Ισχυρή δυναμική και ομοθυμία για τη δημιουργία ενός πανεπιστημιακού και ερευνητικού πυρήνα γύρω από το ελαιόλαδο κατέδειξε η μεγάλη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, στο αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου στη Σπάρτη. 

Η συνδιοργάνωση του Επιμελητηρίου Λακωνίας και του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ) συγκέντρωσε την πολιτική, θεσμική, ακαδημαϊκή και παραγωγική ηγεσία του τόπου, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή βούληση για την ίδρυση ενός Ινστιτούτου-Σχολής Ελαιοκομίας στη λακωνική πρωτεύουσα, που εκτιμάται ότι μπορεί να αλλάξει τον αναπτυξιακό χάρτη όλου του νομού.

Κεντρικό αντικείμενο της βραδιάς, η οποία ανέδειξε τόσο τα συγκριτικά πλεονεκτήματα όσο και τις χρόνιες προκλήσεις του κλάδου, αποτέλεσε η παρουσίαση της εμπεριστατωμένης και ποσοτικά τεκμηριωμένης μελέτης με τίτλο «Η συμβολή ενός Ινστιτούτου Ελαιοκομίας στην τοπική ανάπτυξη: Ποσοτική ανάλυση για την Περιφερειακή Ενότητα Λακωνίας και επέκταση της ανάλυσης στην Περιφέρεια Πελοποννήσου».

Μια νέα, ελπιδοφόρα σελίδα, θεμελιωμένη σταθερά στην ακαδημαϊκή γνώση, στην τεκμηριωμένη έρευνα και στη θεσμική συναντίληψη, ανοίγει διάπλατα για τον Πρωτογενή Τομέα και την ευρύτερη οικονομία της Λακωνίας.

Τις εργασίες άνοιξε ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λακωνίας, Ιωάννης Παναρίτης, ο οποίος απηύθυνε θερμές ευχαριστίες στους συμμετέχοντες και σκιαγράφησε τα πολλαπλή οφέλη που θα κομίσει η δομή στη Λακωνία. Υπογράμμισε ότι η λειτουργία ενός τέτοιου ινστιτούτου στη Σπάρτη θα αναδείξει έτι περαιτέρω την ποιότητα και τις δυνατότητες της ελιάς και των προϊόντων της, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή ακαδημαϊκής προσέγγισης της ελαιοκομίας εντός και εκτός συνόρων, ενώ απέστειλε σαφές μήνυμα ενότητας και συστράτευσης όλων των φορέων. 

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς, ο οποίος επιβεβαίωσε τη σταθερή στήριξη του φορέα στο εγχείρημα, τονίζοντας ότι οι τεκμηριωμένες μελέτες αποτελούν το ασφαλέστερο θεμέλιο για την ενίσχυση της περιφερειακής επιχειρηματικότητας.

«Κλειδί» ανάπτυξης: Από τις παθογένειες 
σε πολλαπλασιαστικά οφέλη για τη Λακωνία
Την παρουσίαση της μελέτης πραγματοποίησε ο προϊστάμενος της Μονάδας Έρευνας Τεκμηρίωσης και Ανάλυσης του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Θανόπουλος, μεταφέροντας το επιστημονικό στίγμα του συντάκτη της έρευνας, Επίκουρου Καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δημήτρη Γιακούλα. 

Όπως τονίστηκε, η Λακωνία αποτελεί παγκόσμιο σημείο αναφοράς για την ποιότητα του έξτρα παρθένου ελαιολάδου, διαθέτοντας εξαιρετική πρώτη ύλη και κορυφαίες διεθνείς διακρίσεις, όπως τα βραβεία και οι πρωτιές βιολογικών ελαιολάδων που καταγράφονται σταθερά. 

Ωστόσο, ο κλάδος εξακολουθεί να σκοντάφτει σε διαχρονικές παθογένειες, όπως ο κατακερματισμός της παραγωγής σε μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, η περιορισμένη τυποποίηση, η εξαγωγή χύμα προϊόντος που στερεί υπεραξία από την εγχώρια αγορά και η ασθενής σύνδεση με την έρευνα, εν μέσω μάλιστα μιας κλιματικής κρίσης που αυξάνει τις προκλήσεις.

