Όλο και πιο συχνή γίνεται τα τελευταία χρόνια η παρουσία των χαβαρονιών στις ελληνικές πόλεις, με το ιδιαίτερα ευφυές κορακοειδές πτηνό να δημιουργεί πλέον μόνιμες αποικίες ακόμη και μέσα σε αστικά πάρκα.
Το χαβαρόνι (Corvus frugilegus), που μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες θεωρούνταν κυρίως χειμερινός επισκέπτης της χώρας, φαίνεται πως προσαρμόζεται πλέον μόνιμα στο αστικό περιβάλλον. Σύμφωνα με τον καθηγητή Βιολογίας Άγριας Πανίδας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, δρ Περικλή Μπίρτσα, η εξάπλωση του είδους συνδέεται με την αστικοποίηση, την αφθονία τροφής και τη μειωμένη παρουσία φυσικών θηρευτών μέσα στις πόλεις.
Τα πτηνά τρέφονται με έντομα, σπόρους, καλλιέργειες αλλά και υπολείμματα τροφών και απορρίμματα, γεγονός που τα βοηθά να επιβιώνουν εύκολα σε κατοικημένες περιοχές. Έτσι, μεγάλες αποικίες εμφανίζονται πλέον σε πάρκα, άλση και δενδροστοιχίες.
Το παράδειγμα της Καρδίτσας και οι ανησυχίες
Χαρακτηριστική θεωρείται η περίπτωση του πάρκου Παυσίλυπο στην Καρδίτσα, όπου από το 2021 καταγράφεται συνεχής αύξηση των αναπαραγόμενων ζευγαριών χαβαρονιών. Η παρουσία τους έχει προκαλέσει αντιδράσεις κατοίκων λόγω της έντονης ηχορύπανσης, των περιττωμάτων και της όχλησης σε κοινόχρηστους χώρους.
Ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας πραγματοποίησε παρακολούθηση της περιοχής και διαπίστωσε ότι το πάρκο λειτουργεί πλέον ως σταθερό σημείο φωλεοποίησης και κουρνιάσματος για χαβαρόνια και κάργιες.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν πως, αν και τα κορακοειδή αποτελούν σημαντικό μέρος της βιοποικιλότητας, η υπερσυγκέντρωσή τους σε αστικές περιοχές μπορεί να προκαλέσει οικολογικά και κοινωνικά προβλήματα. Σε ευρωπαϊκές πόλεις έχουν καταγραφεί περιστατικά καταστροφής φωλιών άλλων πτηνών, διασποράς απορριμμάτων αλλά και πιθανής μεταφοράς παθογόνων μικροοργανισμών.
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, οι ειδικοί απορρίπτουν λύσεις όπως η καταστροφή φωλιών, καθώς τα πτηνά συνήθως επιστρέφουν ή μετακινούνται σε κοντινές περιοχές. Αντίθετα, προτείνονται μέτρα όπως καλύτερη διαχείριση απορριμμάτων, περιορισμός των πηγών τροφής και ήπιες μέθοδοι αποτροπής. Σε ορισμένες περιπτώσεις εξετάζεται ακόμη και η χρήση εκπαιδευμένων αρπακτικών πτηνών μέσω ιερακοθηρίας για την απομάκρυνσή τους από ευαίσθητες περιοχές.
Όπως τονίζουν οι επιστήμονες, η αυξανόμενη παρουσία άγριας πανίδας στις πόλεις αποτελεί μία νέα πραγματικότητα που συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή και τις αλλαγές στη χρήση γης, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για την ισορροπία ανάμεσα στη βιοποικιλότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
