Στη σκοτεινή γεωγραφία των σύγχρονων gothic thrillers, λίγες ταινίες κατάφεραν τα τελευταία χρόνια να αποδώσουν τόσο πειστικά την αίσθηση της παλιάς, κλασικής αμερικανικής γοτθικής λογοτεχνίας όσο το «The Pale Blue Eye» του Scott Cooper. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη αστυνομικό μυστήριο εποχής, αλλά για μια ταινία που μοιάζει ν’ ανασαίνει μέσα από την υγρασία των χειμωνιάτικων δασών, μέσα από το τρεμάμενο φως των κεριών και τη βαριά σιωπή των ανθρώπων που κουβαλούν μυστικά πιο βαριά και από την ψυχή τους. Βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Louis Bayard, η ιστορία τοποθετείται το 1830 στη στρατιωτική ακαδημία του West Point και ακολουθεί τον κουρασμένο ντετέκτιβ Augustus Landor, τον οποίο ενσαρκώνει με σχεδόν υπνωτιστική εσωστρέφεια ο Christian Bale, καθώς ερευνά μια σειρά από φρικιαστικούς φόνους με τη βοήθεια ενός νεαρού δόκιμου που ονομάζεται Edgar Allan Poe.

Και κάπου εκεί, η ταινία παύει να είναι απλώς μια ιστορία μυστηρίου. Γιατί το πραγματικό της στοίχημα δεν είναι η αποκάλυψη του δολοφόνου, αλλά η γέννηση ενός λογοτεχνικού φαντάσματος. Ο νεαρός Poe, τον οποίο υποδύεται εξαιρετικά ο Harry Melling, δεν εμφανίζεται εδώ ως ο ήδη γνωστός «άρχοντας του μακάβριου», αλλά σαν ένας ευφυής, ευάλωτος και παράξενα θερμός νέος άνθρωπος, που ακόμη δεν έχει βυθιστεί ολοκληρωτικά στο σκοτάδι που αργότερα θα γεννήσει «Το Κοράκι», «Την Πτώση του Οίκου των Άσερ» ή την «Μαρτυριάρα καρδιά». Ο Scott Cooper έχει δηλώσει ότι ήθελε η ταινία να λειτουργεί και ως origin story (ιστορία προέλευσης) του Poe, φωτίζοντας τις εμπειρίες που θα τον οδηγήσουν αργότερα στις πιο σκοτεινές ατραπούς της λογοτεχνίας.

Και πράγματι, το αφιε΄ρωμα στον Edgar Allan Poe είναι διάχυτο σε κάθε επίπεδο της ταινίας. Όχι με επιφανειακές αναφορές ή easter eggs, αλλά μέσα από την ίδια την ατμόσφαιρα. Το χιόνι που καλύπτει το West Point θυμίζει νεκρικό σάβανο. Οι διάδρομοι μοιάζουν βγαλμένοι από εφιάλτη του 19ου αιώνα. Οι χαρακτήρες κουβαλούν εκείνη τη χαρακτηριστική «ποετική» μελαγχολία, όπου η ενοχή, η απώλεια και η εμμονή συνυπάρχουν σαν αόρατες σκιές πίσω από κάθε λέξη. Ακόμη και η ίδια η δομή της ιστορίας λειτουργεί ως φόρος τιμής στον άνθρωπο που ουσιαστικά θεμελίωσε τη μοντέρνα αστυνομική λογοτεχνία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Poe θεωρείται ο «πατέρας» του αστυνομικού μυθιστορήματος, πολύ πριν εμφανιστεί ο Sherlock Holmes. Η ταινία μοιάζει ν’ αναγνωρίζει αυτή τη λογοτεχνική κληρονομιά και να τη μετατρέπει σε κινηματογραφική γλώσσα.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι ο Harry Melling αποφεύγει εντελώς τη μίμηση. Δεν προσπαθεί να ενσαρκώσει τον Poe όπως τον έχουμε φανταστεί μέσα από πορτρέτα και βιογραφίες. Αντίθετα, χτίζει έναν άνθρωπο που ακόμη διαμορφώνεται, έναν νεαρό γεμάτο λεκτική ευφυΐα, εκκεντρικό χιούμορ και μια έλξη προς το μακάβριο που μοιάζει σχεδόν παιδική. Αυτή ακριβώς η επιλογή κάνει την ταινία να λειτουργεί τόσο καλά ως λογοτεχνικός φόρος τιμής: δεν αντιμετωπίζει τον Poe σαν μουσείο, αλλά σαν ζωντανή παρουσία.

Οπτικά, το «The Pale Blue Eye» είναι από εκείνες τις σπάνιες παραγωγές που καταλαβαίνουν πως ο γοτθικός τρόμος δεν χρειάζεται συνεχείς κραυγές ή φθηνά jumpscares. Η φωτογραφία του Masanobu Takayanagi ντύνει την ταινία με παγωμένες μπλε και γκρίζες αποχρώσεις, ενώ η μουσική του Howard Shore στο παρασκήνιο σου προκαλεί ανατριχίλα. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο αργόσυρτο, σκοτεινό και βαθιά ατμοσφαιρικό που σε βυθίζει σε μια θάλασσα μυστηρίου. Γι’ αυτό, πρέπει να ‘χεις υπομονή για να τη δεις και να την εκτιμήσεις. Είναι μια ταινία που απαιτεί να αφεθείς στον ρυθμό της, όπως ακριβώς αφήνεσαι σε ένα παλιό gothic μυθιστόρημα άλλης εποχής, πιο αργών ρυθμών.

Ίσως γι’ αυτό το φιλμ δίχασε αρκετούς θεατές και κριτικούς. Κάποιοι το βρήκαν υπερβολικά αργό ή υπερφορτωμένο με μελαγχολία. Όμως αυτή ακριβώς η βαριά, σχεδόν πένθιμη ατμόσφαιρα είναι που το κάνει να ξεχωρίζει μέσα στο σημερινό streaming τοπίο, όπου οι περισσότερες παραγωγές φοβούνται τη σιωπή και την υπομονή. Το «The Pale Blue Eye» δεν φοβάται ούτε τη σιωπή ούτε το σκοτάδι, ακριβώς όπως δεν τα φοβόταν και ο Poe.

| Από την εβδομαδιαία έντυπη έκδοση «Λακωνικός Τύπος Plus+»

> Κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα στα περίπτερα και στην πόρτα σας.