Όταν απειλείται, η μικροσκοπική μέδουσα Turritopsis dohrnii μπορεί να επιστρέψει σε ένα πρώιμο στάδιο της ζωής της. Βυθίζεται στον πυθμένα, χάνει το σχήμα της και σχηματίζει μια σφαιρική μάζα κυττάρων. Μέσα σε μία έως τρεις ημέρες μπορεί να αναπτυχθεί από αυτήν ένας πολύποδας, ο οποίος σχηματίζει αποικία και δίνει νέες μέδουσες.
Η ιδιότητα αυτή παρατηρήθηκε τυχαία το 1992. Ένας Ιταλός επιστήμονας άφησε τις μέδουσές του χωρίς τροφή για ένα Σαββατοκύριακο και, όταν επέστρεψε στο εργαστήριο, βρήκε νέους πολύποδες στο δοχείο. Η διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί, γι’ αυτό και το είδος απέκτησε το προσωνύμιο «αθάνατη μέδουσα». Πόσες φορές μπορεί να συμβεί αυτό στο ίδιο άτομο παραμένει άγνωστο.
Στη φύση, πάντως, η «αθάνατη» μέδουσα παραμένει ευάλωτη. Η έλλειψη πλαγκτόν και οι θηρευτές απειλούν την επιβίωσή της, ενώ φύκια μπορούν να καλύψουν ολόκληρες αποικίες.
Τι ψάχνουν οι επιστήμονες στο DNA της
Κατά τη μεταμόρφωση, ορισμένα κύτταρα της ενήλικης μέδουσας αλλάζουν λειτουργία και συμβάλλουν στον σχηματισμό του πολύποδα. Σε μελέτη του 2022, οι ερευνητές εντόπισαν, σε σύγκριση με συγγενικό είδος, περισσότερα αντίγραφα γονιδίων που σχετίζονται με την επιδιόρθωση του DNA και την προστασία των άκρων των χρωμοσωμάτων.
Οι επιστήμονες εξετάζουν τώρα ποια γονίδια ενεργοποιούνται λίγο πριν σχηματιστεί ο πολύποδας. Στόχος τους είναι να κατανοήσουν πώς τα κύτταρα αλλάζουν λειτουργία και αν η μελέτη αυτού του μηχανισμού μπορεί να βοηθήσει την έρευνα για την επούλωση τραυμάτων και την αποκατάσταση ιστών. Το αν ανάλογες διεργασίες μπορούν να αξιοποιηθούν στον άνθρωπο παραμένει ανοιχτό ερώτημα.




