Το υπό ανέγερση, νέο Νοσοκομείο Σπάρτης αποτελεί, αναμφισβήτητα, ένα από τα σπουδαιότερα έργα υποδομής υγείας που υλοποιούνται σήμερα στην ελληνική περιφέρεια και η Λακωνία θα έχει την τύχη και το προνόμιο να δρέψει, σύντομα, τους καρπούς της εμβληματικής πρωτοβουλίας του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Ένα νευραλγικό έργο που δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά σχεδιάζεται για να καλύψει τις ανάγκες για τις επόμενες δεκαετίες, αναβαθμίζοντας καταλυτικά τη Δημόσια Υγεία. Η κατασκευή της υπερσύγχρονης μονάδας, μέσω τεράστιας, αποκλειστικής δωρεάς του ΙΣΝ, προχωρά ταχύρρυθμα και σταθερά, ενώ η τοπική κοινωνία παρακολουθεί με έντονο ενδιαφέρον κάθε βήμα.
Με αφορμή την 9η ανοιχτή συνάντηση ενημέρωσης για το νέο Νοσοκομείο, που διοργανώνει το ΙΣΝ, την προσεχή Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου (6 μμ) στο Κλειστό Γυμναστήριο Σπάρτης, ο «ΛΤ» συνομίλησε με τον Πάνο Παπούλια, Διοικητικό Διευθυντή του Ιδρύματος. Σε μια μεστή εφ’ όλης της ύλης συζήτηση, ο κ. Παπούλιας φωτίζει κρίσιμα ζητήματα και πτυχές του εν εξελίξει πρότζεκτ. Από το χρονοδιάγραμμα και τις προκλήσεις των εργασιών, μέχρι τη νομική υπόσταση του νοσοκομείου και τη σημασία του για την κοινωνία.
Με λόγο μετρημένο, καθαρό και περιεκτικό, που συνδυάζει γνώση, θεσμική σαφήνεια και ανθρώπινη προσέγγιση, χωρίς βερμπαλισμούς και διάθεση αυτοπροβολής, ο Π. Παπούλιας έχει καταφέρει να κερδίσει την εκτίμηση, μέσα από τη σταθερή παρουσία του στη Σπάρτη και τις απαντήσεις χωρίς υπεκφυγές. Με ευγένεια και διακριτικότητα, αλλά και δυναμισμό που εκδηλώνεται σε πράξεις, αντιμετωπίζει το νοσοκομείο, όχι απλώς ως άλλη μια μεγάλη κατασκευή, αλλά ως μια ζωντανή υποδομή με επίκεντρο τον ασθενή, τον εργαζόμενο, εν γένει την κοινότητα ενός ολόκληρου νομού.
«Δεν υπάρχει ένδειξη ουσιαστικής απόκλισης από τον βασικό σχεδιασμό»
Στο ερώτημα του «ΛΤ» για τη φάση του έργου και τον ρεαλισμό του χρονοδιαγράμματος, ο Πάνος Παπούλιας αναφέρει ότι: «Το έργο του νέου Γενικού Νοσοκομείου Σπάρτης βρίσκεται σε ενεργό κατασκευαστικό στάδιο. Αυτή την περίοδο εξελίσσονται παράλληλα οι εργασίες σκυροδέτησης, η ανωδομή του κτιρίου και κρίσιμες εσωτερικές παρεμβάσεις, με τα συνεργεία να δουλεύουν σε διαφορετικά μέτωπα ώστε να τηρείται ο προγραμματισμός. Τα επόμενα βασικά ορόσημα αφορούν την ολοκλήρωση της ανωδομής, την επιτάχυνση των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων και την πρόοδο στην εσωτερική διαμόρφωση των χώρων, ώστε το νοσοκομείο να αποκτήσει πλήρη λειτουργική “ταυτότητα”. Το χρονοδιάγραμμα που προβλέπει σταδιακή λειτουργία από το 2027 παραμένει ο κοινός στόχος όλων των εμπλεκομένων. Όπως σε κάθε μεγάλο δημόσιο έργο, προκύπτουν τεχνικές και οργανωτικές προκλήσεις που απαιτούν συνεχή συντονισμό, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ένδειξη ουσιαστικής απόκλισης από τον βασικό σχεδιασμό».
Με δεδομένη την πρόοδο του έργου, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η άμεση επικοινωνία με την τοπική κοινωνία, όπως εξηγεί ο κ. Παπούλιας, για την επικείμενη συνάντηση στη Σπάρτη: «Η ενημέρωση θα επικεντρωθεί, πρώτα απ’ όλα, στην πρόοδο του έργου: τι έχει ολοκληρωθεί, τι βρίσκεται σε εξέλιξη και ποια είναι τα άμεσα επόμενα βήματα. Θα παρουσιαστούν επίσης τα κρίσιμα ορόσημα που ακολουθούν, με τρόπο σαφή, ώστε η τοπική κοινωνία να έχει καθαρή εικόνα για την πορεία του έργου. Παράλληλα, θα δοθεί έμφαση στη συνολική φιλοσοφία του νέου νοσοκομείου: στη λειτουργικότητα, στην εργονομία, στην ποιότητα των χώρων, στις προδιαγραφές ασφάλειας και στην εμπειρία του ασθενούς και του προσωπικού. Σκοπός της συνάντησης είναι ο ανοιχτός διάλογος, η αξιόπιστη πληροφόρηση και η απάντηση σε εύλογα ερωτήματα ή ανησυχίες που εκφράζονται».
Η συζήτηση οδηγείται αναπόφευκτα και στις απαιτήσεις ενός σύνθετου έργου τέτοιου βεληνεκούς: «Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ο συνδυασμός πολύ υψηλών διεθνών προδιαγραφών με τις απαιτήσεις ενός σύνθετου δημόσιου έργου στην Ελλάδα. Ένα σύγχρονο νοσοκομείο δεν είναι απλώς ένα κτιριακό σύνολο: είναι ένα τεχνικά “ζωντανό” σύστημα, όπου η ασφάλεια, η ροή των λειτουργιών, η ανθεκτικότητα και η βιωσιμότητα πρέπει να συνυπάρχουν χωρίς συμβιβασμούς. Αυτό προϋποθέτει διαρκή τεχνικό έλεγχο, στενή συνεργασία μεταξύ των εμπλεκομένων και προσεκτική διαχείριση πολλών παράλληλων εργασιών. Έχουν γίνει επιμέρους προσαρμογές και βελτιστοποιήσεις, όπως συμβαίνει σε έργα αυτής της κλίμακας, όχι όμως εκπτώσεις στην ποιότητα ή στη φιλοσοφία. Κάθε αλλαγή αξιολογείται με γνώμονα τη μακροχρόνια λειτουργία και το δημόσιο όφελος», υπογραμμίζει ο Π. Παπούλιας.
Σε ό,τι αφορά την επόμενη ημέρα μετά την αποπεράτωση και παράδοση του έργου, αποσαφηνίζει: «Το νέο Νοσοκομείο Σπάρτης θα ανήκει και θα λειτουργεί αποκλειστικά από το Ελληνικό Δημόσιο, ως μέρος του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ). Ο ρόλος του ΙΣΝ ολοκληρώνεται με την παράδοση ενός πλήρως εξοπλισμένου και σύγχρονου νοσοκομείου, σχεδιασμένου ώστε να ανταποκρίνεται σε σύγχρονες ανάγκες περίθαλψης. Από εκεί και πέρα, η διοίκηση, η λειτουργία και η παροχή υπηρεσιών υγείας αποτελούν αρμοδιότητα της Πολιτείας. Tο Ίδρυμα, διαχρονικά, δείχνει σεβασμό στο δημόσιο χαρακτήρα των θεσμών της Ελληνικής Πολιτείας και παραμένει διαθέσιμο ως εταίρος γνώσης και υποστήριξης αναφορικά με τα έργα που έχει δωρίσει στην Κοινωνία, χωρίς να υποκαθιστά τους δημόσιους φορείς».