Για την υπέρβαση αυτών των εμποδίων, η μελέτη εξέτασε ένα λιτό σενάριο λειτουργίας με ετήσιο προϋπολογισμό 60.000 ευρώ, αξιοποιώντας χώρους του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου χωρίς ενοίκια, ώστε να υπάρξει άμεση και βιώσιμη εκκίνηση. 

Σύμφωνα με τα οικονομικά δεδομένα, η άμεση επίδραση του προϋπολογισμού υπολογίζεται μέσω του πολλαπλασιαστή της Τράπεζας της Ελλάδος στα 76.600 ευρώ ετησίως. Ωστόσο, η πραγματική αξία του εγχειρήματος αποτυπώνεται στις έμμεσες επιδράσεις στους κλάδους της γεωργίας, της μεταποίησης και του τουρισμού, οι οποίοι παράγουν στη Λακωνία προστιθέμενη αξία περίπου 456 εκατομμυρίων ευρώ. 

Με βάση συντηρητικά σενάρια αύξησης της παραγωγικότητας από 1% έως 3% χάρη στη διάδοση της τεχνογνωσίας, η τοπική οικονομία εκτιμάται ότι μπορεί να κερδίσει από 4,56 έως 13,67 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, ποσά που επεκτείνονται αναλογικά σε ολόκληρη την Περιφέρεια Πελοποννήσου βάσει της γεωγραφικής εξασθένισης των διαρροών γνώσης.

Οι 5 πυλώνες για θωράκιση 
και απογείωση της ελαιοκομίας  
Πέρα από τους αριθμούς και τα οικονομικά μεγέθη, το προτεινόμενο Ινστιτούτο φιλοδοξεί να επιφέρει κομβικές διαρθρωτικές αλλαγές, λειτουργώντας ως καθοριστικός καταλύτης για την ποιότητα, την καινοτομία, τη διεθνοποίηση και την εξωστρέφεια των τοπικών προϊόντων. Η δομή αυτή προσδοκά να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην παραγωγή και την έρευνα, επιτυγχάνοντας τη στενή συνεργασία παραγωγών και ερευνητών, ενώ παράλληλα ανοίγει νέους ορίζοντες στην ανάπτυξη του αγροτουρισμού και της τοπικής γαστρονομίας. 

Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη καταλήγει σε πέντε βασικές προτάσεις πολιτικής που χαράσσουν τον στρατηγικό οδικό χάρτη της επόμενης ημέρας. Συγκεκριμένα, αυτές περιλαμβάνουν τη θέσπιση ενός σαφούς θεσμικού πλαισίου λειτουργικής ανεξαρτησίας με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, τη διοργάνωση στοχευμένων προγραμμάτων κατάρτισης για τους επαγγελματίες του χώρου, την υλοποίηση δυναμικών δράσεων προβολής, τη στρατηγική σύνδεση της ελαιοκομίας με τον τουριστικό χάρτη της περιοχής και, τέλος, την αρμονική ένταξη της νέας δομής σε έναν ευρύτερο περιφερειακό αναπτυξιακό σχεδιασμό.

Ευρεία θεσμική συστράτευση
Η εκδήλωση πλαισιώθηκε από ηχηρές παρεμβάσεις και χαιρετισμούς εκπροσώπων της πολιτείας, της ακαδημαϊκής κοινότητας και της τοπικής κοινωνίας. Ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευστάθιος τόνισε ένθερμα τη στήριξή του και την απόλυτη ανάγκη ενότητας όλων των πλευρών.

