Τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας τους στο σχολείο, έναν χώρο μάθησης, κοινωνικοποίησης και παιχνιδιού. Από την προσχολική ηλικία έως την εφηβεία, η προστασία τους προϋποθέτει τη στενή συνεργασία οικογένειας, εκπαιδευτικών και σχολικής διοίκησης, με έμφαση στην πρόληψη των ατυχημάτων, τη συνεχή επίβλεψη και την καλλιέργεια υπεύθυνων συμπεριφορών.
Ιδιαίτερα στο νηπιαγωγείο και το δημοτικό, η δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος δεν περιορίζεται στις σχολικές εγκαταστάσεις. Αρχίζει από τη διαδρομή προς το σχολείο, συνεχίζεται μέσα στις αίθουσες και στους χώρους άθλησης και ολοκληρώνεται με την κατάλληλη προετοιμασία για κάθε ενδεχόμενο.
Ασφαλής μετακίνηση προς και από το σχολείο
Τα μικρότερα παιδιά δεν διαθέτουν ακόμη την ωριμότητα που απαιτείται για να κυκλοφορούν μόνα τους στον δρόμο και, επομένως, η συνοδεία ενηλίκου είναι απαραίτητη. Κατά τη βάδιση, είναι προτιμότερο να κινούνται στην εσωτερική πλευρά του πεζοδρομίου, ενώ από την προσχολική ηλικία πρέπει να εκπαιδεύονται στη χρήση πεζοδρομίων και διαβάσεων, στον προσεκτικό έλεγχο της κυκλοφορίας και στην τήρηση της οδικής σήμανσης.
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι τα παιδιά κάτω των 8 ετών δεν είναι πάντοτε σε θέση να εφαρμόζουν σταθερά τους κανόνες οδικής ασφάλειας. Χρειάζονται συνεχή επίβλεψη, ώστε να αποφεύγουν την αιφνίδια είσοδο στο οδόστρωμα και άλλες επικίνδυνες κινήσεις.
Όταν η μετακίνηση γίνεται με αυτοκίνητο, τα παιδιά πρέπει να κάθονται στο πίσω κάθισμα και να χρησιμοποιούν το κατάλληλο σύστημα συγκράτησης, ανάλογα με το ύψος και το βάρος τους και σύμφωνα με τις επίσημες προδιαγραφές και τις οδηγίες του κατασκευαστή. Οι γονείς μπορούν να συμβουλεύονται εξειδικευμένα καταστήματα ή αντιπροσωπείες για την επιλογή του εξοπλισμού, ενώ η επιβίβαση και η αποβίβαση πρέπει να γίνονται πάντοτε από την πλευρά του πεζοδρομίου. Τα παιδιά δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να βγάζουν τα χέρια ή το κεφάλι τους έξω από το όχημα.
Αντίστοιχα, όσοι μαθητές χρησιμοποιούν σχολικό λεωφορείο χρειάζεται να γνωρίζουν βασικούς κανόνες, όπως η χρήση ζώνης ασφαλείας και η προσεκτική επιβίβαση και αποβίβαση. Η μετακίνηση με ποδήλατο προϋποθέτει κράνος, φώτα, ανακλαστήρες και εξοικείωση με τους κανόνες κυκλοφορίας. Ανοιχτόχρωμα ή ανακλαστικά ρούχα κάνουν τα παιδιά περισσότερο ορατά, κυρίως κατά τους χειμερινούς μήνες ή σε συνθήκες περιορισμένου φωτισμού.
Καθοριστική είναι και η στάση των ενηλίκων, καθώς τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας την καθημερινή συμπεριφορά τους. Η τήρηση των ορίων ταχύτητας στις σχολικές ζώνες, η αποφυγή στάθμευσης σε διαβάσεις, εισόδους σχολείων και σημεία που περιορίζουν την ορατότητα, καθώς και η παρουσία σχολικού τροχονόμου συμβάλλουν ουσιαστικά στην ασφαλή προσέλευση και αποχώρηση. Παράλληλα, πρέπει να αποφεύγεται ο συνωστισμός στις εισόδους και τις εξόδους, να ακολουθούνται οι οδηγίες του σχολικού προσωπικού και να ενημερώνεται εγκαίρως το σχολείο όταν το παιδί πρόκειται να παραληφθεί από άλλο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.
Ασφαλείς εγκαταστάσεις, ετοιμότητα και Πρώτες Βοήθειες
Μέσα στο σχολείο, βιβλιοθήκες, ντουλάπια και άλλα βαριά έπιπλα πρέπει να είναι στερεωμένα, οι ηλεκτρικές πρίζες προστατευμένες –ιδιαίτερα στα νηπιαγωγεία– και τα δάπεδα καθαρά, στεγνά και, όπου απαιτείται, αντιολισθητικά. Οι εγκαταστάσεις χρειάζονται συστηματικούς ελέγχους για φθορές ή επικίνδυνα σημεία, με ιδιαίτερη προσοχή στις σκάλες, τις αυλές και τους αθλητικούς χώρους, όπου καταγράφονται συχνότερα ατυχήματα.