Στην κουβέντα μπαίνει και η εύλογη ανησυχία για την κάλυψη του νέου νοσοκομείου με ανθρώπινο δυναμικό, με τον κ. Παπούλια να διευκρινίζει: «Η στελέχωση ενός δημόσιου νοσοκομείου αποτελεί ευθύνη και αρμοδιότητα της Πολιτείας. Το ΙΣΝ από την αρχή επιδιώκει να σχεδιάζει υποδομές που συμβάλλουν έμπρακτα στη δημιουργία ενός ελκυστικού εργασιακού περιβάλλοντος: σύγχρονες εγκαταστάσεις, ανθρώπινοι χώροι, λειτουργική οργάνωση, έμφαση στην ασφάλεια και στην ποιότητα. Η εμπειρία δείχνει ότι όταν οι επαγγελματίες υγείας εργάζονται σε αξιοπρεπείς, καλά σχεδιασμένους χώρους, υποστηρίζονται καλύτερα στην καθημερινότητά τους και μπορούν να προσφέρουν ποιοτικότερη φροντίδα. Η πεποίθηση είναι πως ένα σύγχρονο και καλά σχεδιασμένο νοσοκομείο δημιουργεί ισχυρότερες προϋποθέσεις για να στελεχωθεί και να λειτουργήσει αποτελεσματικά, προς όφελος εργαζομένων και ασθενών».
«Λειτουργία, διοίκηση, στελέχωση και παροχή υπηρεσιών εξ ολοκλήρου στο ΕΣΥ»
Επιμένοντας στη ερώτησή μας για το καθεστώς λειτουργίας της μελλούμενης μονάδας, κλείνει τα σενάρια και την παραφιλολογία, ξεκαθαρίζοντας: «Το νέο Νοσοκομείο Σπάρτης θα είναι απολύτως και αδιαπραγμάτευτα δημόσιο. Η σύγχυση που κατά καιρούς εμφανίζεται σχετίζεται κυρίως με το γεγονός ότι η κατασκευή και ο εξοπλισμός χρηματοδοτούνται μέσω δωρεάς του ΙΣΝ. Αυτό, όμως, δεν αλλάζει τον χαρακτήρα του φορέα: η λειτουργία, η διοίκηση, η στελέχωση και η παροχή υπηρεσιών υγείας θα ανήκουν εξ ολοκλήρου στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Δεν προβλέπεται καμία μορφή ιδιωτικής διαχείρισης ή ιδιωτικής λειτουργίας. Αντίθετα, η φιλοσοφία της δωρεάς είναι να ενισχύσει το δημόσιο σύστημα, αναβαθμίζοντας τις υποδομές και τις συνθήκες φροντίδας για όλους, ισότιμα».
Αφήνοντας για λίγο το θεσμικό επίπεδο, μετά από νύξη του «ΛΤ», μιλά και σε προσωπικό τόνο για τη σχέση του με το έργο: «Πρώτα απ’ όλα, η αίσθηση ότι δημιουργείται μια υποδομή που θα υπηρετεί για δεκαετίες τους κατοίκους της Λακωνίας. Ένα νοσοκομείο δεν είναι απλώς ένα κτίριο: είναι ένας χώρος φροντίδας, αξιοπρέπειας και ασφάλειας, όπου οι άνθρωποι θα ζητούν βοήθεια στις πιο ευάλωτες στιγμές τους. Υπερηφάνεια προκαλεί επίσης το γεγονός ότι το έργο αντιμετωπίζεται με σεβασμό στη λειτουργικότητα και στην ποιότητα των χώρων, έτσι ώστε να εξυπηρετεί πραγματικές ανάγκες. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ανταπόκριση της τοπικής κοινωνίας: το ενδιαφέρον, η συμμετοχή και ο ουσιαστικός διάλογος γύρω από το έργο επιβεβαιώνουν πόσο βαθιά κοινωνική είναι αυτή η προσπάθεια».
