεί «στο ίδιο έργο θεατής», φέρνοντας στη μνήμη όλων το οδυνηρό ιστορικό με τη μεταφορά της Νοσηλευτικής Σχολής στην Τρίπολη. Το ξεκάθαρο αίτημα του επιχειρηματικού κόσμου είναι η άμεση κυβερνητική παρέμβαση, ώστε το Ινστιτούτο να συνεχίσει απρόσκοπτα τη λειτουργία του, διατηρώντας την πλήρη αυτοτέλειά του ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου.
Ώρα ευθύνης κι αποφάσεων για το ΠΑΠΕΛ
Όλα τα δεδομένα συγκλίνουν σε μια θλιβερή διαπίστωση: το ΙΝΕΒΥΠ δεν κλείνει λόγω έλλειψης διεθνούς ενδιαφέροντος, ή με δική του, εγγενή ευθύνη, αλλά λόγω μιας ενορχηστρωμένης διοικητικής παράλυσης, η οποία αγγίζει τα όρια της καταχρηστικής παράβασης καθήκοντος.
Σύμφωνα, ωστόσο, με δημοσιογραφικές πηγές, η λύση της κατάργησης του Ινστιτούτου και η απορρόφησή του από τον ΕΛΚΕ θεωρείται μονόδρομος και έχει ήδη αποφασιστεί από τη Σύγκλητο. Όπως επισημαίνεται, το ΠΑΠΕΛ οδηγείται σε αυτή την απόφαση λόγω της έλλειψης κρατικής χρηματοδότησης προς το ΙΝΕΒΥΠ, με αποτέλεσμα οι εμπλεκόμενοι με το Ινστιτούτο να στρέφονται στην ιδιωτική πρωτοβουλία για την ανεύρεση κονδυλίων, μια διαδικασία που χαρακτηρίστηκε ως έμμεση επαιτεία. Η απορρόφησή του από τον ΕΛΚΕ τονίζεται ότι θα εξασφαλίσει στο ΙΝΕΒΥΠ την απαραίτητη και απρόσκοπτη οικονομική του ανάκαμψη.
Η νέα Πρύτανης του ΠΑΠΕΛ, Σοφία Ζυγά, οφείλει να δώσει άμεσα τις απαντήσεις που στερήθηκε η τοπική κοινωνία από τον προκάτοχό της, Αθανάσιο Κατσή. Το Ινστιτούτο μπορεί ακόμα να σωθεί, αρκεί εκείνοι που κρατούν τα «κλειδιά» του να επιλέξουν την εξωστρεφή ανάπτυξη από την εσωτερική απομόνωση και, εν τέλει, την απαξίωση του ΙΝΕΒΥΠ, του ιστορικού τόπου του Μυστρά και της τοπικής κοινωνίας.
| Από την εβδομαδιαία έντυπη έκδοση «Λακωνικός Τύπος Plus+»
> Κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα στα περίπτερα και στην πόρτα σας.
