Το φάντασμα της δημογραφικής συρρίκνωσης και της απειλούμενης ερήμωσης αποτελεί πλέον το πιο πιεστικό διακύβευμα και πρόκληση για τη Μάνη. Σε έναν κόσμο όπου οι ραγδαίες μεταβολές ανατρέπουν βίαια τις υφιστάμενες οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές δομές, η απουσία ενός ουσιαστικού και μακρόπνοου κρατικού σχεδιασμού οδήγησε στο θλιβερό αποτέλεσμα που βιώνει η μανιάτικη -και όχι μόνο- κοινωνία σήμερα. Ολόκληρες περιοχές και ιδίως χωριά, να «αδειάζουν» από κατοίκους και να μαραζώνουν χρόνο με τον χρόνο. Η τάση φυγής προς τα μεγάλα αστικά κέντρα, προς αναζήτηση εργασίας, ευκαιριών και ψυχαγωγίας, φαντάζει για πολλούς ως η μόνη διέξοδος για μια καλύτερη ζωή. Ωστόσο, ο πραγματικός πλούτος κάθε τόπου δεν είναι άλλος από τον πληθυσμό και τις αρετές του, οι πολύτιμοι ανθρώπινοι πόροι που κρατούν τις «Θερμοπύλες» της επαρχίας ζωντανές.
Απέναντι σε αυτή τη συνθήκη, η πρόσφατη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ανατολικής Μάνης να ανάψει «πράσινο φως» για τη δημιουργία Ακαδημίας Επαγγελματικής Κατάρτισης στον Κότρωνα, συνιστά μια δομική παρέμβαση με αναπτυξιακό προσανατολισμό. Εστιάζοντας στοχευμένα στους πυλώνες της αγροτοκτηνοτροφίας και της μελισσοκομίας, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία επιδιώκει να μετατρέψει την περιοχή σε έναν εκπαιδευτικό θύλακα, ικανό να εφοδιάσει το έμψυχο δυναμικό του τόπου με σύγχρονα γνωστικά εργαλεία και εξειδικευμένες πρακτικές.
Η δυναμική της παραγωγής
και η συγκράτηση στις πατρογονικές εστίες
Η επιλογή του Πρωτογενούς Τομέα δεν είναι τυχαία, καθώς ευθυγραμμίζεται με τη δυναμική που αναπτύσσουν τα τελευταία χρόνια ανάλογα προγράμματα σε πανελλαδικό επίπεδο, αναδεικνύοντας τις προοπτικές ενός κλάδου που επαναπροσδιορίζεται ριζικά. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί στην πράξη, καθώς η νέα δομή καλείται να γεφυρώσει το θεωρητικό υπόβαθρο με την πραγματική αγορά και την επιχειρηματικότητα, εισάγοντας την καινοτομία στις παραδοσιακές καλλιέργειες.
Μέσα από αυτή την παραγωγική ανασυγκρότηση, ο απώτερος σκοπός παραμένει βαθιά κοινωνικός. Στόχος είναι η δημιουργία στέρεων επαγγελματικών διεξόδων για τους νέους της Μάνης και, κατ’ επέκταση, η συγκράτηση του πληθυσμού στις πατρογονικές εστίες, εκεί όπου η ερήμωση απειλεί πλέον να σβήσει την ίδια τη συνέχεια της υπαίθρου.
Το φιλόδοξο σχέδιο του Π. Ανδρεάκου
Ο δήμαρχος Ανατολικής Μάνης, Πέτρος Ανδρεάκος, επιμένει τα τελευταία χρόνια στον πολιτικό του λόγο να επικεντρώνεται στην ερήμωση της περιοχής, αναζητώντας τη λύση μέσω της ίδρυσης μιας ανώτερης σχολής. Στο πλαίσιο αυτό, η ίδρυση Ακαδημίας στον Κότρωνα εισήχθη προς συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο της 22ας Μαΐου.
