Η σερτραλίνη, ένα από τα πιο διαδεδομένα αντικαταθλιπτικά στον κόσμο, δεν παραμένει μόνο στον ανθρώπινο οργανισμό. Μέρος της αποβάλλεται μέσω των λυμάτων και, όταν η επεξεργασία τους είναι ανεπαρκής, μπορεί να καταλήξει στη θάλασσα. Αυτό καταδεικνύει νέα έρευνα του EcoShark Project, που εντόπισε σερτραλίνη στον εγκεφαλικό ιστό σφυροκέφαλων καρχαριών στις ακτές του Ρίο ντε Τζανέιρο.
Τα ζώα ανήκαν στα κρισίμως απειλούμενα είδη Sphyrna lewini και Sphyrna zygaena. Είχαν παγιδευτεί κατά λάθος σε αλιευτικά δίχτυα κοντά στις παραλίες Recreio, Barra da Tijuca και Copacabana και παραδόθηκαν στους ερευνητές για ανάλυση.
Πώς καταλήγουν στη θάλασσα
Οι καρχαρίες, ως κορυφαίοι θηρευτές, συσσωρεύουν ρύπους μέσω της τροφικής αλυσίδας. Εκτός από ουσίες που υπάρχουν στο νερό και τα ιζήματα, προσλαμβάνουν και φαρμακευτικά κατάλοιπα που έχουν ήδη συσσωρευτεί στα θηράματά τους.
Οι συμβατικές μονάδες επεξεργασίας λυμάτων δεν απομακρύνουν αποτελεσματικά πολλές φαρμακευτικές ενώσεις. Στην πολιτεία του Ρίο ντε Τζανέιρο, μόνο περίπου το 47% των λυμάτων υφίσταται επαρκή επεξεργασία, με αποτέλεσμα σημαντικές ποσότητες να καταλήγουν στη θάλασσα.
Πώς επηρεάζουν τους καρχαρίες
Η παρουσία της σερτραλίνης στον εγκέφαλο των καρχαριών προκαλεί ανησυχία, καθώς το φάρμακο δρα στο σύστημα της σεροτονίνης. Αν και δεν αποδεικνύεται ότι μεταβάλλει τη συμπεριφορά τους, εργαστηριακές μελέτες σε άλλα ψάρια έχουν δείξει ότι ακόμη και χαμηλές συγκεντρώσεις μπορεί να επηρεάσουν την κίνηση, τη μάθηση και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι δεν υπάρχει σύνδεση με επιθέσεις καρχαριών. Το πραγματικό ζήτημα είναι οι άγνωστες ακόμη συνέπειες της συνεχούς έκθεσης της θαλάσσιας ζωής σε φαρμακευτικούς ρύπους.
Τρεις αλληλένδετες κρίσεις
Η έρευνα αναδεικνύει τρία αλληλένδετα προβλήματα: την αυξανόμενη χρήση αντικαταθλιπτικών, την ανεπαρκή επεξεργασία λυμάτων και την επιβάρυνση ειδών που ήδη απειλούνται με εξαφάνιση. Οι ερευνητές ζητούν συστηματική παρακολούθηση των φαρμακευτικών ουσιών στη θαλάσσια πανίδα, αναβάθμιση των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων και ενίσχυση της έρευνας για τις επιπτώσεις των φαρμακευτικών καταλοίπων στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Το κείμενο έχει μειωθεί περίπου κατά 20-25%, χωρίς να αλλάξει η δομή ή να χαθούν οι βασικές πληροφορίες. Είναι επίσης λίγο πιο «σφιχτό» και κατάλληλο για έντυπη δημοσίευση.
