Σε μια χρονική συγκυρία όπου η ανάγκη για οικονομική αναδιάρθρωση της περιφέρειας καθίσταται κάτι παραπάνω από επιτακτική, η Μονεμβασιά μετατράπηκε σε πεδίο γόνιμου προβληματισμού και στρατηγικού σχεδιασμού. Η ημερίδα με θέμα «Αγροδιατροφή και Τουρισμός στην Λακωνία: Δημιουργώντας Ολοκληρωμένες Τοπικές Ταυτότητες», που συνδιοργάνωσαν την Τετάρτη (27/5), το Επιμελητήριο Λακωνίας, η Περιφέρεια Πελοποννήσου, ο Τουριστικός Οργανισμός Πελοποννήσου και ο Δήμος Μονεμβασιάς στο Τουριστικό Περίπτερο, δεν αποτέλεσε άλλη μια τυπική παράθεση θεωρητικών προσεγγίσεων. Αντίθετα, μετουσιώθηκε σε μια δημόσια ανατομία των αναπτυξιακών δυνατοτήτων του τόπου μας, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι την πολιτική ηγεσία, την Αυτοδιοίκηση και την υγιή, πρωτοπόρα επιχειρηματικότητα της λακωνικής γης.
Το κυρίαρχο συμπέρασμα είναι ότι η Λακωνία οφείλει να απεγκλωβιστεί άμεσα από το ξεπερασμένο μοντέλο της αποσπασματικής ανάπτυξης. Η θωράκιση της τοπικής οικονομίας και η πολυπόθητη εξωστρέφεια θα προέλθουν αποκλειστικά από την οργανική, αλυσιδωτή σύνδεση του Πρωτογενούς, του Δευτερογενούς και του Τριτογενούς Τομέα, όπως τόνισε και ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λακωνίας, Ιωάννης Παναρίτης, δημιουργώντας μια συνεκτική και αναγνωρίσιμη τοπική ταυτότητα.
Το θεσμικό στίγμα και η δέσμευση
για ισόρροπη ανάπτυξη
Το έναυσμα της εκδηλώσεως έδωσε ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου, Ι. Παναρίτης, ο οποίος με μια μεστή και ρεαλιστική ομιλία προσδιόρισε το όραμα της επόμενης μέρας για τον νομό. Υπογράμμισε συγκεκριμένα, ότι «η βιώσιμη ανάπτυξη είναι στρατηγική επιλογή και η Λακωνία διαθέτει όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα για να πετύχει. Με συνεργασία, σχέδιο και κοινό όραμα μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που θα σέβεται το περιβάλλον, θα ενισχύει την τοπική οικονομία και θα προσφέρει ποιότητα ζωής. Η Λακωνία μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα ισόρροπης ανάπτυξης, όπου ο πρωτογενής, ο δευτερογενής και ο τριτογενής τομέας λειτουργούν συμπληρωματικά ο ένας με τον άλλο, δημιουργώντας ένα βιώσιμο και αισιόδοξο μέλλον».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν οι χαιρετισμοί του αντιπεριφερειάρχη Λακωνίας, Θεόδωρου Βερούτη, και της προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου Μονεμβασιάς, Κατερίνας Τσαφατίνου. Αμφότεροι, επεσήμαναν ότι η Αυτοδιοίκηση οφείλει να λειτουργεί ως επιταχυντής των υγιών παραγωγικών δυνάμεων. Στα μηνύματά τους ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιάννης Ανδριανός, καθώς και οι βουλευτές Λακωνίας, Νεοκλής Κρητικού και Νάγια Γρηγοράκου, συνέκλιναν στην ανάγκη διαμόρφωσης μιας αυθεντικής τοπικής ταυτότητας με ισχυρή προστιθέμενη αξία.
