Από την αποκατάσταση μιας παραδοσιακής κρήνης στη Βαμβακού Λακωνίας έως τη μαθητεία νέων τεχνιτών στα Λαγκάδια Αρκαδίας και τον Πεντάλοφο Κοζάνης, τα «Άνθη της Πέτρας» συνέχισαν την περίοδο Μαΐου–Σεπτεμβρίου 2026 την προσπάθεια διαφύλαξης και μετάδοσης της παραδοσιακής τέχνης της πέτρας. Στο ενημερωτικό δελτίο του Σωματείου αποτυπώνεται ένα πρόγραμμα εκπαιδευτικών δράσεων, έργων αποκατάστασης και συνεργασιών, με κοινό στόχο η γνώση των παλιών μαστόρων να παραμείνει ζωντανή μέσα από την εφαρμογή της.
Η Λακωνία είχε θέση σε αυτή την προσπάθεια, καθώς τον Ιούλιο πραγματοποιήθηκε στη Βαμβακού εργαστήριο αποκατάστασης παραδοσιακής κρήνης, σε συνεργασία με τον οργανισμό Vamvakou Revival. Η δράση συνέδεσε την εκπαίδευση στην τέχνη της πέτρας με τη φροντίδα ενός στοιχείου της τοπικής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, εντάσσοντας τη μαθητεία σε ένα πραγματικό έργο.
Εξήντα εκπαιδευόμενοι σε τρία εργοτάξια
Κεντρική θέση στον απολογισμό κατέχουν το 8ο Εργαστήριο της Τέχνης της Πέτρας και οι «Γιορτές της Πέτρας 2026», που πραγματοποιήθηκαν στα Λαγκάδια από τις 26 Ιουλίου έως τις 2 Αυγούστου. Συνολικά 60 εκπαιδευόμενοι εργάστηκαν σε τρία παράλληλα εργοτάξια, συμμετέχοντας στην αποκατάσταση παραδοσιακού κτίσματος, καλντεριμιού και μονοπατιού νερόμυλων.
Δίπλα σε έμπειρους μαστόρους και επιστήμονες, οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να συνδυάσουν τη θεωρητική γνώση με τις απαιτήσεις της κατασκευής και της αποκατάστασης. Η εκπαίδευση μέσα στο ίδιο το έργο αποτελεί βασική κατεύθυνση του Σωματείου, καθώς επιτρέπει τη μετάδοση τεχνικών και εμπειριών που δύσκολα αποτυπώνονται μόνο σε ένα μάθημα.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε διεθνές συνέδριο για την τεχνική εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση στην τέχνη της πέτρας, με συνεργάτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Σύμφωνα με το δελτίο, η συνεργασία με το Utah Valley University και το Snow College των ΗΠΑ, καθώς και η χορήγηση πιστοποιητικών μέσω της Έδρας UNESCO του Utah Valley University, ενίσχυσαν τη διεθνή διάσταση της διοργάνωσης.
Μετά το εργαστήριο των Λαγκαδίων, η δραστηριότητα συνεχίστηκε στη Λαμπεία, γνωστή και ως Δίβρη, ύστερα από πρόσκληση τοπικών φορέων. Ο μάστορας Παναγιώτης Γκιώκας, μαζί με εκπαιδευόμενες, συμμετείχε στην αποκατάσταση παραδοσιακών κτισμάτων του χωριού της ορεινής Ολυμπίας. Η παρουσία τους αποτέλεσε συνέχεια μιας παλαιότερης σχέσης, καθώς Λαγκαδινοί μάστορες είχαν συμβάλει διαχρονικά στην κατασκευή σημαντικών ιδιωτικών και δημόσιων κτιρίων της περιοχής.
Μαθητεία στον Πεντάλοφο και περιήγηση στα Λαγκάδια
Τη σκυτάλη πήρε τον Σεπτέμβριο ο Πεντάλοφος Βοΐου Κοζάνης, όπου από τις 7 έως τις 11 του μήνα πραγματοποιήθηκε το 10ο Εργαστήριο Παραδοσιακής Δόμησης, με διοργανωτές τα «Άνθη της Πέτρας» και τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο Πενταλόφου.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε βιωματική εκπαίδευση στις λιθοδομές και τις ξερολιθικές κατασκευές, στην πρώτη κατεργασία της πέτρας, στη λιθοξοϊκή και στη δημιουργία λιθανάγλυφων. Μέσα από τη συνεργασία αναδείχθηκε η δυνατότητα ανταλλαγής τεχνογνωσίας ανάμεσα σε ιστορικά κέντρα της πέτρινης αρχιτεκτονικής, αλλά και η κοινή επιδίωξη για τη δημιουργία Εθνικών Σχολών Παραδοσιακής Τέχνης της Πέτρας.
Στις 27 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς και της θεματικής «Κληρονομιά σε κίνδυνο», το Σωματείο και ο Σύνδεσμος εν Αττική Λαγκαδινών συνδιοργάνωσαν αρχιτεκτονική και λαογραφική περιήγηση στα Λαγκάδια Γορτυνίας. Οι διαδρομές έφεραν το κοινό σε επαφή με παραδοσιακά κτίσματα, εργαστήρια και σημεία της λαγκαδινής μαστορικής που χρειάζονται προστασία, συνδέοντας την ιστορία των κατασκευών με τους ανθρώπους που τις δημιούργησαν.
Προετοιμασία για τις Σχολές Πέτρας
Πέρα από τα εργαστήρια, κατά τους μήνες Μάιο και Ιούνιο προχώρησαν ενέργειες υποστήριξης της ίδρυσης των Εθνικών Σχολών Παραδοσιακής Τέχνης της Πέτρας στα Λαγκάδια και τον Πεντάλοφο. Στο πλαίσιο αυτό εξετάστηκε η αξιοποίηση του πρώην Δημοτικού Ξενοδοχείου Λαγκαδίων ως υποδομής εκπαίδευσης και φιλοξενίας και εκπονήθηκε σχετική τεχνική έκθεση, προκειμένου να παρουσιαστεί στις αρμόδιες αυτοδιοικητικές και περιφερειακές αρχές.
Το Σωματείο συνέχισε επίσης την τεκμηρίωση παραδοσιακών μονοπατιών, ξερολιθιών και παλιών λατομείων της περιοχής, αντιμετωπίζοντας την καταγραφή ως απαραίτητο βήμα για την προστασία τους. Παράλληλα, συμμετείχε ως εταίρος σε ημερίδα ενημέρωσης για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα INCREMENTAL, το οποίο συνδέει την άυλη πολιτιστική κληρονομιά με την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη.
Στον απολογισμό του, το Διοικητικό Συμβούλιο ευχαριστεί τα μέλη, τους μαστόρους, τους εκπαιδευτές, τους εκπαιδευομένους, τους επιστημονικούς συνεργάτες, τους φορείς και τους εθελοντές που στηρίζουν τις δράσεις. Κοινή επιδίωξη παραμένει η προστασία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής μέσα από τη συνέχιση της ίδιας της τέχνης που τη δημιούργησε, δίνοντας στις νεότερες γενιές τη δυνατότητα να τη γνωρίσουν και να την ασκήσουν.