Οι παιδικές χαρές και οι χώροι άθλησης πρέπει να συντηρούνται τακτικά, ενώ οι μαθητές οφείλουν να εκπαιδεύονται στη σωστή χρήση του εξοπλισμού. Κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων είναι απαραίτητη η επίβλεψη από εκπαιδευτικούς στους κοινόχρηστους χώρους. Αιχμηρά ή επικίνδυνα αντικείμενα δεν πρέπει να εισέρχονται στο σχολείο, ενώ στα εργαστήρια, όπως εκείνα των φυσικών επιστημών, ο εξοπλισμός πρέπει να χρησιμοποιείται αποκλειστικά υπό την επίβλεψη εκπαιδευτικού.
Για τα παιδιά μικρότερων ηλικιών, τα παιχνίδια οφείλουν να είναι κατάλληλα για την ηλικία τους και να μην περιλαμβάνουν μικρά αντικείμενα που μπορεί να προκαλέσουν πνιγμό. Καθαριστικά, φάρμακα και αιχμηρά αντικείμενα πρέπει να φυλάσσονται σε κλειδωμένους και ασφαλείς χώρους.
Σημαντική είναι, επίσης, η καθημερινή ενίσχυση της υγιεινής των χεριών, ο τακτικός αερισμός των αιθουσών και ο συστηματικός καθαρισμός και η απολύμανση, σύμφωνα με τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών. Οι σχολικές τσάντες δεν πρέπει να είναι υπερβολικά βαριές και συνιστάται να μεταφέρονται και στους δύο ώμους. Σε περιόδους υψηλών θερμοκρασιών πρέπει να ενθαρρύνονται η συχνή ενυδάτωση, η χρήση καπέλου και η παραμονή σε σκιερά σημεία. Πριν από εκδρομές και επισκέψεις, οι μαθητές χρειάζονται σαφή ενημέρωση για τους κανόνες ασφαλείας και τα προκαθορισμένα σημεία συγκέντρωσης.
Παράλληλα, κάθε σχολική μονάδα πρέπει να διαθέτει οργανωμένο σχέδιο εκκένωσης για σεισμό, πυρκαγιά ή άλλο έκτακτο περιστατικό. Οι τακτικές ασκήσεις ετοιμότητας βοηθούν μαθητές και προσωπικό να αντιδρούν με ψυχραιμία, ενώ τα συστήματα πυρασφάλειας χρειάζονται συνεχή έλεγχο και συντήρηση. Οι έξοδοι κινδύνου πρέπει να είναι πάντοτε ελεύθερες και ευδιάκριτα σηματοδοτημένες.
Αναγκαία θεωρείται και η ύπαρξη πλήρως εξοπλισμένου φαρμακείου για την άμεση αντιμετώπιση μικροτραυματισμών και επειγόντων περιστατικών. Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών μέσω πιστοποιημένων σεμιναρίων Πρώτων Βοηθειών, ώστε να μπορούν να παρέμβουν μέχρι την άφιξη εξειδικευμένου προσωπικού. Τα στοιχεία επικοινωνίας των γονέων και των αρμόδιων υπηρεσιών υγείας πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμα, ενώ οι οικογένειες οφείλουν να ενημερώνουν το σχολείο, από την αρχή κάθε χρονιάς, για αλλεργίες, χρόνια νοσήματα ή άλλες ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών.
Η ασφάλεια αποτελεί κοινή ευθύνη γονέων, μαθητών, εκπαιδευτικών και διοίκησης. Εξίσου σημαντική με την προστασία είναι η εκπαίδευση των παιδιών στην αναγνώριση των κινδύνων και η ενθάρρυνσή τους να αναφέρουν επικίνδυνες καταστάσεις χωρίς φόβο. Ένα ασφαλές σχολείο είναι, τελικά, εκείνο στο οποίο κάθε παιδί αισθάνεται προστατευμένο και μπορεί να μαθαίνει, να μεγαλώνει και να εξερευνά τον κόσμο με αυτοπεποίθηση.
Τις οδηγίες επισημαίνει το μη κερδοσκοπικό Σωματείο «Αντιμετώπιση Παιδικού Τραύματος», το οποίο δρα με στόχο τη μείωση των παιδικών ατυχημάτων και των συνεπειών τους. Μέσω του Προγράμματος «Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων» πραγματοποιεί παρουσιάσεις σε νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία της Αττικής, ενώ σε περιοχές εκτός Αττικής αποστέλλει ενημερωτικά φυλλάδια. Μέχρι σήμερα τις παρουσιάσεις του έχουν παρακολουθήσει 72.245 παιδιά και 3.658 εκπαιδευτικοί και γονείς. Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν στο 210 6741 933 ή στο Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. και να επισκέπτονται την ιστοσελίδα www.pedtrauma.gr.