Ελληνικός γαστρονομικός πολιτισμός
έναντι μεσογειακής διατροφής
Στο πρώτο πάνελ αναδείχθηκε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και ρηξικέλευθη άποψη από τον πρόεδρο της ΓΣΕΒΕΕ και της ΠΟΕΣΕ, Γιώργο Καββαθά. Ο ίδιος προέκρινε με πάθος τον όρο «Ελληνικός Γαστρονομικός Πολιτισμός» έναντι του γενικόλογου όρου «Μεσογειακή Διατροφή», εξηγώντας πως ο γαστρονομικός μας πλούτος κουβαλά μια ιστορία 3.500 ετών που διαφοροποιείται πλήρως από τις υπόλοιπες χώρες της Μεσογείου. Ο κ. Καββαθάς, πλαισιωμένος από τον Καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και πρόεδρο του Τουριστικού Οργανισμού Πελοποννήσου, Δρ. Κωνσταντίνο Μαρινάκο, επεσήμανε ότι η Λακωνία διαθέτει το σπάνιο προνόμιο να μην αποτελεί κορεσμένο τουριστικό προορισμό. Αυτό της επιτρέπει να επενδύσει σε ήπιες, ποιοτικές και εναλλακτικές μορφές τουρισμού, συνδέοντας άμεσα τα αγροτικά προϊόντα και την κτηνοτροφία με την εστίαση. Ο κ. Μαρινάκος, μάλιστα, σχηματοποίησε μια εξαιρετική πρόταση διαφοροποιημένης εξειδίκευσης ανά δήμο, προτείνοντας επισκέψιμα ελαιουργεία στη Σπάρτη, αναβίωση των δρόμων του ιστορικού οίνου Malvasia στη Μονεμβασία, βιολογική γεωργία στον Ευρώτα και αλιευτικό τουρισμό στην Ελαφόνησο.
Η αναγκαιότητα των υποδομών
και η πληγή της γραφειοκρατίας
Το δεύτερο πάνελ έθεσε επί τάπητος τα δομικά και διαχρονικά προβλήματα που καθηλώνουν την ανάπτυξη της Λακωνίας. Ο Ι. Παναρίτης επεσήμανε ότι έργα υποδομής όπως η παράκαμψη Σκάλας και Βλαχιώτη, καθώς και η ολοκλήρωση του άξονα Πυρί–Γύθειο, αποτελούν ζωτική προϋπόθεση για τη μείωση του μεταφορικού κόστους και την προσέλκυση ποιοτικού τουρισμού. Παράλληλα, συνέδεσε άρρηκτα την επιχειρηματικότητα με την αναβάθμιση των δομών υγείας, εξαίροντας την ανέγερση του νέου Νοσοκομείου Σπάρτης από το Ίδρυμα Στ. Νιάρχος, αλλά ζητώντας ταυτόχρονη ενίσχυση των δομών σε Μολάους και Γύθειο.
Ο αντιπεριφερειάρχης Θ. Βερούτης στάθηκε ιδιαίτερα στον χωροταξικό σχεδιασμό, τονίζοντας ότι η σύγκλιση εθνικών, περιφερειακών και τοπικών σχεδίων θα απεγκλωβίσει τους επενδυτές από τις γραφειοκρατικές συμπληγάδες. Αναγνωρίζοντας τις στενές ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για το οδικό δίκτυο, ο κ. Βερούτης προσδιόρισε τα δύο μεγάλα έργα που διεκδικεί ο νομός: τον άξονα Πυρί–Γύθειο, του οποίου η μελέτη έχει ολοκληρωθεί, και την παράκαμψη Σκάλας–Βλαχιώτη, που είναι σε φάση περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στη διαχείριση των υδάτων, προειδοποιώντας για τις καθυστερήσεις περασμένων δεκαετιών, αναφερόμενος στην ένταξη του αρδευτικού δικτύου Τρινάσου, καθώς και τις προσπάθειες απεμπλοκής του Φράγματος Κελεφίνας από το ΣτΕ. Στο πεδίο του πολιτισμού, εξήρε την πρόσφατη απόδοση των Παλατιών στον Μυστρά και τον φωτισμό του Βράχου Μονεμβασιάς. Για το νέο Μουσείο Σπάρτης ξεκαθάρισε πως η Περιφέρεια ολοκλήρωσε τις μελέτες και την έκδοση της οικοδομικής άδειας, αλλά ο διαγωνισμός έχει «παγώσει» προσωρινά στο ΣτΕ λόγω προσφυγών μεταξύ εργολάβων. Κλείνοντας, ανέδειξε ως πρότυπο άυλης πολιτιστικής συνέργειας τη Σχολή Υφαντικής στο Γεράκι.
Ο αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού, Θάνος Μιχελόγγονας και η Κατερίνα Τσαφατίνου ανέλυσαν τη σημασία του νέου χωροταξικού σχεδιασμού και των τοπικών συμφώνων ποιότητας.
