Η ιστορία, τα μνημεία και ο πολιτισμός της Πελοποννήσου, από την αρχαιότητα έως τους νεότερους χρόνους, θα βρεθούν στο επίκεντρο του 10ου Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών, που διοργανώνει η Εταιρεία Πελοποννησιακών Σπουδών στην Πάτρα, από την Παρασκευή 13 έως τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026. Η διοργάνωση πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών και υπό την αιγίδα του, με την υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Μιχαήλ Ν. Στασινόπουλος – ΒΙΟΧΑΛΚΟ».
Περίπου 160 Έλληνες και ξένοι επιστήμονες αναμένεται να συμμετάσχουν στις εργασίες, παρουσιάζοντας πρωτότυπες μελέτες, ανασκαφικά ευρήματα και νέα αρχειακά τεκμήρια. Ξεχωριστό ενδιαφέρον για τη Λακωνία παρουσιάζουν οι εισηγήσεις για τον Μυστρά, το Παλαιομονάστηρο του Βρονταμά, τη Μονεμβασία, τη μεσαιωνική Λακεδαιμονία και τα μνημεία της Μάνης.
Οι συνεδριάσεις θα φιλοξενηθούν στις αίθουσες του Τμήματος Διοίκησης Τουρισμού του Πανεπιστημίου Πατρών, στην περιοχή Κουκούλι, στη διεύθυνση Μεγάλου Αλεξάνδρου 1. Το επιστημονικό πρόγραμμα διαρθρώνεται σε τρία τμήματα: «Αρχαίοι χρόνοι», «Βυζαντινή – Μεταβυζαντινή περίοδος» και «Νεότεροι χρόνοι».
Η έναρξη και οι θεματικές του συνεδρίου
Η εναρκτήρια πανηγυρική συνεδρία θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, στις 09:30, με προεδρείο τον πρόεδρο της Εταιρείας, Γεώργιο Νικολάου, και τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών, Χρήστο Μπούρα. Θα περιλαμβάνει αρχιερατικό αγιασμό, προσφώνηση του προέδρου της Εταιρείας και χαιρετισμούς εκπροσώπων της Εκκλησίας, της Πολιτείας και κοινωνικών φορέων. Την έναρξη των εργασιών θα κηρύξει ο πρύτανης.
Οι πρώτες ανακοινώσεις θα αρχίσουν στις 10:30, με την εισήγηση του Χρήστου Μπούρα για τον Νικηταρά. Θα ακολουθήσουν, μεταξύ άλλων, παρουσιάσεις του Στέφανου Ήμελλου για τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο ως λαογράφο, του Βασίλη Παναγιωτόπουλου για την προκήρυξη της Μεσσηνιακής Συγκλήτου και της Αναστασίας Κουμούση για τους ναούς της μέσης βυζαντινής περιόδου στην Αχαΐα.
Στο σύνολό του, το πρόγραμμα συνδέει την αρχαιολογική και ιστορική έρευνα με τη μελέτη της τέχνης, της λαογραφίας, της οικονομίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Περιλαμβάνει επίσης σύγχρονες προσεγγίσεις, όπως οι ψηφιακές εφαρμογές στην τεκμηρίωση μνημείων, η διαχείριση φυσικών πόρων και η αξιοποίηση αρχειακού υλικού.
Το Παλαιομονάστηρο, ο Μυστράς και η βυζαντινή Λακωνία
Δύο διαφορετικές ανακοινώσεις στρέφουν την προσοχή στο Παλαιομονάστηρο του Βρονταμά. Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, στις 17:45–18:00, η Τζούλια Παπαγεωργίου και η Δανάη Χαραλάμπους θα παρουσιάσουν παρατηρήσεις για τον τοιχογραφικό διάκοσμο του νεκρικού παρεκκλησίου, ως ώριμο έργο των μέσων του 16ου αιώνα στη Λακωνία. Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, στις 11:15–11:30, η Χαρά Κωνσταντινίδη και ο Νεκτάριος Ζάρρας θα μιλήσουν για τις βυζαντινές τοιχογραφίες του μνημείου.
Στην ίδια θεματική ενότητα, την Παρασκευή στις 19:45–20:00, η Ευαγγελία Ελευθερίου θα παρουσιάσει επισκόπηση και προοπτικές της έρευνας για τη βυζαντινή γλυπτική στη Λακωνία, εκτός Μάνης. Το Σάββατο, στις 11:00–11:15, η Άννα Τακούμη θα αναπτύξει τα πρώτα πορίσματα για τη θέση των ναών της Λακωνίας ως παραδείγματος δικτύου ελέγχου και ανασυγκρότησης μιας περιοχής κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο.
Το απόγευμα του Σαββάτου, στις 17:45–18:00, ο Ηλίας Γιαρένης θα καταθέσει κρίσιμες παρατηρήσεις για τον Γεώργιο Γεμιστό Πλήθωνα στην Πελοπόννησο. Στις 19:00–19:15, ο Δημήτριος Βαχαβιώλος θα αναφερθεί στα λείψανα και τις θαυματουργικές ιάσεις στη μεσαιωνική Λακεδαιμονία, με επίκεντρο τη μυροβλησία του οσίου Νίκωνος του Μετανοείτε. Ακολουθεί, στις 19:30–19:45, η ανακοίνωση της Ευαγγελίας Πάντου, του Νικόλαου Βασιλάκη και του Νικόλαου Γιάννε για στοιχεία τοπικής παραγωγής κεραμικής στον Μυστρά.
