Για δεκαετίες η Ανταρκτική έμοιαζε να αντιστέκεται στην παγκόσμια υπερθέρμανση, καθώς οι πάγοι της αυξάνονταν. Όμως από το 2015 η εικόνα άλλαξε δραματικά, με τεράστιες απώλειες θαλάσσιου πάγου, που έφτασαν σε επίπεδα-ρεκόρ το 2023. Επιστήμονες εκτιμούν πλέον ότι βασική αιτία είναι η ενίσχυση των ανέμων, οι οποίοι μεταφέρουν θερμό νερό από τα βάθη του ωκεανού προς την επιφάνεια.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο «Science Advances», η απώλεια πάγου εξελίχθηκε σε τρία στάδια. Από το 2013 οι ισχυρότεροι άνεμοι άρχισαν να ανεβάζουν θερμό και αλμυρό νερό στην επιφάνεια. Το 2015 η ανάμιξη αυτών των υδάτων προκάλεσε ταχεία τήξη του πάγου, ιδιαίτερα στην Ανατολική Ανταρκτική. Από το 2018 και μετά δημιουργήθηκε ένας φαύλος κύκλος: με λιγότερο πάγο, ο ωκεανός παραμένει πιο θερμός και αλμυρός, εμποδίζοντας τον σχηματισμό νέου πάγου.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί τοπικό πρόβλημα. Ο θαλάσσιος πάγος της Ανταρκτικής λειτουργεί σαν «καθρέφτης» που αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία και συμβάλλει στη σταθερότητα των ωκεάνιων ρευμάτων. Η απώλειά του μπορεί να επιταχύνει την υπερθέρμανση του πλανήτη, να αποσταθεροποιήσει παγοκρηπίδες και να αυξήσει τη στάθμη των θαλασσών.
Η ερευνητική ομάδα τονίζει επίσης ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή και η τρύπα του όζοντος ενισχύουν τους ανέμους και τη μεταφορά θερμών υδάτων προς την επιφάνεια. Αν η κατάσταση συνεχιστεί, ο Νότιος Ωκεανός μπορεί να μετατραπεί από σταθεροποιητή του παγκόσμιου κλίματος σε επιταχυντή της υπερθέρμανσης.
Παράλληλα, νέα μελέτη Νορβηγών επιστημόνων προειδοποιεί ότι οι παγοκρηπίδες της Ανταρκτικής λιώνουν ταχύτερα απ’ όσο υπολόγιζαν τα κλιματικά μοντέλα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι θερμό ωκεάνιο νερό παγιδεύεται κάτω από τον πάγο, προκαλώντας τήξη έως και δέκα φορές πιο γρήγορη από το φυσιολογικό.
Οι παγοκρηπίδες λειτουργούν σαν φυσικό φράγμα που συγκρατεί τους παγετώνες της ηπείρου. Αν αποδυναμωθούν ή καταρρεύσουν, τεράστιες ποσότητες πάγου θα μπορούσαν να καταλήξουν στη θάλασσα. Το παγοκάλυμμα της Ανταρκτικής περιέχει αρκετό γλυκό νερό ώστε να αυξήσει τη στάθμη της θάλασσας έως και κατά 58 μέτρα, γεγονός που θα απειλούσε εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