Μεγάλη συζήτηση έγινε και για το έλλειμμα αγροτικής εκπαίδευσης. Ο κ. Παναρίτης στηλίτευσε την κωλυσιεργία του ΕΦΕΤ και του ΕΛΓΟ Δήμητρα, που εδώ και τρία χρόνια καθυστερούν τη διαπίστευση του Επιμελητηρίου ως φορέα πιστοποίησης ελαιολάδου για τις πολυφαινόλες, ενώ ανακοίνωσε ότι είναι πλέον έτοιμη η μελέτη βιωσιμότητας για την ίδρυση Σχολής Ελαιοκομίας στη Σπάρτη.
Όταν το προϊόν της γης
γίνεται βιωματική εμπειρία
Στο τρίτο και πιο «πρακτικό» πάνελ, το οποίο συντόνισε ο Θ. Μιχελόγγονας, τον λόγο πήραν οι άνθρωποι της αγοράς που έχουν ήδη κάνει πράξη το κοινό όραμα.
Ο διευθυντής του Ξενοδοχείου Kinsterna, Γιώργος Λαμπρόπουλος, εξήγησε πώς η αυθεντική αναβίωση των παραδοσιακών δραστηριοτήτων, όπως ο τρύγος με γαϊδουράκια, το πάτημα των σταφυλιών και ο παραδοσιακός ξυλόφουρνος, οδήγησαν το αρχοντικό στην κορυφαία διάκριση των δύο κλειδιών Michelin. Ζήτησε, μάλιστα, από την Πολιτεία το αυτονόητο: τον καθαρισμό και τη σηματοδότηση ιστορικών μονοπατιών.
Ο Γιώργος Τσιμπίδης, από την Οινοποιητική Μονεμβασιάς, συγκίνησε και προβλημάτισε, τονίζοντας ότι η απλή περιγραφή των ομορφιών του τόπου συνιστά ταυτολογία, αν δεν συνοδεύεται από ένα ισχυρό αφήγημα. Ανέλυσε τον τιτάνιο αγώνα για την αναβίωση του Malvasia, ενός κρασιού-θρύλου που πλέον ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο, έχοντας ενταχθεί στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Σοφία Διονυσοπούλου της Delta Moreas και ο Κωνσταντίνος Παναγιωτακάκος της Sparta Spirit κατέθεσαν το δικό τους βιωματικό παράδειγμα, περιγράφοντας πώς ξένοι επισκέπτες, κυρίως από την Αμερική, έρχονται σε επαφή με τους ελαιώνες, μαζεύουν ελιές και μετατρέπονται στους καλύτερους, άμισθους πρεσβευτές της λακωνικής αγροδιατροφής στις πατρίδες τους.
Η καταγγελία για τις ελιές στη Σπάρτη
Η διαλογική συζήτηση που επισφράγισε την ημερίδα επιφύλασσε την πιο ζωντανή και ίσως την πιο πικρή είδηση. Ενώ στο βήμα αναλύονταν οι διεθνείς προοπτικές, οι παρεμβάσεις από το ακροατήριο επανέφεραν τη συζήτηση στη σκληρή λακωνική πραγματικότητα. Μετά τις τοποθετήσεις του περιφερειακού συμβούλου, Παναγιώτη Τζινάκου, που αναφέρθηκε στην ανάγκη ανάδειξης των λακωνικών προϊόντων, και του προέδρου της ΝΕ του ΤΕΕ, Πολυζώη Κουρκούλη για τα πολεοδομικά προβλήματα, τον λόγο πήρε το μέλος της διοίκησης του Επιμελητηρίου, Σωτήρη Ροϊνός. Ο ίδιος, με περισσή παρρησία, προέβη σε μια σοβαρή διαπίστωση-καταγγελία που προκάλεσε αίσθηση. Στηλίτευσε το γεγονός ότι, όπως ισχυρίστηκε, ένα μεγάλο ποσοστό καταστημάτων εστίασης στη Σπάρτη, σερβίρει στους επισκέπτες ελιές Καλαμών άθλιας ποιότητας. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, είναι ανεπίτρεπτο και υποκριτικό να διαφημίζουμε σε διεθνείς εκθέσεις την κορωνίδα της λακωνικής παραγωγής, και την ίδια στιγμή, στα τραπέζια της έδρας μας, να προσφέρουμε υποβαθμισμένο προϊόν.
Παράλληλα, από τους παρευρισκόμενους εκφράστηκε προβληματισμός για την ανάγκη ουσιαστικής στήριξης του αγρότη στο χωράφι, καθώς η έλλειψη εγχώριας παραγωγής οδηγεί στην εισβολή εισαγόμενων προϊόντων, όπως λχ πατάτες Αιγύπτου και μελιτζάνες Ιράν, στις τοπικές αγορές.
