Στην Ανατολική Ανταρκτική, κάτω από ένα στρώμα πάγου πάχους σχεδόν τεσσάρων χιλιομέτρων, απλώνεται μια λίμνη μήκους περίπου 250 χιλιομέτρων και πλάτους σχεδόν 50. Είναι η Βοστόκ, η μεγαλύτερη γνωστή υποπαγετώνια λίμνη της ηπείρου. Το φως του ήλιου εκτιμάται ότι δεν έχει φτάσει στα νερά της εδώ και τουλάχιστον 15 εκατομμύρια χρόνια.

Στην επιφάνεια, πάνω από τη λίμνη, η θερμοκρασία μπορεί να πέσει στους 60 βαθμούς Κελσίου υπό το μηδέν. Στο βάθος, όμως, το νερό παραμένει υγρό ακόμη και σε θερμοκρασία περίπου −3 °C. Ο πάγος λειτουργεί ως μονωτικό στρώμα, περιορίζοντας την απώλεια της θερμότητας που προέρχεται από το εσωτερικό της Γης. Ταυτόχρονα, η πίεση που ασκεί το βάρος του χαμηλώνει το σημείο πήξης του νερού. Καθώς ο πάγος λιώνει στη βάση του, τροφοδοτεί τη λίμνη και ανανεώνει σταδιακά τα νερά της.

Η Βοστόκ είναι μέρος ενός ευρύτερου δικτύου λιμνών κάτω από τους πάγους της Ανταρκτικής. Η χαρτογράφηση του βραχώδους υποβάθρου της ηπείρου, με τη συμβολή αεροπορικών μετρήσεων της NASA, έδωσε στους επιστήμονες πιο λεπτομερή εικόνα του κρυμμένου αυτού τοπίου και του τρόπου με τον οποίο κινούνται οι παγετώνες πάνω του.

Τα ίχνη ζωής και η αναλογία
με τους παγωμένους δορυφόρους
Σε δείγματα πάγου που σχηματίστηκε από νερό της λίμνης, οι ερευνητές έχουν εντοπίσει ενδείξεις μικροβιακής ζωής. Ορισμένες αναλύσεις έδειξαν ίχνη οργανισμών που συνδέονται τόσο με πολύ ψυχρά όσο και με θερμά περιβάλλοντα. Τα ευρήματα αυτά έχουν τροφοδοτήσει την υπόθεση ότι στον πυθμένα μπορεί να υπάρχουν υδροθερμικές πηγές, ενώ η έκταση και η σύνθεση της μικροβιακής ζωής στη λίμνη παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα.

Αυτό το περιβάλλον ενδιαφέρει ιδιαίτερα την αστροβιολογία. Η Ευρώπη, δορυφόρος του Δία, και ο Εγκέλαδος, δορυφόρος του Κρόνου, κρύβουν επίσης ωκεανούς υγρού νερού κάτω από παχύ πάγο. Μελετώντας τη Βοστόκ, οι επιστήμονες μπορούν να εξετάσουν εδώ στη Γη πώς διατηρείται το νερό σε τέτοιες συνθήκες και ποια ίχνη θα άξιζε να αναζητήσουν σε εκείνους τους μακρινούς ωκεανούς.