«Στη Σπάρτη υπάρχει έντονη συναισθηματική σύνδεση των πολιτών με το νοσοκομείο»
Η ανθρώπινη αυτή διάσταση, όπως εξηγεί ο κ. Παπούλιας, έχει διαμορφωθεί μέσα από την επαφή με την ίδια την τοπική κοινωνία: «Στη Σπάρτη υπάρχει μία έντονη συναισθηματική σύνδεση των πολιτών με το νοσοκομείο. Οι συζητήσεις που γίνονται δεν περιορίζονται σε τεχνικά χαρακτηριστικά ή χρονοδιαγράμματα, αλλά συχνά φέρνουν στο προσκήνιο προσωπικές ιστορίες, μνήμες, ανάγκες και προσδοκίες. Αυτό δίνει στο έργο ένα πρόσθετο βάρος ευθύνης: υπενθυμίζει ότι, ειδικά στην υγεία, ο αντίκτυπος είναι άμεσος και βαθιά ανθρώπινος. Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της διαρκούς ενημέρωσης και της διαφάνειας, ώστε οι πολίτες να νιώθουν συμμέτοχοι και όχι απλοί θεατές. Είναι ένα πολύτιμο μάθημα για το πώς τα έργα υποδομής πρέπει να συνοδεύονται από εμπιστοσύνη και κοινωνικό διάλογο, ειδικά στην περίπτωση της κατασκευής του Νοσοκομείου της Σπάρτης, όπου η κατασκευή του νέου κτιρίου συνυπάρχει με το παλιό, μία συνθήκη που θέλει την αμέριστη συνεργασία όλων στο εγχείρημα».
Η συζήτηση ανοίγει προς τη συνολικότερη παρουσία του Ιδρύματος στην περιοχή και τις σκέψεις για ενδεχόμενη διεύρυνση του «αποτυπώματος» του φορέα στη Λακωνία: «Το ΙΣΝ δεν λειτουργεί με λογική γεωγραφικής “δέσμευσης”, αλλά με βάση τις ανάγκες, τις στρατηγικές του προτεραιότητες και το δυνητικό κοινωνικό αποτύπωμα κάθε πρωτοβουλίας. Ωστόσο, η Λακωνία αποτελεί διαχρονικά περιοχή ουσιαστικής παρουσίας του Ιδρύματος, κάτι που αναγνωρίζεται και από τους ίδιους τους πολίτες. Στη Λακωνία, με την υποστήριξη του ΙΣΝ, βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικές πρωτοβουλίες: η προσπάθεια μιας ομάδας πέντε φίλων να γράψει ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του χωριού τους, της Βαμβακού, με τη διαμόρφωση ενός σχεδίου αναβίωσής του• η αναβάθμιση του Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης• καθώς και η κατασκευή του κτιριακού συγκροτήματος που θα στεγάσει τη Σχολή Αγιογραφίας και Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως. Πρόκειται για έργα που θα υλοποιηθούν στο εγγύς μέλλον και συνεχίζουν την παράδοση υποστήριξης της γενέτειρας του Ιδρυτή μας, της Λακωνίας –μιας παράδοσης που αποτυπώνεται και σε ολοκληρωμένες δωρεές, όπως, μεταξύ άλλων, η προστασία και ανάδειξη του χώρου “Οικία των Ψηφιδωτών”.
Ποια είναι όμως η στρατηγική και η θεώρηση πίσω από τη «Διεθνή Πρωτοβουλία για την Υγεία» του ΙΣΝ; Ο Π. Παπούλιας παρατηρεί ότι «στοχεύει (σσ η Πρωτοβουλία) στη συνολική ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας, όχι αποσπασματικά αλλά ολιστικά. Υποδομές, εξοπλισμός, εκπαίδευση, ανάπτυξη νέων πρακτικών φροντίδας και βελτίωση της εμπειρίας του ασθενούς αποτελούν κομμάτια της ίδιας στρατηγικής: να μπει ο άνθρωπος στο επίκεντρο και να στηριχθούν οι επαγγελματίες υγείας με σύγχρονα εργαλεία και κατάλληλους χώρους. Η φιλοσοφία είναι ότι η ποιότητα στην υγεία δεν εξαρτάται μόνο από την ιατρική πράξη, αλλά και από το περιβάλλον όπου αυτή πραγματοποιείται, από την ασφάλεια, από την οργάνωση και από την κουλτούρα φροντίδας. Με αυτή τη λογική, τα νοσοκομεία αντιμετωπίζονται ως υποδομές κοινωνικής συνοχής».