Διαδικτυακά, οι ακαδημαϊκοί Τάσος Κυριακίδης από το Πανεπιστήμιο Γέιλ και Απόστολος Κυριτσάκης, Ομότιμος Καθηγητής του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος (ΔΙΠΑΕ), κατέθεσαν την πεποίθηση της αδήριτης αναγκαιότητας ίδρυσης του Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ελαιοκομίας στη Σπάρτη, προσφέροντας την αμέριστη βοήθειά τους. Η Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Σοφία Ζυγά, έθεσε το Ίδρυμα, την ακαδημαϊκή του κοινότητα και τα εργαλεία του στη διάθεση του κοινού σκοπού, ενώ ο Κοσμήτορας Γεώργιος Κυπραίος προσέφερε τις επιστημονικές του γνώσεις στην υπηρεσία του εγχειρήματος.

Οι βουλευτές Λακωνίας Νεοκλής Κρητικός και Νάγια Γρηγοράκου δεσμεύτηκαν για τη σταθερή στήριξη του εγχειρήματος, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα την ανάγκη διαρκούς συστράτευσης για τη διατήρηση και βιωσιμότητά του στη συνέχεια. Ο δήμαρχος Σπάρτης, Μιχάλης Βακαλόπουλος δεσμεύτηκε για τη συνδρομή του δήμου εντός των νομικών πλαισίων και δυνατοτήτων. Στο ίδιο πνεύμα ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας, Θεόδωρος Βερούτης, ο αντιπεριφερειάρχης Ενέργειας και Περιβάλλοντος, Ευστάθιος Αναστασόπουλος και ο περιφερειακός σύμβουλος Παναγιώτης Τζινάκος -μεταφέροντας τη θετική θέση της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του περιφερειάρχη Δημήτρη Πτωχού- τάχθηκαν υπέρ της πρωτοβουλίας.

Σημαντική ήταν η συμβολή του πρώην υπουργού και βουλευτή, Σταύρου Αραχωβίτη και του προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου Πελοποννήσου, Πάνου Κρητικού, οι οποίοι ανέπτυξαν την καίρια αναγκαιότητα του ινστιτούτου για την επιβίωση και αναβάθμιση της ελαιοκομίας. 

Διακριτή ήταν η τοποθέτηση του παραγωγού βιολογικού ελαιολάδου και μέλους του Επιμελητηρίου, Γιώργου Σακελλαρόπουλου, ο οποίος ως πρωτεργάτης της ιδέας ίδρυσης ινστιτούτου από το 2023 εξιστόρησε τις δυσκολίες της διαδρομής, αλλά και τη μεγάλη ανάγκη να βρει η ελληνική -και δη η λακωνική- ελιά τη διεθνή θέση που της αξίζει. 

Παράλληλα, αναγνώστηκαν τα μηνύματα στήριξης του υφυπουργού Εθνικής Άμυνας και βουλευτή Λακωνίας, Θανάση Δαβάκη και του πρώην υπουργού Ιωάννη Μπρατάκου.

Η βραδιά ολοκληρώθηκε με ζωντανό διάλογο, όπου ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου και ο προϊστάμενος της Μονάδας Έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ απάντησαν στις ερωτήσεις του κοινού, με κοινό παρονομαστή την απόλυτη σύμπνοια και την ανάγκη άμεσων, συντονισμένων ενεργειών για την επίτευξη του μεγάλου στόχου.

Μια καθολική «επιταγή»
Η συγκεκριμένη βραδιά φανέρωσε πως η Λακωνία δεν αρκείται πια στις δάφνες της παράδοσης, αλλά διεκδικεί δυναμικά το μέλλον που της αξίζει. Το ελαιόλαδο, ο «χρυσός» καρπός του τόπου, φιλοδοξεί να περάσει σε μια νέα εποχή, αποκτώντας επιτέλους το επιστημονικό και ακαδημαϊκό στήριγμα που θα το απογειώσει. Το μήνυμα από το αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου ήταν ξεκάθαρο και -όπως προκύπτει- αδιαπραγμάτευτο. Η ίδρυση ενός Ινστιτούτου ή Σχολής Ελαιοκομίας είναι μονόδρομος. Με ενότητα, σχέδιο και σκληρή δουλειά από όλους, η Σπάρτη μπορεί να γίνει το επίκεντρο μιας αναπτυξιακής επανάστασης που θα βάλει τον νομό και την Πελοπόννησο στην παγκόσμια πρωτοπορία.