Για την τεκμηρίωση του εγχειρήματος, ο δήμαρχος προσκάλεσε στη συνεδρίαση τον Κοσμήτορα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Καθηγητή και μελετητή Γ. Κυπραίο, ο οποίος συνέταξε τη σχετική μελέτη, αναδεικνύοντας τόσο τα δυνατά, όσο και τα αδύναμα σημεία της πρότασης.
Ανοίγοντας τον διάλογο, ο δήμαρχος έθεσε στο τραπέζι την εισήγηση για την ίδρυση Ακαδημίας στον Κότρωνα, με εκτιμώμενες ετήσιες λειτουργικές δαπάνες περί τις 200 χιλιάδες ευρώ. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο δήμος θα λειτουργήσει ως ο αποκλειστικός οικονομικός φορέας, παραχωρώντας τις κτιριακές εγκαταστάσεις και αναλαμβάνοντας τα λειτουργικά έξοδα, τους χώρους διδασκαλίας, τον εξοπλισμό, καθώς και το σχήμα κάλυψης των δαπανών. Επιπλέον, δεσμεύεται για τη λειτουργία της πρακτικής εξάσκησης, την εξεύρεση επιχειρήσεων για την απορρόφηση των αποφοίτων, με μια ελάχιστη υποστήριξη του έργου για μια εξαετία.
Από την πλευρά του, ο κ. Κυπραίος, αναλύοντας τα δεδομένα, υποστήριξε ότι το εγχείρημα μπορεί να στεφθεί με επιτυχία, φέρνοντας ως παράδειγμα την αντίστοιχη πρόσφατη ίδρυση της Ακαδημίας Φαρμάκων στην Τρίπολη.
Τα ερωτήματα της αντιπολίτευσης
και η σιωπή της πλειοψηφίας
Η συζήτηση εντός της αιθούσης δεν στερήθηκε σκεπτικισμού. Η πτέρυγα της αντιπολίτευσης έθεσε καίρια ερωτήματα ουσίας, επιχειρώντας να προσγειώσει το θέμα σε ρεαλιστική τροχιά, δομώντας την επιχειρηματολογία της γύρω από ένα κρίσιμο τρίπτυχο: εχέγγυα για την επιτυχία, άμεση απορρόφηση στην αγορά εργασίας και ένα σύγχρονο, ελκυστικό πρόγραμμα σπουδών.
Αντίθετα, από την πλευρά της συμπολίτευσης, η κριτική προσέγγιση απουσίαζε. Ελάχιστοι σύμβουλοι τοποθετήθηκαν και αυτοί περιορίστηκαν σε εκδηλώσεις θαυμασμού, αποφεύγοντας να θίξουν τα φλέγοντα ζητήματα υλοποίησης που μοιραία γεννά ένα τέτοιο εγχείρημα.
Η εναλλακτική πρόταση Μιχαλακάκου
για ΙΕΚ Τουρισμού-Μαγειρικής
Πριν την ολοκλήρωση της συνεδρίασης, ο δημοτικός σύμβουλος της αντιπολίτευσης, Παύλος Μιχαλακάκος, κατέθεσε μια σαφώς διαφοροποιημένη αντίπροταση. Η δική του προσέγγιση εδράζεται στην άμεση λειτουργία του ΙΕΚ στο Γύθειο, το οποίο διαθέτει θεσμοθετημένο ΦΕΚ ήδη από το 2013. Ο κ. Μιχαλακάκος πρότεινε τη δημιουργία τμημάτων Τουρισμού και Μαγείρων, ειδικότητες που όχι μόνο ενδείκνυνται για την περιοχή, αλλά παρουσιάζουν και τεράστια ζήτηση. Διευκρίνισε, μάλιστα, ότι η κίνηση αυτή δεν ακυρώνει την προοπτική του Κότρωνα, καθώς η μελλοντική Ακαδημία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως παράρτημα του ΙΕΚ. Αναλύοντας το σκεπτικό του, ο κ. Μιχαλακάκος επεσήμανε: «Με αυτό λοιπόν σαν βάση και με πολύ λίγες δαπάνες διαθέτοντας ουσιαστικά μόνο μια αίθουσα με κάποιους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, μπορούμε: 1ον. Να ιδρύσουμε τμήμα τουρισμού και 2ον. Αξιοποιώντας τις εγκαταστάσεις του Στρατώνα που μόλις καταργήθηκε να ιδρύσουμε και τμήμα με Σχολή Μαγείρων. Τμήματα με ουσιαστικό εργασιακό αντικείμενο όπου οι απόφοιτοι μπορούν άνετα να απορροφηθούν από τις πολυάριθμες τοπικές τουριστικές επιχειρήσεις που διψάνε κυριολεκτικά για τις συγκεκριμένες ειδικότητες. Το εγχείρημα αυτό είναι και πρακτικά ευκολότερο, αφού μέχρι να λειτουργήσει αυτοτελώς, μπορεί να συνεπικουρηθεί από το ΣΑΕΚ Σπάρτης και σε σύντομο χρονικό διάστημα αφού θα έχει αρχίσει να λειτουργεί το δικό μας ΙΕΚ στο Γύθειο να δούμε και τι μπορεί να γίνει σε αυτά τα κτίρια του Κότρωνα τα οποία θα μπορούν να λειτουργούν ως παραρτήματά του. Θεωρώ ότι τα παραπάνω που επισήμανα είναι υλοποιήσιμα, ανέξοδα και λειτουργικά, διότι οι ασκούμενοι μετά την φοίτησή τους μπορούν άνετα να εργαστούν σε τοπικές επιχειρήσεις που ήδη ψάχνουν να τους βρουν, χωρίς ο δήμος μας να δεσμεύεται οικονομικά ούτε βραχυπρόθεσμα, ούτε μακροπρόθεσμα».
Η τοποθέτησή του έκλεισε με μια αιχμηρή οικονομική προειδοποίηση, καθώς ο ίδιος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Λυπάμαι που θα στεναχωρήσω αρκετούς από εδώ μέσα, αλλά ψηφίζω κατά, διότι το 1.200.000 είναι πάρα πολλά για να πάνε άκλαφτα...».
Η ανάγκη για σταθερά βήματα πριν να είναι αργά
Το ζήτημα, όπως είναι φυσικό, έχει προκαλέσει συζητήσεις και διεργασίες στα παρασκήνια της τοπικής κοινωνίας. Καλά πληροφορημένες πηγές και παράγοντες από το περιβάλλον της Μάνης που γνωρίζουν σε βάθος την ανθρωπογεωγραφία και τις ανάγκες του τόπου, σχολιάζοντας τις εξελίξεις, διαμηνύουν με νόημα ότι σε κάθε σοβαρή αναπτυξιακή προσπάθεια πρέπει να ζυγίζονται και να σταθμίζονται με ακρίβεια τα εμπόδια, τα κόστη και το επιχειρηματικό ρίσκο. Από τους ίδιους κύκλους ξεκαθαρίζεται ότι δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση για «ανάθεμα» στη δημαρχιακή πρόταση. Τουναντίον, στον Π. Ανδρεάκο πιστώνεται ότι άνοιξε με θάρρος το κρίσιμο θέμα της δημογραφικής αποψίλωσης.
Ωστόσο, η κοινή συνισταμένη των εκτιμήσεων συγκλίνει στο ότι οι συνθήκες φαντάζουν πλέον ώριμες ώστε να ξεκινήσει άμεσα η υλοποίηση του ΙΕΚ στο Γύθειο, μια κίνηση που θα άνοιγε τον εκπαιδευτικό και αναπτυξιακό χάρτη και για τις υπόλοιπες περιοχές της Μάνης. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές. Οφείλουμε να δράσουμε με σύνεση και ρεαλισμό, για να μην αντιληφθούμε, όταν πια θα είναι αργά, «Ιθάκες τι σημαίνουν», λένε με νόημα κάποιοι.