«Επιτυχία ενός έργου είναι όταν ζει μέσα στην κοινωνία»
Με αυτό το σκεπτικό, διατυπώνει και το δικό του μέτρο για το πότε ένα έργο εκπληρώνει πραγματικά τον σκοπό του: «Όταν ένα έργο ζει μέσα στην κοινωνία: όταν χρησιμοποιείται καθημερινά, γίνεται μέρος της κοινότητας και προσφέρει απτή αξία. Όταν βελτιώνει την ποιότητα ζωής, ενισχύει την πρόσβαση σε υπηρεσίες και καλλιεργεί εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Η επιτυχία δεν μετριέται μόνο με την ολοκλήρωση ενός έργου ή με τεχνικούς δείκτες, αλλά κυρίως με τον κοινωνικό αντίκτυπο που αποτυπώνεται στον χρόνο. Ένα νοσοκομείο πετυχαίνει όταν οι πολίτες νιώθουν ότι τους φροντίζει με αξιοπρέπεια, όταν το προσωπικό μπορεί να εργαστεί με ασφάλεια και όταν οι υπηρεσίες υγείας γίνονται πιο αξιόπιστες και αποτελεσματικές. Η πραγματική «αξιολόγηση» γίνεται μέσα από τη ζωή που φιλοξενεί το έργο».
Κλείνοντας, με αφορμή τη συμπλήρωση τριών δεκαετιών δράσης του ΙΣΝ, του δίνουμε «πάσα» για ένα μήνυμα: «Τα 30 χρόνια δράσης αποτελούν, πάνω απ’ όλα, μια ευκαιρία ευγνωμοσύνης και ευθύνης. Ευγνωμοσύνης προς τις κοινωνίες που εμπιστεύονται το έργο του Ιδρύματος και προς όλους όσοι συνεργάζονται για να υλοποιούνται πρωτοβουλίες με κοινωνικό όφελος. Και ευθύνης να συνεχιστεί η προσπάθεια με την ίδια συνέπεια, σεβασμό και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Το ΙΣΝ θα συνεχίσει να επενδύει σε πρωτοβουλίες που ενισχύουν την υγεία, τον πολιτισμό και την παιδεία, με επίκεντρο τον άνθρωπο και με στόχο έργα που μένουν, λειτουργούν και υπηρετούν πραγματικές ανάγκες. Η επέτειος δεν είναι “τέλος κύκλου”, αλλά υπενθύμιση ότι ο δημόσιος σκοπός απαιτεί διαρκή προσήλωση, σοβαρότητα και αίσθηση μέτρου», καταλήγει ο Πάνος Παπούλιας.
Λίγα λόγια για τον Π. Παπούλια
Ο Πάνος Παπούλιας είναι κάτοχος πτυχίου BA στην Πολιτική, τα Οικονομικά και την Φιλοσοφία (ειδίκευση στα Οικονομικά) από το University of York του Ηνωμένου Βασιλείου, MSc. στην Πολιτική Θεωρία από το London School of Economics, επίσης του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και κάτοχος MBA από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 2007, ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στην Διακυβέρνηση (Government) στο London School of Economics με θέμα τη σχέση μεταξύ του Ηθικού Πλουραλισμού και των Φιλελεύθερων πολιτικών δογμάτων. Δίδαξε διάφορα προπτυχιακά μαθήματα πολιτικής θεωρίας στο LSE, προτού εργαστεί ως Επικεφαλής Επενδύσεων σε μία από τις κορυφαίες ελληνικές βαριές βιομηχανίες αλουμινίου. Από το 2013 έως το 2015, εργάστηκε ως Σύμβουλος Διοίκησης και στη συνέχεια ως Διευθυντής Λειτουργιών (Operations Manager) στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
