Νέο κύμα ενεργειακής ακρίβειας πιέζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς οι ανατιμήσεις στο φυσικό αέριο και το πετρέλαιο επιβαρύνουν την ηλεκτροδότηση, τη θέρμανση και τις μετακινήσεις. Κυβέρνηση και ευρωπαϊκοί θεσμοί αναζητούν παρεμβάσεις για τον περιορισμό των επιπτώσεων, χωρίς ακόμη να έχει συμφωνηθεί κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο χρηματοδότησης νέων ενισχύσεων.
Το πρωί της Παρασκευής 30 Οκτωβρίου, η τιμή του φυσικού αερίου στο ολλανδικό χρηματιστήριο TTF έφθασε τα 101,30 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας ημερήσια άνοδο 3,45% και μηνιαία αύξηση άνω του 36%.
Στην Ελλάδα, η χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώθηκε στα 287,75 ευρώ/MWh, μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη. Η μέση τιμή του Οκτωβρίου έχει αυξηθεί κατά 24,3% έναντι του Σεπτεμβρίου, φθάνοντας τα 194,28 ευρώ/MWh.
Η εξέλιξη εντείνει την ανησυχία για τα κυμαινόμενα τιμολόγια του Νοεμβρίου, με τις τελικές χρεώσεις να εξαρτώνται από την πολιτική των προμηθευτών και τη δυνατότητα απορρόφησης των αυξήσεων.
Ως προστασία από τις διακυμάνσεις προβάλλονται τα σταθερά, «μπλε» τιμολόγια. Ενδεικτικά, έως το τέλος Οκτωβρίου η ΔΕΗ διατηρεί προσφορά με χρέωση 11 λεπτών ανά κιλοβατώρα και πάγιο 3,5 ευρώ.
Αντίστοιχη είναι η πίεση στα καύσιμα, με το Brent πάνω από τα 112 δολάρια το βαρέλι. Η αμόλυβδη στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 2,143 ευρώ το λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης στα 2,127 ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις 26 Οκτωβρίου, η χώρα έχει την έκτη ακριβότερη βενζίνη στην ΕΕ, κατά 9,7% πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ένα γέμισμα 50 λίτρων κοστίζει 107,15 ευρώ, έναντι 87,55 ευρώ στην Ισπανία και 86,50 ευρώ στην Κύπρο.
Ποιες παρεμβάσεις εξετάζονται
Η ελληνική κυβέρνηση ζητά μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα. Στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, ο αρμόδιος υπουργός Σταύρος Παπασταύρου έθεσε το αίτημα δυνατότητας ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής, ενώ πρότεινε κοινή συνεδρίαση των υπουργών Ενέργειας και Οικονομικών για τη χρηματοδότηση των παρεμβάσεων.
Ο ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν αναγνώρισε ότι μπορεί να απαιτηθούν επιδοτήσεις ακόμη και στα ορυκτά καύσιμα, υπό τον όρο ότι θα είναι στοχευμένες και προσωρινές. Παράλληλα, υποστήριξε τη μείωση της φορολογίας του ηλεκτρικού ρεύματος και ανακοίνωσε επιτάχυνση της αποδέσμευσης 42,6 εκατ. βαρελιών από στρατηγικά αποθέματα. Προειδοποίησε, πάντως, ότι παραμένει η προοπτική ενός χειμώνα με ακριβό ντίζελ.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες προκρίνουν παρεμβάσεις που περιορίζουν την κατανάλωση και την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, όπως η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, η αντικατάσταση κουφωμάτων και η θερμομόνωση κατοικιών. Όπως επισήμανε ο ευρωπαίος επίτροπος, η επάρκεια εφοδιασμού δεν αρκεί από μόνη της: ζητούμενο είναι η ενέργεια να παραμένει οικονομικά προσιτή, ώστε οι πολίτες να μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες θέρμανσης και μετακίνησής τους.
Στην Ελλάδα εξετάζεται παράταση των επιδοτήσεων καυσίμων για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου. Οι ανακοινώσεις αναμένονται στις 31 Οκτωβρίου, με τις πληροφορίες να συγκλίνουν στη διατήρηση ενίσχυσης 10 λεπτών ανά λίτρο για τη βενζίνη, 20 λεπτών για το πετρέλαιο κίνησης και συνολικά 40 λεπτών για το πετρέλαιο θέρμανσης, μαζί με τη συμμετοχή των διυλιστηρίων.
Ξεχωριστή παρέμβαση προετοιμάζεται για την ακτοπλοΐα, όπου η ετήσια δαπάνη καυσίμων εκτιμάται ότι θα διπλασιαστεί, προσεγγίζοντας τα 800 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας, Διονύσιο Θεοδωράτο, το ναυτιλιακό καύσιμο έχει αυξηθεί από περίπου 600 στα 1.200–1.300 ευρώ τον τόνο.
Η σχεδιαζόμενη επιδότηση ανέρχεται σε 16 λεπτά ανά λίτρο, αφορά αναδρομικά την κατανάλωση Σεπτεμβρίου–Οκτωβρίου και έχει κόστος 30–35 εκατ. ευρώ. Εκτιμάται ότι θα καλύψει το 20%–25% της πρόσθετης επιβάρυνσης των εταιρειών. Παραμένουν ανοιχτά η διάρκεια και ο χρόνος καταβολής της ενίσχυσης, ενώ το αυξημένο λειτουργικό κόστος δημιουργεί πιέσεις στον προγραμματισμό των δρομολογίων και στις τιμές των εισιτηρίων.