Ο Μυστράς θα επανέλθει στο πρόγραμμα την Κυριακή 15 Νοεμβρίου, στις 11:30–11:45, όταν ο Ηλίας Κολοβός θα παρουσιάσει την πόλη και την επαρχία της μέσα από τα οθωμανικά κατάστιχα του 16ου αιώνα. Την ίδια ημέρα, στις 19:30–19:45, ο Παντελής Λεβάκος θα εξετάσει το Συνοδικό της Μητροπόλεως Μονεμβασίας ως φορέα εκκλησιαστικής ταυτότητας και περιφερειακής εκκλησιαστικής εξουσίας στον ύστερο βυζαντινό Μοριά.
Από την αρχαία Σπάρτη στη Μάνη και τους νεότερους χρόνους
Στο τμήμα των αρχαίων χρόνων, την Κυριακή 15 Νοεμβρίου, στις 11:45–12:00, ο Σταμάτης Φριτζίλας θα παρουσιάσει εικονογραφικά και αρχαιολογικά στοιχεία για το ιερό του Απόλλωνα Ακρίτα στη Σπάρτη.
Η Μάνη εκπροσωπείται με ανακοινώσεις για τα καλλιτεχνικά εργαστήρια της βυζαντινής περιόδου, τη μεταβυζαντινή ζωγραφική και την αγροτική οικονομία. Μεταξύ αυτών, την Παρασκευή στις 17:15–17:30, ο Διονύσης Μουρελάτος θα εξετάσει την περιοχή ως παράδειγμα διερεύνησης των πρακτικών των βυζαντινών καλλιτεχνικών εργαστηρίων. Την Κυριακή, στις 11:45–12:00, η Σοφία Μενενάκου θα μιλήσει για τη μεταβυζαντινή τέχνη στη Μάνη τον 18ο αιώνα, ενώ στις 12:00–12:15 η Νίκη Μεγαλομμάτη θα παρουσιάσει κατάλοιπα μοναστηριακών ελαιοτριβείων στην Έξω Μάνη, από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα.
Στις εισηγήσεις των νεότερων χρόνων περιλαμβάνεται η ανακοίνωση του Χρήστου Δήμτσιου για την περιοδεία του Όθωνα και της Αμαλίας στον Αργοσαρωνικό και στη Λακωνία τον Οκτώβριο του 1862, το Σάββατο στις 19:15–19:30. Την Κυριακή, στις 12:45–13:00, η Αναστασία Κανελλοπούλου θα αναπτύξει το θέμα του σχεδιασμού της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της Πελοποννήσου υπό το πρίσμα του ενιαίου ιστορικού και αρχαιολογικού χώρου.
Η καταληκτήρια συνεδρία θα αρχίσει τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου στις 09:00, με προεδρείο τον Γεώργιο Νικολάου και την Ιωάννα Γιανναροπούλου. Η συζήτηση και η λήξη του συνεδρίου έχουν προγραμματιστεί για τις 12:30–13:00.
Μια επιστημονική διαδρομή που ξεκίνησε το 1954
Πίσω από τη διοργάνωση βρίσκεται η Εταιρεία Πελοποννησιακών Σπουδών, με περισσότερα από 70 χρόνια επιστημονικής δραστηριότητας. Ιδρύθηκε στην Αθήνα στις 2 Νοεμβρίου 1954 από 24 διακεκριμένους Πελοποννήσιους ακαδημαϊκούς, πανεπιστημιακούς και άλλους επιστήμονες, με αντικείμενο την έρευνα και τη διάδοση της γνώσης για την Πελοπόννησο.
Η δημόσια παρουσία της εγκαινιάστηκε το 1956 με τον πρώτο τόμο του επιστημονικού περιοδικού «Πελοποννησιακά», το οποίο αριθμεί πλέον 33 ογκώδεις τόμους. Η Ακαδημία Αθηνών βράβευσε το περιοδικό το 1977 και την ίδια την Εταιρεία το 1985, αναγνωρίζοντας την προσφορά της στα γράμματα και στον πολιτισμό της Πελοποννήσου.
Ιδιαίτερη υπήρξε η συμβολή του Τάσου Αθ. Γριτσόπουλου, γενικού γραμματέα από το 1971 και προέδρου την περίοδο 1987–2008. Κατά την προεδρία του εκδόθηκαν 13 τόμοι των «Πελοποννησιακών», πραγματοποιήθηκαν πέντε διεθνή και 12 τοπικά συνέδρια και δημοσιεύθηκαν 22 τόμοι πρακτικών.
Συνολικά, η Εταιρεία έχει πραγματοποιήσει 24 τοπικά και εννέα διεθνή συνέδρια πριν από τη φετινή διοργάνωση. Η αφετηρία του διεθνούς θεσμού συνδέεται μάλιστα με τη Λακωνία, καθώς το πρώτο Διεθνές Πελοποννησιακό Συνέδριο φιλοξενήθηκε στη Σπάρτη το 1975.
Πληροφορίες για τη διοργάνωση παρέχονται στο τηλέφωνο 210 3629593 και στην ηλεκτρονική διεύθυνση Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε..
